مجله شماره صد و نهم    

شنبه 31 اردیبهشت 1390 17 جمادی الثانی 1432 21 می 2011  

 

 

 

 

  فهرست                 

 

 

آنچه در این شماره می خوانید :

 

 

 

مصحف هدایت

مدیریت علوی

جمله مديريتی 

حدیث مديريتی

طنز مديريتی

حکايت مديريتی

تکنیک های موفقیت

نکات مدیریتی

مقاله مدیریتی

 ●کلید هدایت

 ●دانستنیها

مباحث فرهنگی

تست خودشناسی

پیامک

عبادت و بندگی

لينک های هفته

 

 

  مصحف هدایت             

در هر شماره از مجله، يک صفحه از قرآن کريم به همراه ترجمه و تفسير آن قرار می گيرد. التماس دعا.

براى شنيدن آيه مورد نظر بر روى شماره آيه كليك كنيد و برای مشاهده تفسير الميزان و نمونه بر روی آيه کليک کنيد

 سوره: سورة النساء آيات: 176 محل نزول: مدینه
 

 

وَلَكُمْ نِصْفُ مَا تَرَكَ أَزْوَاجُكُمْ إِن لَّمْ يَكُن لَّهُنَّ وَلَدٌ فَإِن كَانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ مِن بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِينَ بِهَا أَوْ دَيْنٍ وَلَهُنَّ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ إِن لَّمْ يَكُن لَّكُمْ وَلَدٌ فَإِن كَانَ لَكُمْ وَلَدٌ فَلَهُنَّ الثُّمُنُ مِمَّا تَرَكْتُم مِّن بَعْدِ وَصِيَّةٍ تُوصُونَ بِهَا أَوْ دَيْنٍ وَإِن كَانَ رَجُلٌ يُورَثُ كَلاَلَةً أَو امْرَأَةٌ وَلَهُ أَخٌ أَوْ أُخْتٌ فَلِكُلِّ وَاحِدٍ مِّنْهُمَا السُّدُسُ فَإِن كَانُوَاْ أَكْثَرَ مِن ذَلِكَ فَهُمْ شُرَكَاء فِي الثُّلُثِ مِن بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصَى بِهَآ أَوْ دَيْنٍ غَيْرَ مُضَآرٍّ وَصِيَّةً مِّنَ اللّهِ وَاللّهُ عَلِيمٌ حَلِيمٌ 12 تِلْكَ حُدُودُ اللّهِ وَمَن يُطِعِ اللّهَ وَرَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ 13 وَمَن يَعْصِ اللّهَ وَرَسُولَهُ وَيَتَعَدَّ حُدُودَهُ يُدْخِلْهُ نَارًا خَالِدًا فِيهَا وَلَهُ عَذَابٌ مُّهِينٌ 14
ترجمه فارسی مکارم

 

و براى شما، نصف ميراث زنانتان است، اگر آنها فرزندى نداشته باشند; و اگر فرزندى داشته باشند، يك چهارم از آن شماست; پس از انجام وصيتى كه كرده‏اند، و اداى دين (آنها) و براى زنان شما، يك چهارم ميراث شماست، اگر فرزندى نداشته باشيد; و اگر براى شما فرزندى باشد، يك هشتم از آن آنهاست; بعد از انجام وصيتى كه كرده‏ايد، و اداى دين و اگر مردى بوده باشد كه كلاله ( خواهر يا برادر) از او ارث مى‏برد، يا زنى كه برادر يا خواهرى دارد، سهم هر كدام، يك ششم است (اگر برادران و خواهران مادرى باشند); و اگر بيش از يك نفر باشند، آنها در يك سوم شريكند; پس از انجام وصيتى كه شده، و اداى دين; بشرط آنكه (از طريق وصيت و اقرار به دين،) به آنها ضرر نزند اين سفارش خداست; و خدا دانا و بردبار است 12 اينها مرزهاى الهى است; و هر كس خدا و پيامبرش را اطاعت كند، (و قوانين او را محترم بشمرد،) خداوند وى را در باغهايى از بهشت وارد مى‏كند كه همواره، آب از زير درختانش جارى است; جاودانه در آن مى‏مانند; و اين، پيروزى بزرگى است! 13 و آن كس كه نافرمانى خدا و پيامبرش را كند و از مرزهاى او تجاوز نمايد، او را در آتشى وارد مى‏كند كه جاودانه در آن خواهد ماند; و براى او مجازات خواركننده‏اى است 14     

آیات امروز را می توانید از طریق این لینک هم مطالعه کنید

 

توضیح: هر روز می خواهیم یک صفحه از قرآن را با هم بخوانیم (به همراه معنی آن. هر روز چند دقیقه وقت می ذاریم، بعد از یه مدت می بینیم کل قرآن را ختم کرده ایم، به همین راحتی.
 
فرمایش امام صادق (علیه السلام) هم که یادمون هست: قرآن پیمان خداست بر خلق او و برای شخص مسلمان شایسته است که بر عهد خود نگاه کند و هر روز 50 آیه بخواند.
 
بیائیم فعلا حداقل با یک صفحه در روز شروع کنیم!
 
یاعلی مدد ... التماس دعا

 

 

  مدیریت علوی             

 

توكل

 

توكل يكى از مباحث اساسى در مديريت اسلامى است كه در روايات نقل شده از امام على (ع ) نيز مورد تاكيد قرار گرفته است . توكل عبارت است از: اعتماد و اتكا بر خداوند متعال در تمام كارها، تكيه بر اراده او با اعتقاد به اين كه پروردگار عالم ، آفريننده سبب ها، و مسلط بر همه آن هاست ؛ و سبب ها با اراده او در سببيت كامل مى شوند و تا ثير مى گذارند.
توكل به عنوان يكى از عوامل ارزشى ، در همه مسائل مديريتى تا ثير گذار است ؛ ولى تا ثير آن در تصميم گيرى ، نمود و بروز بيش ترى دارد.
توكل بر خداوند متعال هنگام تصميم گيرى ، به ويژه در مورد كارهاى مهم  كه ممكن است عواقب و پيامدهاى زيادى داشته ، و باصطلاح از درجه خطر پذيرى بالايى برخوردار باشد - مى تواند شخص را در اتخاذ تصميم مناسب و معقول يارى ، و به انسان كمك كند كه بر اضطراب ، ترس و دو دلى غلبه نمايد.
توكل ، يكى از عوامل تا ثيرگذار بر اراده فرد است ، و هيچ ابزارى كار آمدى مانند توكل و اعتماد به خداوند متعال نمى تواند اراده او را محكم و استوار كند، و اسباب توفيق او را فراهم سازد.
امير مؤ منان على (ع ) در يكى از سخنان خود مى فرمايد:
اصل قوة القلب التوكل على الله ؛ (1) اساس قوت قلب ، توكل بر خداوند است .
توكل ، رمز اصلى بهره مندى انسان از امدادهاى غيبى است ؛ و آن گاه كه انسان در كارها بر خداوند متعال تكيه مى كند، خداوند نيز درهاى رحمت خود را به روى او مى گشايد، و امدادهاى غيبى خويش را به يارى او مى فرستد.
امام على (ع ) مى فرمايد:
من تو كل عليه كفاه ؛ (2) هر كس كه بر او (خداوند متعال ) توكل كند، خداوند او را كفايت كند.
نكته مهم اين است كه توكل و اعتماد بر خداوند متعال به معناى بى اعتنايى به علل و اسباب مادى نبوده ، و بدان معنا نيست كه انسان از تهيه كردن مقدمات و فراهم آوردن علل و اسباب مادى براى انجام دادن كار غفلت كرده و تصور كند كه وسايل مادى و ظاهرى ، در رسيدن به هدف سبيبت ندارند؛ بلكه توكل به اين معناست كه انسان توجه اصلى خويش را به خداوند متعال - كه حقيقت هستى و سبب اصلى است - معطوف كند؛ و در عين حال از ابراز مادى نيز استفاده نمايد. شاهد اين ادعا حكايت مرد اعرابى است كه شتر خود را رها كرد و گفت : به خدا توكل كردم .
پيامبر گرامى اسلام (ص ) در جواب او فرمود:
اعقلها و توكل ؛ زانوى شتر را ببند و (آن گاه ) توكل كن . (3)
انحصارطلبى و امتياز خواهى
مديران و مسئولان سازمان ها، به خاطر موقعيت خود، به اموال و امكانات فراوانى دسترسى دارند و طبعا منابع گوناگون مالى و اعتبارى در اختيار آن ها مى باشد. اين امكان مى تواند زمينه ساز فساد و امتياز طلبى و استفاده غير مجاز از منابع عمومى گردد. بنابراين ، مديران بايستى دقت كنند كه در زمان مسئوليت خود گرفتار اين فساد نشوند. بدين منظور نه تنها بايد از اختصاص دادن اموال و امكانات عمومى به خويش پرهيز كنند؛ كه تلاش ‍ نمايند زمينه هر گونه امتياز خواهى و بهره بردارى غير مجاز از امكانات را از جانب اطرافيان ، خويشاوندان و دوستان از بين برده و اجازه ندهند كه كاركنان نيز از اموال عمومى و امكانات همگانى در جهت منافع خصوصى و شخصى بهره بردارى نمايند.
امير مؤ منان (ع ) به كارگزاران خويش همواره اين نكته را ياد آورى مى نمود و به شيوه هاى گوناگون مختلف ، آنان را از استيثار و امتياز خواهى برحذر مى داشت . آن حضرت در بخشى از عهدنامه خود به مالك اشتر مى فرمايد:
اياك و الاستئثار بما الناس فيه ا سوة ؛ (4) از امتياز خواهى و اختصاص دادن چيزى كه (بهره ) مردم در آن يكسان است ، بپرهيز.
امام على (ع ) كارگزاران خويش را از امتياز طلبى بر حذر مى داشت و به آنان اجازه نمى داد كه براى خود يا خويشان و اطرافيان خويش امتياز ويژه در نظر بگيرند. و به مديران اين نكته را ياد آورى مى فرمود كه آنان امانتدارند و بايد در مقابل او و مردم پاسخگو باشند. توصيه آن حضرت در اين خصوص ، بر رفتار خويش در حكومتدارى مبتنى است ، كه از هر گونه امتياز و استيثار پرهيز مى نمود. آن حضرت وقتى وارد عراق شد، به مردم فرمود:
دخلت بلادكم با شمالى هذه و رحلتى و راحلتى ها هى ، فان انا خرجت من بلادكم بغير ما دخلت فاتنى من الخائنين ؛ (5) من با اين جامه ها و اين بار و بنه به سرزمين شما آمدم ؛ حال اگر از سرزمين شما با چيزى جز آنچه با آن آمدم بيرون بروم ، از خيانتكارانم .
امام على (ع ) در خصوص استيثار و امتياز خواهى كارگزاران بسيار حساس ‍ بود و در اين مورد به هيچ وجه اجازه نمى داد كه با مردم رفتار خود كامانه داشته باشند، امتياز طلبى كنند، و چيزى از اموال و دارايى هاى مردم را به خود يا بستگان و نزديكان خويش اختصاص دهند؛ لذا به محض دريافت گزارشى مبنى بر امتياز طلبى يكى از كارگزاران ، براى از بين بردن آن اقدام مى كرد.
زمانى كه يكى از كارگزاران آن حضرت دست تعدى به اموال مردم گشود، امام على (ع ) طى نامه اى به او نوشت :
فاتق الله وارد الى هولا  القوم الموالهم ، فانك ان لم تفعل ثم امكننى الله منك لاعذرن الى الله فيك و لاضربتك بسيفى الذى ما ضربت به احدا الا دخل النار ؛ (6) پس ، از خدا بترس و اموال اين مردم را به آنان باز گردان كه اگر اين كار را نكنى و خدا تو را در اختيار من قرار دهد وظيفه ام را در برابر خدا نسبت به تو انجام خواهم داد و با اين شمشيرم كه هيچ كس را با آن نزدم مگر اين كه داخل جهنم شد، بر تو خواهم زد.

 

-------------------------------------
(!)نهج البلاغه حديث 3082
(2) نهج البلاغه ، خطبه 90
(3) مجلسى ، محمد باقر، بحار الانوار، ج 71، ص 138
(4) نهج البلاغه ، نامه 53
(5) بحار الانوار، ج 40، ص 325
(6) همان ، ج 33، ص 500

 

  جمله مديريتی              

مبارز با مشكلات

مشكل را بخش گريز ناپذير زندگی بدان و منتظرش باش.

وقتی سر رسيد، سرت را بالا بگير،  صاف در چشم هايش نگاه كن و بگو: من از تو بزرگترم؛ نمی توانی شكستم دهی.

آن لندرز


شرح: هر مشكلی را می توان با تدبير و تفكر حل كرد و از ميان برداشت چون مشكلات بخش جدايی ناپذير زندگی ما هستند. مهم داشتن تدبير، يافتن علت بروز مشكل و داشتن اعتماد به نفس در توانايی حل آن است.

 

  حدیث مديريتی             

پیروی از اهل بیت
حضرت زهرا سلام الله علیها فرمودند:

 فجعل الله...اطاعتنا نظاما للملة و امامتنا أمانا للفرقة

خدا اطاعت و پیروی از اهل بیت را سبب برقراری نظم اجتماعی در امت اسلامی و امامت و رهبری ما را عامل وحدت و درامان ماندن از تفرقه ها قرار داده است.

(بحار الانوار، ج 43، ص 158)

 

  طنز مديريتی              

شكار فیل توسط حرفه های مختلف

 

ریاضیدان ها

ریاضیدان ها به آفریقا می روند، هر موجودی كه فیل نیست كنار می گذارند و سپس یكی از آنها را كه باقی مانده است می گیرند.

البته ریاضیدان های با تجربه، ابتدا سعی می كنند تا ثابت كنند حداقل یك فیل در آفریقا وجود دارد. آنگاه به آنجا می روند.

استادان ریاضی با تجربه، ابتدا ثابت می كنند حداقل یك فیل در آفریقا وجود دارد و سپس پیدا كردن و شكار آن را به عنوان تمرین برای دانشجو باقی می گذارند.

 

مهندسان نرم افزار كامپیوتر

این دسته شكار فیل را بر اساس اجرای الگوریتم زیر انجام می دهند:

گام 1) برو به آفریقا.

گام 2) از دماغه رود نیل (جنوبی ترین نقطه آفریقا) شروع كن.

گام 3) به سمت شمال حركت كن و هر منطقه را از غرب به شرق بپیما.

گام 4) در هر گذر،

الف هر حیوانی را كه می بینی شكار كن.

ب آن را با فیل مقایسه كن.

ج اگر با هم برابر بودند كار تمام است و گرنه برو به گام 3 .

برنامه نویسان با تجربه، ابتدا یك فیل را در قاهره (شمال آفریقا) قرار می دهند تا مطمئن شوند كه الگوریتم فوق خاتمه می یابد.

 

اقتصاددان ها

اقتصاددان ها فیلی را شكار نمی كنند زیرا اعتقاد دارند كه با ایجاد بازار آزاد و دادن پول به اندازه كافی به فیلها، خودشان، خودشان را شكار می كنند.

 

معاونین بخش مهندسی و تحقیق و توسعه

اینان خیلی سعی می كنند كه فیلی را شكار كنند اما كارمندانشان به آنها اطمینان می دهند كه تمام فیلهای موجود قبلا شكار شده اند.

 

مامورین كنترل كیفیت

اینها به فیل ها كاری ندارند بلكه دنبال اشتباهات سایر شكارچیان می گردند.

 

 منبع : راهکار مدیریت

  

  حکايت مديريتی            

بعد دیگر

متن حكایت
 
پدر روزنامه می‌ خواند اما پسر كوچكش مدام مزاحمش می ‌شود. حوصله پدر سر رفت و صفحه ‌ای از روزنامه را كه نقشه جهان را نمایش می ‌داد جدا و قطعه قطعه كرد و به پسرش داد.
 
بیا! كاری برایت دارم. یك نقشه دنیا به تو می‌دهم، ببینم می ‌توانی آن را دقیقاً همان طور كه هست بچینی؟
 
و دوباره سراغ روزنامه اش رفت. می ‌دانست پسرش تمام روز گرفتار این كار است. اما یک ربع ساعت بعد، پسرک با نقشه كامل برگشت.
 
پدر با تعجب پرسید: مادرت به تو جغرافی یاد داده؟
 
پسر جواب داد: جغرافی دیگر چیست؟ پشت این صفحه تصویری از یك آدم بود. وقتی توانستم آن آدم را دوباره بسازم، دنیا را هم دوباره ساختم.
 
 
شرح حكایت
 
در حل مسئله به ابعاد مختلف مسئله باید توجه كرد.
 
برخی اوقات حل یک مسئله به روش غیر مستقیم امكان پذیر است. این گونه راه حل از تفكر جانبی نشأت می‌ گیرد. یعنی اینكه خودآگاه یا ناخودآگاه پسر با رویكرد تفكر جانبی عمل كرده است.
حل یک مسئله ساده ‌تر ممكن است منجر به حل یک مسئله پیچیده ‌تر شود.

 

  تکنیک های موفقیت         

راز عمر طولانی عقاب

عمر عقاب از همه پرندگان بیشتر است. عقاب می تواند تا 70 سال زندگی کند، ولی برای اینکه به این عمر برسد باید تصمیم دشواری بگیرد. زمانی که عقاب به سن 40 سالگی می رسد چنگال های بلند او انعطاف خود را از دست داده و دیگر نمی تواند طعمه را نگه دارد. نوک بلندش خمیده و کند می شود.
 
شهبال های کهنسالش بر اثر کلفت شدن به سینه اش می چسبد و پرواز را برای عقاب مشکل می سازد. در این هنگام عقاب 2 راه در پیش دارد یا اینکه با همین وضعیت بسازد و باقی عمر به همین وضع سر کند  و یا فرایند دردناکی که 150 روز طول می کشد را تحمل نماید. برای طی کردن این فرایند عقاب باید به فراز کوهی که در آن  آشیانه دارد پرواز کند؛ در آنجا عقاب آنقدر نوکش را به سنگ می کوبد تا نوکش از جای کنده شود. پس از آن عقاب باید از شر چنگال های قدیمی خلاص شود به همین جهت آنقدر چنگال هایش را به سنک می زند تا چنگال هایش نیز از بیخ کنده شود. حالا عقاب باید صبر کند تا چنگال ها و نوک جدیداز نو بروید. پس از این مرحله، عقاب با نوک تیز جدیدش،  پرهای قدیمی را یکی یکی از بدنش می کند تا پرهای ظریف جای آن را بگیرد. سر انجام پس از 5 ماه عقاب پروازی را که تولد دوباره نام دارد آغاز می نماید.
 
و از آن پس30 سال دیگر زندگی می کند  .
 
چرا این دگرگونی ضروری است؟
 
ما بیشتر وقتها برای بقا باید فرایند دگرگونی را آغاز کنیم.
 
گاهی وقت ها ما باید از عادات گذشته چشم بپوشیم و آنها را کنار بگذاریم.
 
تنها زمانی که از بارهای سنگین گذشته آزاد شویم می توانیم زندگی جدید و با کیفیتی را آغاز کنیم.

 

  نکات مدیریتی             

 نکات مدیریتی

 

□  به آسانی تحت تأثیر قرار نگیرید . مواظب باشید استاندارد هایتان به اندازه ای بالا باشند که دلواپس رقبا نباشید.

□ با کارمندانتان مستقیم صحبت کنید . به نارسایی ها با طعنه و کنایه اشاره نکنید . انتقاد سازنده بکنید

□ کارمندانتان را تشویق نکنید که درباره همدیگر با شما صحبت کنند .

□ در آگهی خود افراد نامناسب را مشخص کنید تا از اتلاف وقت شما و آنها جلوگیری شود .

□ افرادی را که در نهایت در لیست واجدین شرایط باقی مانده اند برای پست های مشابه در نظر بگیرد .

□ مطمئن شوید که تمام اطلاعات و نوشته هایی را که در طول مصاحبه بدانها نیاز می افتد ، در اختیار دارید .

□ اگر چند متقاضی مناسب وجود دارد با استفاده از کمک آزمونهای انتخابی ، افراد برتر را شناسایی کنید .

□ برای هر یک از اهدافتان طرح و نقشه به روز داشته باشید جزئیات وظایف اصلی و تاریخ تکمیل هر کدام باشد

□ با برگزاری جلسات برنامه یزی با دیگر مدیران تداوم برنامه ها را تضمین کنید . یک دستور کار تنظیم کنید و بر آن توافق حاصل نمائید .

□ برای صرفه جویی در وقت جلسات حتماً از قبل دستور جلسه تنظیم کنید .

□ در مورد یک شرح وظایف مکتوب با هر یک از اعضای گروه به توافق برسید و در محاصبه های ارزیابی عملکرد آن را به روز کنید .

□ وقتی کارها غلط از آب در می آیند . بجای آنکه دیگران را سر زنش کنید ، بیشتر به کشف علتها و حل مشکل بپردازید .

□ از اطلاعاتی که واقعاً مورد نیازتان نیست سؤال نکنید . اینکار نوعی اتلاف وقت است که می تواند در امور مفید تری صرف شود .

□ جلسات منظم گزارش دهی بر پا کنید نه فقط برای اینکه گروه را به روز نگه دارید بلکه برای اینکه اطلاعات جمع آوری نمائید .

□ کارهای دفتر داری را زیر کنترل داشته باشید و بایگانی را به روز نگهدارید .

□ قبل از اینکه هر گونه مکاتبه یا گزارشی را امضاء کنید آن را به دقت بخوانید . اگر بعد متوجه اشتباهی شدید تنها شما مقصرید .

□ در صورت اقتضا ءاقدامات مورد توافق را مکتوب کنید ، علی الخصوص در مورد کسانی که قابل اعتماد نیستند .

□ ورود تازه واردان را طوری تنظیم کنید که روز اولشان بعد از زمان معول آغاز کار باشد . شخصاً به آنان خوش آمد بگوئید .

□ با وفاداری همیشگی خود به شرکت ، برای دیگران نمونه باشید هنگام بروز مشکلات از مدیریت ارشد یا شرکت انتقاد نکنید .

 

 

  مقاله مدیریتی             

جریان های فرامرزی اطلاعات

محمد باقر سپهری

 

با پیشرفت و توسعه شبکه ها و بزرگراه های اطلاعاتی الکترونی در اوایل دهه 1990 و افزایش کاربرد تکنولوژی های نوین ارتباطی در سراسرجهان مسایل بین المللی ناشی از آنها ازاهمیت فراوانی برخوردار شده است. امروزه به موازات توسعه استفاده از شبکه اینترنت توجه به این مسایل بیشتر شده است. برخی از سازمانهای بین المللی و منطقه ای از جمله "سازمانهای همکاری و توسعه اقتصادی ", "شورای اروپا" , " اتحادیه اروپا" و " گروه8 " به ارزیابی و تصمیم گیری درزمینه های مختلف, کاربرد این گونه ارتباطات و اطلاعات و مسایل جامعه اطلاعاتی آینده پرداخته اند .[1]
 
پیدایش و پیشرفت اینترنت در ایجاد شرایط گذار ازجامعه صنعتی به جامعه اطلاعاتی جایگاه برجسته ای پیدا کرده است. تبادل داده ها نقش روزافزونی پیدا کرده و در فعالیت های اقتصادی, تجاری بین المللی نقش حیاتی ایفا می کند.
 
برای انتقال و تبادل اطلاعات بین المللی باید از ماهواره, اینترنت و امثال آنها کمک گرفت این نوع ارتباطات بین المللی به جریان داده های فرا مرزی مشهور است که به کمک پیشرفت و توسعه در نظامهای ارتباطات کامپیوتری تحقق یافت, امروزه بیشتر کشور ها با ذخیره, انتقال, گرد آوری و بازار یابی مقدار زیادی از اطلاعات را مقدور ساخته اند.
 
کشور های توسعه یافته و در راس آنها ایالات متحده تجهیزات و نرم افزار بازار جهانی را دردست داشته و همه مبادلات جهانی و پردازش داده ها را انجام می دهند, در مقابل این کشور ها, اکثر کشورهای دنیا فاقد رشد فنی برای ایجاد نظامی برای تبادل اطلاعات جهانی هستند و به این لحاظ وابسته به کشورهای شمال قرار دارند از جمله فرانکوفون در افریقا که بیشتر اطلاعات اعتباری و بیمه خود را در کامپیوترهای فرانسوی ذخیره می کنند.
 
برای دستیابی و فهم ساده تر ارتباط فراملی, تعریفی از آن می تواند به ما کمک کند: پیام ها و اطلاعاتی که از طریق ماهواره ها مرزهای جغرافیایی را در می نوردند و موجبات نزدیکی میان انسانها بر روی کره زمین می شوند. مانند تلویزیون های آسیایی و اروپایی, تلویزیون بدون مرز.[2]
 
بنابراین جریانهای اطلاعات فرامرزی در این ارتباط فراملی انتقال واحدهای کددار اطلاعات جهت پردازش, ذخیره و ارزیابی در طول مرزهای ملی است. درواقع ذخیره داده ها امکان دسترسی به پایگاههای اطلاعاتی بسیار گسترده را ایجاد می کند و پردازش اطلاعات به اشکال متعدد را ممکن می سازد, البته جریان اطلاعاتی مثل پخش اخبار, برنامه های تلویزیونی و خدمات ارتباط راه دور در این جریان فراملی جای نمی گیرند.
 

 
بازیگران داده های فراملی
 
دست اندرکاران عمده جریان داده های فراملی شرکت های دولتی و چند ملیتی که شبکه های ارتباطات داخلی را در اختیار دارند و همه داده های بین المللی را دریافت و ارسال می دارند سازمانهای بین المللی از جمله اتحادیه ارتباطات راه دور بین المللی" ITU ", سازمان ماهواره راه دور بین المللی "INTEL_SAT" , سازمان همکاری اقتصادی و توسعه ""OECD , شورای اروپا و دایره بین المللی انفورماتیک "IBI" می باشند, علاوه بر اینها بنگاههای ارتباطی خصوصی و غیردولتی نیز وجود دارند از جمله""ITT , "RCA" , تلفن و تلگراف آمریکا " "ATST که خدمات ارتباطات مخصوص را به گروه های ویژه ای از مشترکان خود ارائه می دهند.
 
بازیگران دیگری همچون دوایر خدمات داده پردازی, سازمان های اطلاعات گرا مثل بانکها، شرکتهای اعتباری و خطوط هوایی و همچنین انجمن های ملی و فرا ملی که از طریق شبکه های ارتباطی کامپیوتری در تولید و توزیع فرامرزی نقش مهمی را ایفا می کنند.
 
الگو های جریان داده های فرامرزی
 
در جریان داده های فرامرزی الگوهایی وجود دارند که جریان حرکت اطلاعات را نشان می دهند. این الگوها به چهار نوع عمومی تقسیم می شوند:
 1-
جریان جمع آوری مثبت ارتباط که در آن یک شعبه فرعی "الف" به صورت یک طرفه اطلاعات را به کاربران دفتر مرکزی در کشور " ب" منتقل می کند. این الگو بیشتر کشوری است . و از یک کشور به کشور دیگر اتفاق می افتد .
 2-
جریان توزیع که در آن نهاد مرکزی داده ها را به چند شعبه فرعی توزیع می کند. کاربردهای این جریان بهنگام سازی پایگاههای محلی، گزارشهای مربوط به سفارش و امور مالی و آموزش یا اطلاعات یکسان به شعبات فرعی منتقل می شود.
 3-
جریان شبکه فراملی که بمثابه تشکیلات دایره خدماتی است که شعبه های فرعی در یک کشور از تسهیلات کامپیوتر میزبان در کشور دیگر استفاده می کند تا به هدف اصلی که دسترسی میزبان به اطلاعات دو طرفه می باشد. این جریان یک الگوی شرکتی " اینترانت " می باشد .
 4-
جریان شبکه چند ملیتی که الگوی پیچیده تری در میان جریانهای دیگر است. این الگو اینترنتی است که در جریان اطلاعات با تعاملات چندین کاربر، میزبان مشخص می گردد. اطلاعات و پردازش می تواند پراکنده، متمرکز یا هر دو باشد.
 
در این فرآیند جریان داده ها معمولا با مسایل حقوقی مواجه می شوند و شرایط حقوقی نیز بستگی به عواملی از جمله تاثیر جریان انتقالات، موقعیت جغرافیایی و موقعیت کاربران دارد.
 

 
مسیرهای جریان فرامرزی اطلاعات
 
در جریان فرامرزی اطلاعات مسیر آن از ایالات متحده به طرف کشورهای دیگر است. این مسئله ناشی از توزیع ناخواسته فن آوریهای ارتباطات رایانه ای که در پس هر ملتها بیش از پیش تقویت می شود و کشورهای بدون کامپیوتر دارای ظرفیت محدوده داده پردازی هستند و اکثراً در جهان سوم واقع شده اند. این کشور ها داده های خام را صادر می کنند و داده های پردازش شده دریافت می کنند . در چرخه جریان بین المللی اطلاعات ایالات متحده هم به شرق و هم به غرب اطلاعات پردازش شده صادر می کند و در مقابل اطلاعات خام می گیرد. کشورهای توسعه یافته به کشورهای جهان سوم اطلاعات پردازش شده می فروشند و در مقابل اطلاعات خام می گیرند و در مسیر مقابل کشورهای توسعه نیافته به کشور های توسعه یافته و آمریکا اطلاعات خام می دهند و اطلاعات پردازش شده دریافت می کنند.
 
با این حال نمایه دسترسی به اطلاعات نشان می دهد که اگرچه برخی از کشورها توسعه یافته، بر مبنای بررسیها و سنجشهای مربوط به جوامع اطلاعاتی به سبب دارا بودن عوامل متعددی همچون زیر ساخت، دسترسی و کاربرد تکنولوژیهای نوین اطلاعات و ارتباطات از کشورهای دیگر پیشی گرفته اند، با این حال کشورهای در حال توسعه هم در حال تدارک شاخص های بنیادی مورد نیاز برای توسعه اطلاعاتی تلاش می کنند. بر مبنای همین 60 درصد کاربران اینترنت در سال 2003 به کشورهای دارای ثرتمندترین اقتصادی های جهان تعلق داشته اند در برابر آنها در 59  کشور که فقیرترین کشورهای دنیا محسوب می شوند هیچ بررسی آماری درباره کاربران اینترنت صورت نگرفته است. البته در این میان کشوری مثل کره جنوبی گامهای مثبت زیادی برداشته که چهارمین کشور دنیا از این حیث بوده است.[3]
 
 
 
دیدگاه های گزینشی و غیرگزینشی
 
رقابت بین دیدگاه های گزینشی انتقال اطلاعات، دیدگاهی که توسط کشورهای شوروی سابق، فرانسه، کانادا و جهان سومیها طرفداری می شود و دیدگاه غیر گزینشی انتقال نامحدود اطلاعات که با عنوان اصطلاح کلی " جریان آزاد اطلاعات " توسط آمریکا و انگلیس روی آن تاکید می شود. این وسط مقررات حریم مشخص و استفاده درست از اطلاعات از طرف همه ملتها رعایت نمی شود و علاوه بر آن حقوق مالکیت یک فرد در یک کشور نسبت به کشور دیگر تفاوت دارد و از طرفی در جریان فرامرزی اطلاعات مساله حاکمیت ملی از اهمیت زیادی برخوردار است که این دسترسی آزاد می تواند حاکمیت یک دولت را به خطر اندازد همانطور که دولت کانادا در تحقیقی به این نتیجه رسید که برای از دست ندادن حاکمیت خود باید اطلاعات حیاتی را کنترل کند .
 
بیشترین تاثیر فن آوری اطلاعات کامپیوتری بر حاکمیت ملی این است که قدرت از اصطلاحات جغرافیایی حذف شده و به اقتدار اطلاعات تغییر می یابد، بنابراین شرکتهای چند ملیتی می توانند اقتدار یک دولت را در زمینه های ارزی و تغییر نظام پولی آن کشور تضعیف کنند و حتی با ادعای اینکه اطلاعات یک کالا است به خرید و فروش آن بپردازند . بنابراین دولتهایی هستند که به دنبال دریافت تعرفه برای اطلاعات می باشند با آنکه این مساله هنوز اتفاق نیافتاده اما فرانسه بدنبال تحقق آن می باشد و حتی اعلام کرده که با راهکارهای نظامی می توان به این هدف دست یافت.
 
با توجه به تجاری شدن جریان فرامرزی اطلاعات, بحثها و اختلافاتی که بین کشورهای اروپایی و جهان سوم از یکطرف و ایالات متحده از طرف دیگر وجود دارد، بیشتر کشورها بر این باورند که فن آوریهای اطلاعات کامپیوتری باید توسط دولتها نظارت شوند تا منافع آنها حفظ شود و برای تعیین مقررات جنبه های اقتصادی آن پیشنهاد شده که سازمان تجارت جهانی توافق عمومی در تعرفه ها و تجارت سابق (گات) اجرا شود. بعضی ها باور دارند که سازمان تجارت جهانی با انعطاف پذیری بیشتر می تواند بعنوان یک میثاق چند ملیتی مورد استفاده قرار گیرد.
 
جریان فرامرزی اطلاعات در جامعه اطلاعاتی تحقق می یابد و جامعه اطلاعاتی علیرغم نام آن, مقاصد خاص اقتصادی را دنبال می کندکه با فرایند جهانی سازی نظام نوآزادی گرای کنونی ارتباط بسیار نزدیک دارد و از حیطه کنترل تولید به وسیله مالکیت عمومی و نظام دهی ناتوان آن برای تامین هدفهای عمومی خارج شده است. موافقت نامه معروف "سازمان تجارت جهانی" در مورد ارتباطات در سال 1996 از سوی نمایندگان کشورها به امضا رسید, که آغاز دستیابی بخش خصوصی به سلطه جهانی بر ارتباطات بشمار می رود.[4]
 
اما با بررسی محتوایی نیز با توجه به ماهیت انحصاری اطلاعات در طول مرزهای ملی دستیابی به اینکه چه داده هایی و با چه تاثیری جریان دارد, مشکل است. تحقیقی که ژاپن در سال 1982 انجام داد، نشان داد که تحلیل تجربی جریان داده های فراملی غیرممکن است. با این حال با توسعه و پیشرفت فن آوریهای ارتباطات نوین شرایط جهان تغییراتی درآن حاصل می شود که باعث شده تا دو گروه نسبت به آن دیدگاه هایی را ارایه کنند: گروهی که طرفدار فنآوریها بوده و ادعا می کنند که این پیشرفت باعث رشد فزاینده و متعادل کشورها خواهد شد و در جناح دیگر چنین برداشت می کنند که اگر وضع بدین منوال و بدون کنترل پیش برود کشورهای غنی به قیمت فقیرتر شدن کشورهای جهان سومی, غنی تر خواهند شد.
 

 
سنجش از راه دور
 
درباره موارد فوق, سنجش از راه دور توسط سازمان ملل تعریف و به کشورها ارایه شده است. در این زمینه چنین تعریفی انجام گرفته: سنجش از راه دور نظامی از روشهای تعیین ماهیت و یا تعیین شرایط اهداف در سطح کره زمین و پدیده های موجود از زیر، رو یا بالای آن با استفاده از ابزارهای مشاهدات از سکوهای هوایی یا فضایی است (سند سازمان ملل)(105198 .AIAC 72.1.20 )
 
این تعریف نه تنها فعالیت سنجش از طریق ماهواره هایی مثل لند سات را در برمی گیرد بلکه به فعالیتهای عکس برداری سنتی نیز دلالت دارد حتی ماهواره های آب و هواشناسی را نیز در بر می گیرد.
 
فن آوری سنجش از راه دور بوسیله ماهواره ها ارزشهای مهمی هم دارد از جمله با تهیه تصاویر نوری از سطح زمین، سنجش از راه دور می تواند در مواردی مانند مدیریت منابع طبیعی، تحلیل کاربری اراضی، مطالعه کیفیت آب، تشخیص فاجعه، پیش بینی محصولات و حفاظت زیست موثر باشد. اما این مساله مورد مناقشه شدید در دهه 70 بود که آمریکا بدنبال آزادی آن بود و شوروی سابق و فرانسه عنوان می کردند که کشور صاحب ماهواره قبل از انتقال اطلاعات باید از کشورهای مورد نظر اجازه بگیرد. در سال 1974 برزیل و آرژانتین پیشنهاد سخت تری ارایه کردند. پیشنهاد آنها این بود که نه تنها اطلاعات مربوط به منابع طبیعی باید تحت حقوق ملی آن کشور گردآوری و تهیه شود بلکه هر گونه فعالیتهای مربوط به منابع طبیعی تحت قوانین ملی بدون مجوز متوقف شود.
 
آمریکا با این ادعا که پیشنهادهای شوروی- فرانسه و برزیل- آرژانتین پایه حقوقی ندارند با آنها مخالفت می کرد در این بین کانادا در سال1979 سعی می کرد تا حد وسطی بین دو طرف پیدا کند با این حال بعد از چندین نشست توسط کمیته استفاده صلح آمیز از فضای بیرونی سازمان ملل توافقاتی درباره سنجش از راه دور صورت گرفت: 1- به نفع همه کشورها باشد.2- با قوانین بین المللی هماهنگ باشد.3- همکاری بین المللی را اعتلا داده و حداکثر منافع را بدست بدهد.4- به محیط زیست کره زمین آسیب نزند.5- سازمان ملل نقش مفید و سازنده ای را در این باره داشته باشد.6- تا حد امکان اطلاعات مربوط به فجایع را به اطلاع کشورهای در معرض آنها رسانده شود.7- اطلاعات در جهت آسیب رساندن به سایر کشورها نباشد.
 
در حال حاضر اطلاعات دقیقی از روسیه در دست نیست فقط در سال1976 آشکار شد که اینترکاسموس (ماهواره اروپایی) و سویوز شوروی سابق قابلیت سنجش از راه دور را داشته اند. ژاپن نیز در سال1986 با ماهواره شروع به استفاده و سنجش از راه دور کرده است.
 
با این حال از اوایل دهه1990 به سبب پیشبرد سیاستهای جهانی آمریکا برای حمایت از روند خصوصی سازی ارتباطات دور در تمام کشورهای جهان و تصمیمات جدید " صندوق بین المللی پول " و " بانک جهانی " برای مشروط ساختن پرداخت کمکهای مالی مورد تقاضای کشورهای در حال توسعه ، به تجدید ساختار دولتی و خصوصی سازی ارتباطات دور این کشورها، محدودیتهای اقتصادی کشورهای در حال توسعه، به تجدید ساختار دولتی و خصوصی سازی ارتباطات دور این کشورها، محدودیتهای اقتصادی کشورهای جنوب افزایش یافتند. در کنار این سیاستها و تصمیم گیریها، از اوسط دهه مذکور با تاسیس " سازمان جهانی تجارت " بر شدت و و سعت محدودیتها افزوده شد. به طوری که در سال 1995 با به اجرا گذاشتن قرارداد جهانی موافقت نامه عمومی در مورد خدمات جهانی فراوانی که با حمایت آمریکا و از طریق صندوق بین المللی پول و بانک جهانی صورت گرفتند سرانجام در فوریه 1997 " موافقتنامه مربوط به ارتباطات دورپایه " از سوی 73 کشور که در حدود 90 درصد اعتبارات مالی بازار جهانی را در اختیار داشتند به امضاء رسید.[5]
 
به هر حال استفاده از اینترنت و ماهواره ها برای جریان اطلاعات فرامرزی و تاثیر آن بر کشورها آشکار است. فعلا فعالیتهای ماهواره های آمریکا در دست " نووآ " می باشد اما آمریکا در پی تجاری کردن فضا بوده و برای رسیدن به این منظور پای بخشهای خصوصی را در آن باز کرده و موفقیت هایی هم کسل کرده است. پس کشورهای جهان سوم و طرفدار کنترل اطلاعات باید به دنبال راهی باشند تا در مقابل کشوری مثل آمریکا که در برابر تمام کشورهای جهان ایستاده و با دفاع از نظریه جریان آزاد اطلاعات به هر عملی که می خواهد دست می زند، بایستند تا حاکمیت و اقتدار خود را از طریق اطلاعات تجاری و کالایی شده از دست ندهند.
 
 
منابع :
 1- معتمدنژاد، کاظم،1382، چشم انداز جهانی جامعه اطلاعاتی، مرکز پژوهشهای ارتباطات
 2-
سایت دانشنامه رشد،www.roshd.ir
 3-
معتمدنژاد، کاظم،1383، نابرابری جهانی در توسعه ارتباطات، مرکز پژوهشهای ارتباطات
 4-
معتمدنژاد، کاظم،1384، جامعه اطلاعاتی،تهران، دانشگاه علامه طباطبایی
 5-
معتمدنژاد،کاظم، دیدگاههای انتقادی در مورد مصوبات اجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی، مرکز پژوهشهای ارتباطات

منبع : پیک مدیران

 

  کلید هدایت               

خویشتن ‌داری (حلم)

کلام حق

وَالْکَاظِمِینَ الْغَیْظَ وَالْعَافِینَ عَنِ النَّاسِ وَاللّهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ. (آل عمران: 134)

(پرهیزگاران، همان کسانی که) فروخورندگان خشم و درگذرندگان از مردمند و خداوند، نیکوکاران را دوست می‌دارد.

 

اختران عصمت و ولایت

حضرت رسول

نیرومند با کُشتی شناخته نمی‌شود. همانا پیروز کسی است که هنگام خشم، خویشتن‌دار است. (سید عطاءالله مجدی، گل‌های جاویدان، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی، 1369، ص 27)

ایمان، دو نیم است: یک نیمه‌اش در بردباری و نیمه دیگرش در شکر است. (پیام پیامبر، ص 759)

یا علی! غضب نکن! هرگاه خشمگین شدی، به زمین بنشین و بیندیش که چگونه خداوند بر بندگان قدرت دارد و حکم می‌کند و آنها را به خطاها بازخواست نمی‌کند. چون هنگام غضب به تو گویند از خدا بترس؛ خشم را به‌دور افکن و به بردباری باز گرد. (تحف العقول، ص 31)

 

حضرت امیر

بردباری، سرپوشی پوشاننده است و خِرَد، شمشیری برنده. پس نقص‌های خُلق خود را با بردباری خود بپوشان و با خِرد خود با هوای نفس به کارزار برخیز. (الحیاة، ج 1، ص 176)

هیچ شرفی، برتر از اسلام نیست و نه عزتی، ارجمندتر از پرهیزگاری و نه پناهگاهی، نکوتر از خویشتن‌داری. (نهج‌البلاغه، ص 427)

 

امام باقر

بردباری، جامه‌ عالم است. مبادا خود را از آن برهنه کنی. (حمیدرضا آژیر، بهشت کافی، قم، سرور، 1381، ص 88)

هر بنده‌ای که خشم خود را هنگام غضب فرو برد و از خود واکنشی نشان ندهد، خداوند او را دوست دارد. (مشکاة‌الانوار، ص 203) 

 

امام صادق

بردباری، چراغ الهی است که آدمی بدو، به جوار رحمت الهی و به فیض‌های بی‌پایان دست می‌یابد. (مصباح‌الشریعه، ص 354)

 

قند پارسی

یکی را زشت‌خویی داد دشنام           تحمل کرد و گفت ای نیک فرجام!

بَتَر زانم که خواهی گفتن آنی            که دانم عیب من چون من ندانـــی

     (گلستان سعدی) 

 

در خاک بیلقان برسیـــدم به عابـدی            گــــفتـم مرا به تربیت از جهــــل پـــاک کن

گفتا برو چو خاک تحمل کن ای فقیه            یا هر چه خوانده‌ای، همه در زیر خاک کن

                          (گلستان سعدی)

 

گر ز قرآن به دل رسیدت فیض                 یاد کن سرّ کاظمین الغیظ

  (اوحدی مراغه‌ای)

 

کسی خوش‌تر از خویشتن‌دار نیست            که با خوب و زشت کسش کار نیست

                 (بوستان سعدی)

 

تیغ حلم از تیغ شمشیر، تیزتر                   بَل ز صد لشکر، ظفرانگیزتر

(مثنوی معنوی)

 

حدیث دیگران

لقمان حکیم: سه کس را در سه حالت می‌توان شناخت: دلیر را هنگام جنگ؛ بردبار را هنگام خشم و برادر را هنگامی که بدو نیاز داری.

 

ضرب ‌المثل

ثمره‌ جهالت، خجالت است و نتیجه‌ غضب، ندامت. (مثل شرقی)

 

What cant be cared must be endured.

 آنچه علاج ‌ناپذیر است، باید تحمل شود.

 

Let not the san go down on your wrath.

نگذار خورشید روی خشمت غروب کند.

 

گر نکته ‌دان عشقی، بشنو تو این حکایت

یکی از صاحب‌دلان، زورآزمایی را دید به‌هم بر آمده و کف بر دماغ آمده، گفت این را چه حالت است؟ گفتند: فلان دشنام دادش. گفت: این فرومایه هزار من سنگ بر می‌دارد و طاقت سخنی نمی‌آرد؟

لاف سرپنجگی و دعوی مردی بگــذار                عاجز نفس فرومایه چه مردی، چه زنــی

گرت از دست بر آید، دهنی شیرین کن                مردی آن نیست که مشتی بزنی بر دهنی

اگر خــــود بر درَد پیشانـــی پیــــل                     نه مرد است آن‌که در وی مردمــی نیست

بنـــی‌آدم، سرشـــت از خــــاک دارد                    اگــر خـــاکی نباشــــد، آدمی نیســـــــت

                   (گلستان سعدی، ص 62)

 

دانستنیها                          

 دانستنی هایی از جو زمین


جو زمین لایه ای از گازها است که که زمین را احاطه کرده اند. که این گازها بوسیله جاذبه زمین نگه داشته شده اند. جو زمین شامل نیتروژن (78.1%) و اکسیژن (20.9%) همراه مقدار کمی از آرگون (0.9%)، دی اکسید کربن (متغیر، ولی حدود 0.035%) ، بخار آب ودیگر گازها می شود. جو زمین موجودات روی زمین را از طریق جذب اشعه فرابنفش خورشید و کم کردن دمای بالای بین روز و شب محافظت می کند.

مرز دقیقی بین لایه های جو وجود ندارد ولی جو به سرعت با افزایش ارتفاع رقیق می شود و هیچ مرز مشخصی بین جو و فضای خارج از جو وجود ندارد. 75% از جو زمین تا ارتفاع 11 کیلومتر از سطح سیاره وجود دارد. در ایالات متحده کسانی که به بالای 50 مایل (80 کیلومتر) سفر کنند فضانورد شناخته می شوند. ارتفاع 400000 پا (75 مایل یا 120 کیلومتر) جایی است که تاثیر قابل توجهی هنگام ورود به آن می گذارد.همچنین ارتفاع 100 کیلومتری یا 62 مایلی به عنوان مرز بین اتمسفر و فضا به طور مکرر استفاده می شود.


دما و لایه های جوی
دمای جو زمین همراه با ارتفاع تغییر می کند؛ رابطه ریاضی بین دما وارتفاع مابین لایه های مختلف جومتغیر است:

تراپوسفر- 0- 17/7 کیلومتر، دما با افزایش ارتفاع کم می شود.
استراتوسفر- 17/7 -50 کیلومتر، دما با افزایش ارتفاع زیاد می شود.
مزوسفر- 50 85/80 کیلومتر، دما با افزایش ارتفاع کم می شود.
ترموسفر- 85/80 - +640 کیلومتر دما با افزایش ارتفاع زیاد می شود.
اگزوسفر - مرزهای بین این مناطق تروپوپوز، استراتوپوز و مزوپوز نامگذاری شده اند.
میانگین دمای جو در سطح زمین 14 درجه سانتی گراد است.

فشار
فشار جو نتیجه مستقیمی از وزن هواست. این به این معنی است که به همراه مکان و زمان تغییر می کند چون مقدار (و وزن) هوای بالای زمین به همراه مکان و زمان تغییر می کند. فشار جوی در اتفاع حدود 5 کیلومتری تقریبا به اندازه 50% سقوط می کند. میانگین فشار جو در سطح دریا حدود 101.3 کیلو پاسکال است.(حدود 14.7 پوند بر اینچ مربع)

جرم و جرم حجمی
جرم حجمی هوا در سطح دریا حدود 1.2 کیلو گرم بر متر مکعب است. این جرم حجمی با افزایش ارتفاع کم و به همین صورت فشار آن کاهش می یابد. مجموع جرم جو زمین در حدود 5.1 1018 کیلوگرم است که بخش بسیار ناچیزی از کل جرم زمین را تشکیل می دهد.جرم حجمی فشار جو زمین با افزایش ارتفاع تغییر می کنند. این تغییر تقریبا می تواند نمونه کاربردی
Barometric formula باشد.

مناطق مختلف جوی
مناطق جوی به چند طریق نامگذاری می شوند:

یونوسفر منطقه ای که شامل یونها میشود: تقریبا مزوسفر و ترموسفر تا حدود 550 کیلومتر.
اگزوسفر- بالای یونوسفر، جایی که جو به طرف فضا رقیق می شود.
لایه اوزون- یا اوزونوسفر، حدود 10-50 کیلومتری جایی که اوزون استراتوسفری یافت می شود. باید توجه داشت در داخل این منطقه اوزون از نظر حجم یک عنصر فرعی است.
مگنتوسفر- این منطقه جایی است که میدان مغناطیسی زمین با بادهای خورشیدی مقابله می کند. این لایه برای ده ها هزار کیلومتر در فاصله زیادی از خورشید ادامه دارد.
کمربندهای تشعشعی وان آلن- مناطقی هستند که ذرات از طرف خورشید متراکم می شوند.

 


فرضیه جو زمین
تاریخچه زمین تنها مطالب بسیار اندکی قبل از یک بیلیون سال پیش می داند ، ولی پیرو یک رشته حوادث محتمل ارائه می شود. این نظریه از یک منطقه فعال پژوهشی به جا مانده است.

اتمسفر امروزی گاهی به عنوان سومین اتمسفر شناخته می شود. چنانکه ترکیب شیمیایی از دو ترکیب قابل ملاحظه شیمیایی تشخیص داده شده است. اتمسفر اصلی مقدمتا از هلیم و هیدروژن تشکیل شده بود و گرما آنرا از هم پاشاند.

حدود 3.5 بیلیون سال پیش سطح زمین به اندازه ای سرد شد که پوسته آن شکل گرفت، به شدت بوسیله آتشفشان ها یی که بخار، دی اکسید کربن و بخار آمونیاک آزاد می کردند محصر شد. این باعث بوجود آمدن اتمسفر دومی شد که مقدمتا شامل دی اکسید کربن، و بخار آب و همراه مقداری نیتروژن و بدون اکسیژن می شد.دومین اتمسفر به عنوان اتمسفر رایج 100 برابر اولین اتمسفر گاز داشت. به طور کلی این باور وجود دارد که پدیده گلخانه ای با بالا رفتن مقدار دی اکسید کربن باعث نگهداری زمین از یخ زدگی می شود.

در طول چند بیلیون سال بعد بخار آب از طریق متراکم شدن باعث بوجود آمدن باران و اقیانوسها شد که شروع به حل کردن دی اکسید کربن کرد. حدود 50% از دی اکسید کربن جذب اقیانوسها می شدند. فوتوسنتز گیاهان باعث بازشدن و تبدیل شدن دی اکسید کربن به اکسیژن می شد. بیشتر اوقات کربن زیادی در سوختهای فسیلی، سنگهای رسوبی و پوست حیوانات محبوس است. چنانکه اکسیژن آزاد شده برای تشکیل نیتروژن با آمونیاک واکنش می دهد؛ افزون بر این باکتری می تواند آمونیاک را به نیتروژن تبدیل کند.

به نظر می رسد بیشتر گیاهان مهمترین عامل افزایش میزان اکسیژن هستند.در ابتدا با عنصرهای مهمی از جمله آهن ترکیب شده ولی سرانجام باعث انباشته شدن اکسیژن در جو وهمچنین پیشرفت این نظریه شد. همراه با ظهور لایه اوزون موجودات مختلف از اشعه فرابنفش بهتر محافظت می شدند. این اتمسفر نیتروژن _اکسیژن سومین اتمسفر به حساب می آید.

 

هاریكین چیست؟

هاریكین یا گردباد شدید در اقیانوس اطلس شمالی كه همه ساله با شدت و ضعف ها و دفعات مختلف منطقه كاراییب و سواحل جنوب شرقی آمریكا را در می‌نوردد ، می‌تواند بادهایی با سرعت بیش از ‪۳۰۰كیلومتر در ساعت ایجاد كند.

 
- هاریكین نام خاصی است كه به گردبادهای قوی گرمسیری در اقیانوس اطلس شمالی، شمال شرقی اقیانوس آرام در شرق خط زمان و نیز اقیانوس ارام جنوبی در شرق ‪
۱۶۰درجه شرقی اطلاق می‌شود.

همین گونه گردبادهای دریایی در دیگر نقاط نام‌های دیگری دارند مثلا تایفون در شمال غرب اقیانوس آرام در غرب خط زمان ، گردباد شدید گرمسیری ( در جنوب غربی اقیانوس آرام در غرب ‪۱۶۰درجه شرقی و یا در اقیانوس هند ر شرق ‪۹۰درجه شرقی)، بادهای شدید گردبادی (در اقیانوس هند شمالی) و گردباد گرمسیری( در جنوب غربی اقیانوس هند).

ریشه كلمه هاریكین ، هوریكان ‪ ,  Huricanالهه بدی‌های كاراییب است كه این كلمه نیز خود از نام یك الهه قوم مایا به نام هوراكان ‪ Hurakan گرفته شده است. به اعتقاد قوم منقرض شده مایا، هوراكان ، كه یكی از خدایان آفریننده است، نفس تندش را به آبهای متلاطم دمید و باعث بیرون آمدن زمین خشك از زیر آب شد و بوسیله یك طوفان و سیل عظیم، انسان‌های جنگلی را نابود كرد.

 

هاریكین چگونه پدید می‌آید؟
هاریكین در هوای گرم و مرطوب شكل می‌گیرد اما عوامل فراوانی باید دست به دست هم دهند تا یك هاریكین شكل بگیرد. دانشمندان نمی‌دانند چرا باید همه این عوامل برای به وجود آمدن یك هاریكین وجود داشته باشد اما می‌دانند كه این عوامل بسیار مهم هستند.

یك مطالعه نشان داد از ‪ ۶۰۸شرایطی كه می‌توانست طوفانزا باشد، فقط ‪۵۰مورد به هاریكین تبدیل شد.

یك عامل مهم در به وجود آمدن هاریكین، ایجاد یك منطقه كم فشار روی سطح وسیعی از آب گرم است. هوایی كه به سمت مركز منطقه كم فشار مكیده می‌شود، در نتیجه اثر كوریولیس ‪    Coriolisانحنا پیدا می‌كند.

و به این ترتیب است كه در هاریكین، هوا به صورت چرخشی به حركت درمی آید.

حرارتی كه زمان فشرده شدن آب ایجاد می‌شود، موجب گرم شدن هوا در بخش فوقانی و افزایش فشار می‌شود. به دلیل وجود ناحیه پرفشار، هوا در بخش مركزی یا چشم هاریكین مطلوب است. این وضعیت سرآغاز یك مكانیسم بازخورد است كه تا زمانی كه آب گرم وجود داشته باشد و هاریكین از آن انرژی بگیرد، آن را پیوسته تشدید می‌كند.

زمانی كه هاریكین از روی زمین عبور می‌كند، بخش اعظمی از انرژی حاصل از اقیانوس، دیگر در كار نیست و دیگر بازخورد، طوفان را تشدید نمی‌كند.

هاریكین همچنان كه به حركت خود در روی زمین ادامه می‌دهد، رفته رفته انرژی از دست می‌دهد و در نهایت از بین می‌ رود.

 

 

- طبقه بندی هاریكین ها
طبق اعلام مركز ملی هاریكین در آمریكا ، هاریكین گوستاو كه به سمت سواحل خلیج مكزیك در حركت است به احتمال كم قبل از فرو ریختن باران ، به طوفان درجه ‪
۵تبدیل می‌شود. به این ترتیب می‌تواند سرعت باد در آن از حدود ‪۲۵۰كیلومتر در ساعت تجاوز كند.

در طبقه بندی هاریكین‌ها درجه ‪ ۶وجود ندارد شاید به این دلیل كه زمانی كه هاریكین به درجه ‪۵برسد نیز اوضاع حقیقتا بد و خطرناك است.

دانشمندان می‌گویند در مقیاس سفیر-سیمپسون برای درجه بندی هاریكین ها، روی كاغذ نهایتی در نظر گرفته نشده است اما در تئوری، بادهای شدید یك هاریكین می‌تواند كل این مقیاس را از بین ببرد.

در هاریكین درجه یك، سرعت باد حدود ‪۱۲۰تا‪ ۱۵۰كیلومتر در ساعت است اما در هاریكین درجه ‪ ۵سرعت باد تا حدود ‪۲۵۰كیلومتر در ساعت یا بیشتر می‌رسد.

محاسبه از روی برون یابی یا استقرا نشان می‌دهد كه اگر یك هاریكین درجه ‪۶به وجود آید، سرعت باد در آن در حدود ‪ ۲۲۱تا ‪۳۱۴كیلومتر در ساعت خواهد بود.

 

- گرم شدن زمین باعث تشدید طوفانها می‌شود
در سال ‪
۲۰۰۵در هاریكین ویلما حداكثر سرعت باد به حدود ‪۲۲۰كیلومتر در ساعت رسید.

شماری از دانشمندان معتقدند با روند گرمتر شدن هوای زمین و با توجه به این كه گرمای آب انرژی لازم برای طوفان‌های دریایی را فراهم می‌كند، هاریكین‌ها در آینده شدت بیشتری خواهند یافت.

اما قوانین فیزیكی می ‌گویند كه باید برای این سرعت محدودیتی وجود داشته باشد. با توجه به شرایط اقیانوسی و جوی امروز كره زمین، این حداكثر بالقوه برای شدت باد در هاریكین حدود ‪۳۰۶ كیلومتر در ساعت است.

كری امانوئل اقلیم شناس ام آی تی (موسسه تكنولوژی ماساچوست) در سال ‪۱۹۹۸ با محاسبات خود این حداكثر را تعیین كرده است.

با اینحال این حداكثر، مطلق نیست و در نتیجه تغییرات اقلیمی می‌تواند تغییر كند. ولی دانشمندان در مورد این حداكثر اتفاق نظر ندارند.

امانوئل و دیگر دانشمندان پیش بینی كرده‌اند كه سرعت باد ( شامل حداكثر سرعت باد) به ازای افزایش یك درجه سلسیوس در دمای اقیانوس‌های گرمسیری، باید حدود ‪۵درصد افزایش پیدا كند.

اما كریس لندسی ، هواشناسی كه در مركز ملی هاریكین فعالیت دارد با این نظر موافق نیست.

بعد از هاریكین ویلما لندسی گفت حتی در بدترین شرایط ممكن از لحاظ گرم شدن هوا یعنی در شرایطی كه دمای كره زمین یك تا شش درجه سلسیوس بیشتر شود ، تا پایان قرن بیست و یكم بطور كلی فقط پنج درصد می‌تواند به شدت بادهای هاریكین افزوده شود.

این بدان معناست كه بعید است در یك هاریكین سرعت باد از ‪ ۳۲۰ كیلومتر در ساعت تجاوز كند.

 

- سرعت باد حد و مرزی دارد؟
طبق اعلام كمیسیون اقلیم شناسی سازمان جهانی هواشناسی در سال ‪ ،
۱۹۶۱در طوفان نانسی كه در شمال غرب اقیانوس ارام اتفاق افتاد، حداكثر سرعت باد به ‪۳۴۶كیلومتر در ساعت رسید كه این سرعت بی‌سابقه، ركورد شدیدترین وضعیت هوایی و اقلیمی را شكست. (قبلا هم اشاره شد كه طوفان همان هاریكین است اما در یك منطقه دیگر).

ركوردهایی در مورد سرعت باد در جهان به ثبت رسیده كه از تمامی حداكثرهای ثبت شده در مورد تمامی هاریكین‌ها فراتر می‌رود.

سریع‌ ترین باد معمولی كه شمار زیادی از كارشناسان در مورد آن اتفاق نظر دارند و آن را تایید می‌كنند، بادی با سرعت حدود ‪۳۷۰ كیلومتر در ساعت است كه در ‪۱۲آوریل سال ‪ ۱۹۳۴ماونت  واشینگتن در ایالت نیوهمپشایر را در نوردید.

در گردبادی كه در ماه مه سال ‪۱۹۹۹در اوكلاهما پدید آمد، محققان سرعت باد را حدود ‪۵۱۲كیلومتر در ساعت تخمین زدند.

 

 

اثر گلخانه ای

 

گرم شدن زمین یعنی چه؟
می ‌دانیم كه كره زمین به طور طبیعی در اثر تابش خورشید گرم می‌شود، اما اینجا منظور ما از گرم شدن زمین، پدیده دیگری است.این پدیده نسبتا جدید عبارت است از تغییر دمای زمین در اثر فعالیت های بشری كه با تغییرات طبیعی آن فرق دارد. در طول 100 سال گذشته، كره زمین به طور غیرطبیعی 4/0 درجه سانتیگراد گرمتر شده كه این موضوع دانشمندان را نگران كرده‌است. آنها حدس می‌زنند فعالیت‌های صنعتی در ایجاد این مشكل بسیار موثر است و به گرم شدن كره زمین كمك می‌كند.
منظور ازگرم شدن زمین افزایش میانگین دمای زمین است. تغییر آب و هوا در اثر این افزایش دما به وجود می‌آید. گرم شدن زمین موجب تغییر الگوی بارش، افزایش سطح آب دریاهای آزاد و كاهش سطح آب دریاچه‌ها و تاثیرات وسیع بر گیاهان، حیات وحش و انسانها می‌شود.

اثر گلخانه ای چیست؟ گازهای گلخانه ای چه گازهایی هستند؟
به مجموعه‌ای از گازها كه مقداری از انرژی خورشید را در جو زمین نگه می‌دارندو باعث گرم شدن جو می‌شوند‍‍، گازهای گلخانه‌ای می‌گویند. بخار آب(H2O)، دی اكسید نیتروژن (NO2)، دی اكسیدكربن (CO2) و متان (CH4) گازهای گلخانه‌ای اصلی هستند. اگر این گازها در جو نبودند، انرژی گرمایی خورشید مجددا به فضا بر می‌گشت و به این ترتیب هوای زمین 33 درجه سانتیگراد سردتر از الان می‌شد. ی گلخانه‌ای به افزایش دمای كره زمین در اثر وجود گازهای گلخانه‌ای در جو زمین گفته می‌شود.

آیا می دانید چرا به این گازها، گازها‌ی‌ گلخانه‌ای می‌گوییم؟


آیا شما تا حالا یك گلخانه دیده اید؟
گلخانه یك اتاق شیشه‌ای است كه نور خورشید از شیشه‌های آن به داخل می‌تابد و هوای گلخانه را گرم می‌كند. اما شیشه‌های گلخانه اجازه نمی‌دهند كه این هوای گرم از گلخانه خارج‌شود. جو یا هوایی كه در اطراف ماست، شبیه یك گلخانه است. گازهای گلخانه‌ای در جو درست مثل شیشه‌های گلخانه عمل می‌كنند. نور خورشید پس از عبور از لایه‌های گازهای گلخانه‌ای وارد جو زمین می‌شود. زمانی كه نور خورشید به سطح زمین می‌رسد، مقداری از انرژی گرمایی آن توسط خاك، آب و سایر موجودات جذب می‌شود. مقداری هم در جو زمین می‌ماند و باقیمانده آن به فضا برمی‌گردد. اگر مقدار گازهای گلخانه‌ای در جو از حد طبیعی آن بالاتر باشد، انرژی كمتری به فضا برمی‌گردد، در نتیجه جو زمین گرم تر می‌شود و به دنبال آن دمای كره زمین بالا می‌رود.

اثر گلخانه‌ای، كره زمین را به اندازه‌ای گرم نگه می دارد كه ما انسان ها بتوانیم بر روی آن زندگی كنیم. اما اگر ی گلخانه ای شدت یابد، ممكن است دمای زمین به قدری زیاد شود كه ما و بقیه گیاهان و جانوران نتوانیم گرمای آن را تحمل كنیم.

تغییر آب و هوا یعنی چه و اثرات آن چیست؟

اصلا هوا و آب و هوا با هم چه فرقی دارند؟
هر وقت آسمان صاف باشد و گرمای ملایمی به ما برسد و باد به شدت نوزد، می گوییم هوا خوب است. هر وقت آسمان گرفته باشد، باد تند بوزد یا برف و باران ببارد و ما را دچار زحمت كند، می گوییم هوا بد است. معمولا اخبار هواشناسی ما را از چگونگی وضع هوا آگاه می‌سازد.

هوای برخی مناطق كره زمین معتدل است، یعنی باران به اندازه كافی می بارد و هوا زیاد گرم یا سرد نمی‌شود. هوای بعضی جاها سرد است یعنی برف می‌بارد و دمای هوا سرد می‌شود. جاهایی هم هست كه بسیار گرم و خشك است. هر كدام از این جاها یك نوع آب و هوا دارد.

برای تعیین آب و هوای هر منطقه، تغییرات دمای هوا و مقدار باران و برف را در طول سال اندازه گیری می‌كنند. شما هم می‌توانید اندازه تغییرات دمای هوا و مقدار باران و برف را در محل سكونت خودتان به دست آورید. اما برای این كه آب و هوای جاهای گوناگون را بشناسیم، باید این مقادیر را چندین سال پشت سرهم اندازه گیری كنیم.

در نقشه ایران، جای شهرهای بابلسر، شهركرد، بندرعباس و طبس را پیدا كنید. آب و هوای هر یك از این شهرها نمونه آب و هوای یك ناحیه از كشور ماست. در حال حاضر شرایط آب و هوایی جاهای مختلف در اثر گرم شدن كره زمین در حال تغییر است. مثلا شهری مثل تهران را در نظر بگیرید، تهران در نزدیكی رشته كوه البرز قرار دارد. بنا به تعریف آب و هوا، تهران باید هوای سرد بارانی یا برفی داشته باشد، اما می‌بینید كه به علت تغییر آب و هوا، از هوای سرد بارانی یا برفی چندان خبری نیست!

انسانها چگونه آب و هوا را تغییر می‌دهند؟
شاید باور نكنید كه انسان ها هم می‌توانند آب و هوای زمین را تغییر دهند. دانشمندان می‌گویند اكثر فعالیت‌های انسان‌ها گاز گلخانه‌ای تولید می‌كند. پس از انقلاب صنعتی و اختراع انواع ماشین آلات صنعتی، انسانها بافعالیتهای كشاورزی و صنعتی چهره زمین و آب و هوای آن را دگرگون ساختند. با شروع انقلاب صنعتی روش زندگی مردم عوض شد. قبل از آن مقدار گازهای گلخانه ای در جو كم بود، اما با رشد جمعیت و افزایش استفاده از نفت و زغال سنگ تركیب گازهای اتمسفر نیز تغییر كرد. بطوریكه در حال حاضر، غلظت گازهای گلخانه ای از حدود 270 واحد به 367 واحد رسیده است. ما برای انجام كارهای خود به انرژی نیاز داریم و این انرژی را از غذا تامین ‌می‌كنیم. همچنین برای روشنایی و گرم كردن خانه‌هایمان به انرژی نیاز داریم. اتومبیل‌ها برای حركت به سوخت نیاز دارد. ماشین‌های صنعتی نیز به انرژی نیاز دارند. اكثر انرژی‌های لازم برای موارد فوق به طور مستقیم یا غیر مستقیم از سوخت‌های فسیلی مثل نفت و گاز و زغال سنگ بدست می‌آید. اینهاسوخت هایی هستند كه سوزاندن آنها گاز گلخانه‌ای آزاد می‌كند!!!

 

 

 آیا می‌دانید كه چه وقتی گازهای گلخانه‌ای را به هوا می ‌فرستید؟ هر وقت كه:

 
تلویزیون تماشا می كنید،
 
با كامپیوتر بازی می كنید،
 
از كولر یا فن كوئل استفاده‌ می‌كنید،
 
از استریو ضبط استفاده می كنید،
 
چراغ را روشن می كنید،
 
لباسهایتان را می شویید یا اطو می‌كنید،
 
سوار اتومبیل می شوید،
 
غذایتان را در مایكروویو گرم می كنید،
 از بخاری گازی یا نفتی استفاده می كنید،
به تولید گازهای گلخانه‌ای در هوا كمك می‌كنید.
چرا؟
چون شما برای انجام این كارها به برق و سوخت نیاز دارید. آیا می ‌دانید این برق و سوخت از كجا تامین می‌شود؟

خوب، نیروگاه ها زغال سنگ و نفت را می سوزانند تا برق تولید كنند و پالایشگاهها نیز برای تصفیه نفت خام و تولید نفت و بنزین، سوخت مصرف می‌كنند. سوزاندن نفت و زغالسنگ هم گاز گلخانه‌ای تولید می‌كند. پس هر چه شما بیشتر برق مصرف كنید، نیروگاهها از سوخت بیشتری استفاده می‌كنند و در نتیجه گاز گلخانه‌ای زیادتری تولیدمی‌شود.

متان هم یك گاز گلخانه‌ای است. متان چگونه تولید می‌شود؟

وقتی كه شما:
 
زباله هایتان را به محل دفن زباله می فرستید،
 
حیواناتی مثل گاو، گوسفند و ... را برای تولید لبنیات و گوشت پرورش می‌دهید،
 
در شالیزار برنج می‌كارید،
 
زغالسنگ استخراج می‌كنید.
اتومبیل ها و كارخانه‌هایی هم كه مایحتاج روزانه ما را تولید می‌كنند، مقادیر زیادی از انواع گازهای گلخانه‌ای را به هوا می ‌فرستند.

چرا نمی‌خواهیم زمین گرمتر شود؟
بعضی وقتها مسائل كوچك می‌توانند به مشكلات بزرگی تبدیل شوند! مثلا به مسواك زدن دندانهایتان فكر كنید. اگر شما یك روز مسواك نزنید، هیچ اتفاق خاصی نمی‌افتد، اما آیا می‌دانید اگر یك ماه دندانهایتان را مسواك نزنید، چه اتفاقی خواهد افتاد؟ این همان چیزی است كه برای زمین نیز اتفاق می‌افتد. اگر دمای هوا فقط چند روز، بالاتر از حد طبیعی باشد، چندان مهم نیست- چون دمای زمین تقریبا ثابت می‌ماند. اما اگر دمای هوا مدت زیادی بطور مداوم بالا برود، كره زمین با مشكلاتی مواجه خواهد شد.

دمای متوسط زمین در طول قرن گذشته تقریبا 5/0 درجه سانتیگراد افزایش یافته‌است؛ دانشمندان انتظار دارند كه در طول 100 سال آینده متوسط دمای زمین 5/1 تا 5/3 درجه سانتیگراد افزایش یابد. شاید فكر كنید "این كه چیزی نیست"، اما همین مقدار می‌تواند آب و هوای زمین را به طور بی سابقه‌ای تغییر دهد. زمانیكه این پدیده رخ دهد، ممكن است تغییرات بزرگی در سطح آب اقیانوسها، مزارع كشاورزی و هوایی كه تنفس می‌كنیم یا آبی كه می‌نوشیم، رخ دهد.

چه اتفاقی ممكن است بیفتد؟
در صورتیكه آب و هوا تغییر كند، آب و هوای جایی مثل شهركرد- كه هوای سرد و كوهستانی دارد- گرمتر می‌شود یا مثلا هوای بندر عباس گرم و خشك تر می‌شود. البته ممكن است تغییر آب و هوا برای شهركردی ها خوشایند باشد، اما همه تاثیرات ناشی از آن خوشایند نیست. زیرا ممكن است این تغییرات با افزایش بلایای طبیعی مثل سیل و طوفان همراه باشد.

اگر دمای كره زمین زیاد شود، تعداد روزهای گرم سال افزایش می‌یابد و در نتیجه بیماریهای ناشی از گرما مثل گرمازدگی و مالاریا زیاد می‌شود. بد نیست بدانید كه معمولا كودكان و سالمندانی كه در كشورهای فقیر زندگی می‌كنند، بیشتر در معرض خطر ابتلاء به این بیماریها قراردارند. زیرا این كشورها سرمایه لازم برای مبارزه با این بیماریهارا ندارند.

با گرم شدن آب و هوا و تاثیر آن بر مزارع كشاورزی، منابع غذایی انسانها كاهش می‌یابد، آب بیشتری بخار می‌شود و در نتیجه انسانها با كمبود آب شیرین مواجه خواهندشد. این تغییرات بر روی حیوانات و گیاهان هم تاثیر منفی می‌گذارد. اگر این تغییرات به آرامی اتفاق بیفتد، جانوران و گیاهان خود را با آن وفق می‌دهند، اما اگر این تغییرات خیلی سریع اتفاق بیفتد، حیات وحش با خطرات جدی روبرو می‌شوند. مثلا پرندگان و جانورانی كه در فصلهای مختلف سال به جاهای دیگر مهاجرت می‌كنند، ممكن است مكان مناسبی را برای مهاجرت پیدا نكنند و یا غذایی برای خوردن نداشته‌باشند.

مقدار آب دریاها در اثر ذوب شدن یخ های قطبی افزایش می ‌یابد و از سوی دیگر بر ی افزایش دما، آب دریاها و اقیانوسها منبسط می‌شود. اگر آب اقیانوس منبسط شود، فضای بیشتری را اشغال می‌ كند و در نتیجه سطح آب دریاها بالا می‌آید. سطح آب دریا ممكن است در قرن آینده چند سانتیمتر یا حداكثر 1 متر بالا بیاید. در اینصورت مردمی كه خانه‌هایشان در كنار ساحل دریا قرار دارد و جزیره ‌نشینان، خانه‌های خود را از دست می‌ دهند و مزارع ساحلی هم به زیر آب می‌روند. در اثر بالا آمدن آب دریا منابع آب شیرین نیز غیرقابل استفاده می ‌شوند.

 

  مباحث فرهنگی            

1 خرداد - روز بزرگداشت ملاصدرا گرامی باد

 

 

صدرالدین محمد بن ابراهیم قوام شیرازی معروف به مُلاصَدرا و صدرالمتالهین متأله و فیلسوف ایرانی و شیعه و یکی از بزرگترین فیلسوفان جهان اسلام در سدهٔ یازدهم هجری قمری و بنیان‌گذار حکمت متعالیه است. ظهور ملاصدرا در حوالی پایان هزارهٔ اول پس از پیدایش اسلام به وقوع پیوست، و لذا، کارهای او را می‌ توان نمایش دهندهٔ نوعی تلفیق از هزار سال تفکر و اندیشهٔ اسلامی پیش از زمان او به حساب آورد.

 

بنا به نقلی در ظهر روز نهم جمادی الاولی سال 980 ق مژده تولد فرزندی را به میرزا ابراهیم بن یحیی قوامی شیرازی دادند و او كه سالهای دراز انتظار چنین روزی را داشت و بارها نذر و نیاز كرده بود از فرط خوشحالی سراسیمه خود را به منزل رسانید و بر طبق عهدی كه نموده بود نام مبارك محمد را برای فرزندش برگزید و تا زمانی كه خود زنده بود روزانه یك سكه به شكرانه این لطف الهی در راه خدا انفاق می‌نمود.

 

میرزا ابراهیم از كارگزاران ولایت فارس یا بازرگانی سرشناس و امین در بازار بود.

وی با انتخاب معلمان و اساتید خوب و مجرب در تربیت یگانه فرزندش كوشید و در آموزش علوم متعارف زمان كوتاهی نكرد تا آنكه در 16 سالگی او را به كار تجارت به بصره فرستاد و محمد در مدت سه ماهی كه آنجا بود به زیارت عتبات نیز مشرف شد و با شنیدن خبر مرگ پدر به شیراز برگشت و مدتی مشغول رسیگی به امور داراییهای پدر شد اما در همه این مدت دل در گرو تحصیل داشت تا سرانجام با سپردن مغازه و املاك پدر به دایی خود كه مردی درستكار بود برای ادامه تحصیل راهی اصفهان شد.

 

همان گونه كه روال عادی حوزه‌های علمیه آن زمان بوده است به احتمال قوی صدرا علاوه بر فقه و اصول و دیگر علوم اسلامی متعارف، علوم دیگری چون ریاضیات و نجوم و طب و هیئت و ... بخصوص منطق و فلسفه را در شیراز آغاز نموده و به مرحله‌ای رسانده كه مجبور شده است برای تكمیل رشته‌های مورد علاقه خود به مسافرت و حضور در محضر اساتید مشهور نواحی دیگر اقدام نماید.

 

كسانی كه به زندگی صدرالمتألهین پرداخته ‌اند مقصد او را از شیراز به اصفهان نوشته‌اند اما به احتمال زیاد باید با ورود شاه عباس به شیراز در سال 998 كه قاعدتاً شیخ بهایی نیز همراه او بوده است صدرالمتألهین جوان با شیخ بهایی آشنا شده و بهمراه آنان یا مدتی پس از آنان به پایتخت كه در آن تاریخ قزوین بوده، آمده باشد.

 

در این مورد نسخه دست نویس ملاصدرا از روی نسخه اصلی كتاب حدیقه هلالیه شیخ بهایی كه شرح دعای چهل و سوم صحیفه سجادیه است راهگشاست.

زیرا در پایان نسخه و پس از اتمام كتاب نوشته است: عبده الراجی صدرالدین محمد شیرازی محروسه قزوین شهر ذی‌الحجه سنة الف و خمس من الهجره النبویه. معلوم می‌شود كه ملاصدرا در تاریخ 1005 و شاید قبل از آن در قزوین مشغول تحصیل بوده و تا حدی با استادش آشنایی داشته كه از روی كتابهای او نسخه برداری می‌نموده است.

بنابراین می‌توان گفت یك سال پس از این تاریخ و با انتقال پایتخت از قزوین به اصفهان صدرالمتألهین نیز راهی اصفهان شده باشد.

 

اساتید ملاصدرا

در عصر صدرالمتألهین اصفهان و پس از آن قزوین پایتخت و مركز علمی ایران بود و اكثر اساتید بزرگ در این شهرها اقامت داشتند و جاذبه ویژه‌ای برای دانش دوستان داشت.

صدرالمتألهین ابتدا در محضر درس شیخ الاسلام شهر بهاء الحق والدین محمد بن عبد الصمد عاملی ـ معروف به شیخ بهائی‌ـ كه در علوم نقلی مورد اعتماد و دانشمند زمان و برنای عصر خویش بود حاضر شد و سنگ بنای شخصیت علمی و اخلاقی ملاصدرا توسط این دانشمند جهاندیده كم نظیر و علامه رهرو ذیفنون عصر بنا نهاده شد و تكمیل این بنای معنوی را استاد دیگرش دانشمند سترگ و استاد علوم دینی و الهی و معارف حقیقی و اصول یقینی سید بزرگوار و پاك نهاد حكیم الهی و فقیه ربانی امیر محمد باقر بن شمس الدین مشهور به ـ میر داماد ـ عهده‌دار گشت.

 

این نوجوان خوش استعداد و پرشور حدیث و درایه و رجال و فقه و اصول را از شیخ بهائی و فلسفه و كلام و عرفان و دیگر علوم ذوقی را از محضر میرداماد آموخت و علوم طبیعی و ریاضی و نجوم و هیئت را نیز از محضر این دو استاد و احتمالاً نزد حكیم ابوالقاسم میرفندرسكی عارف زاهد و ریاضی‌دان بنام عصر فرا گرفت.

 

ملاصدرا از دانشمندان كم نظیری بود كه از همراهی با صاحبان قدرت و زندگی با اهل دنیا و دنیاپرستان و تعریف و تمجید شاهان صفوی بیزار بود و عظمت روحی كه در او وجود داشت به او اجازه سرفرود آوردن در برابر مقامات پست دنیایی را نمی‌داد.

 

و البته دنیا طلبان نیز چنین مزاحمی را نمی‌توانستند تحمل كنند و او را از حسادت و توهین و تهمت خود در امان نمی‌گذاشتند. صدرالمتألهین پس از طی مراحل علمی در اصفهان و احتمالاً آغاز حسادتها و مخالفتها به زادگاه خود باز می‌گردد تا شاید در حمایت خانواده و خویشان خود بتواند در امان باشد.

 

تاریخ بازگشت صدرالمتألهین به شیراز همچون كوچ قبلی و بعدی او از این شهر معلوم نیست. همچنانكه از مدت اقامت و فعالیتهای علمی و اجتماعی او در این مرحله اطلاعی نداریم و احتمالاً در همین سالها كه باید بین سالهای 1010 تا 1020 باشد الله وردی خان فرمانروای شجاج و آگاه و دلسوز فارس تصمیم می‌گیرد تا مدرسه‌ای مخصوص به نام ملاصدرا بنا كند و آن مدرسه را پایگاه علوم عقلی در منطقه قرار دهد.

 

اما اجل او را مهلت نمی‌دهد و در سال 1021 قبل از اتمام مدرسه به قتل می‌رسد و مقارن همین احوال ملاصدرا نیز در اثر ناسازگاری علمای شیراز و شروع آزار و اذیت و اهانت او ناگزیر به ترك شیراز و بازگشت به اصفهان می‌شود و یا به گفتة آیة الله سید ابوالحسن قزوینی از همان جا به نواحی قم عزیمت می‌نماید. ایشان در شرح حال ملاصدرا می‌ نویسد:

... پس از مراجعت به شیراز چنانچه عادت دیرینة ابنای عصر قدیم و حدیث همین است محسود بعضی از مدعیان علم قرار گرفت و به قدری مورد تعدی و ایذاء و اهانت آنان قرار گرفت كه در نتیجه از شیراز خارج و در نواحی قم در یكی از قُرا منزل گزید و به ریاضات شرعیه از ادای نوافل و مستحبات اعمال و صیام روز و قیام در شب، اوقات خود را صرف می‌نمود.

 

صدرالمتألهین حكیمِ خانه به دوشی بود كه به جرم آزادگی روح و فكر مجبور شد تا از پایتخت نشینان روی گرداند و به زندگی در روستایی دور افتاده و خالی از امكانات رفاهی ـ كه آن روز و در بارگاه صفویان برای دانشمندان منظور شده بود ـ بسنده نماید و خود را برای انقطاع الی الله آماده سازد. او خود در توجیه انتخاب این راه می‌گوید:

 

من وقتی دیدم زمانه با من سر دشمنی دارد و به پرورش اراذل و جهّال مشغول است و روز به روز شعله‌های آتش جهالت و گمراهی برافروخته‌تر و بد حالی و نامردمی فراگیرتر می‌شود ناچار روی از فرزندان دنیا برتافتم و دامن از معركه بیرون كشیدم و از دنیای خمودی و جمود و ناسپاسی به گوشه‌ای پناه بردم و در انزوای گمنامی و شكسته حالی پنهان شدم. دل از آرزوها بریدم و همراه شكسته‌دلان بر ادای واجبات كمر بستم.

 

این مرحله از زندگی رادمرد حكمت و شهود سرآغاز چشم‌پوشی از مظاهر دنیوی و جاه و جلال مجازی و دل بریدن از دنیا و دنیاپرستان و رو به سوی جمال و جلال حق نمودن است كه همواره با مشقتهای فراوان و نیروی عزم و اراده‌ای آهنین تنها برای افرادی انگشت شمار حاصل می‌گردد؛ كه در اصطلاح سالكان سیر از خلق به سوی حق نام دارد.

 

دوره سوم زندگی صدرالمتألهین مرحله دوم انقلاب روحی او و حركت از وحدت به وحدت و سفر از حق به سوی حق با یاری حق است. این مرحله طولانی‌ترین منازل در سفرهای چهارگانه سیر و سلوك است و صدرالدین شیرازی برای این مرحله كه دوران سخت ریاضتهای جسمانی و مجاهدت های نفسانی و عبادت و طی مقامات كشف و شهود است محلی به نام كهك (در سی كیلومتری جنوب شرقی شهر مقدس قم) را برمی‌گزیند و یا در اثر توفیق جبری و به عنوان تبعید از مركز علمی و فرهنگی رسمی (اصفهان) بر او تحمیل می‌شود و در هر صورت فارغ از قیل و قال و جاه و رفاه شهر و شهرنشینی در جوار لطف كریمة اهل بیت ـ علیها السّلام ـ و حرم آنان پناه می‌گیرد تا ضمن بهره‌گیری از دریای علوم آل محمد ـ صلّی الله علیه و آله ـ از گزند فتنه‌ها در امان باشد. چرا كه از امام صادق ـ علیه السّلام ـ نقل شده است: به هنگام فراگیر شدن فتنه‌ها به قم و اطراف آن پناه ببرید.

 

سال ورود و مدت اقامت ملاصدرا در كهك همانند ورود و اقامتش در اصفهان بخوبی روشن نیست. از تطبیق و انطباق بعضی یادداشتها می‌ توان نتیجه گرفت كه بین سالهای 1025 تا 1039 در كهك بوده است و البته از شیوه زندگی او در آن قریه نیز اطلاعی نداریم جز مطالبی كه از نوشته‌های خود او می‌توان استفاده نمود. در مقدمه اسفار رنجنامه خود را چنین ادامه می‌دهد.

 

با گمنامی و شكسته حالی به گوشه‌ای خزیدم. دل از آرزوها بریدم و با خاطری شكسته به ادای واجبات كمر بستم و كوتاهیهای گذشته را در برابر خدای بزرگ به تلافی برخاستم. نه درسی گفتم و نه كتابی تألیف نمودم. زیرا اظهار نظر و تصرف در علوم و فنون والقای درس و رفع اشكالات و شبهات و ... نیازمند تصفیه روح و اندیشه و تهذیب خیال از نابسامانی و اختلال، پایداری اوضاع و احوال و آسایش خاطر از كدورت و ملال است و با این همه رنج و ملالی كه گوش می‌شنود و چشم می‌بیند چگونه چنین فراغتی ممكن است... ناچار از آمیزش و همراهی با مردم دل كندم و از انس با آنان مأیوس گشتم تا آنجا كه دشمنی روزگار و فرزندان زمانه بر من سهل شد و نسبت به انكار و اقرارشان و عزت و اهانتشان بی‌اعتنا شدم

نگاه روی فطرت به سوی سبب ساز حقیقی نموده، با تمام وجودم دربارگاه قدسش به تضرع و زاری برخاستم و مدتی طولانی بر این حال گذراندم.

 

صدرالمتألهین در طی نامه ‌ای از كهك نیز به استادش میرداماد وضع روحی خود را چنین ترسیم می‌كند:

و اما احوال فقیر بر حسب معیشت روزگار و اوضاع دنیا به موجبی است كه اگر خالی از صعوبتی و شدتی نیست... اما بحمدالله كه ایمان به سلامت است و در اشراقات علمیه و افاضات قدسیه و واردات الهیه ... خللی واقع نگشته ... از حرمان ملازمت كثیرالسعاده بی‌نهایت متحسّر و محزون است. روی طالع سیاه كه قریب هفت هشت سال است كه از ملازمت استاد الاماجد و رئیس الاعاظم محروم مانده‌ام و به هیچ روی ملازمت آن مفخر اهل دانش و بینش میسر نمی‌شود... به واسطه كثرت وحشت از صحبت مردم وقت و ملازمت خلوات و مداومت بر افكار و اذكار بسی از معانی لطیفه و مسائل شریفه مشكوف خاطر علیل و ذهن كلیل گشته ...

 

مرحله سوم سلوك روحانی صدرالمتألهین شیرازی سفر از حق به سوی خلق است برای مشاهده آثار خدای سبحان در مظاهر جمال و جلال و مطالعه آیات الهی در طبیعت و انسان و آفاق و انفس كه در اثر طی مراحل گذشته نصیب سالك می‌شود. انسان در پایان این سیر به مقام خلافت اله‌ی نایل می‌شود و در اصطلاح فلاسفه جهانی می‌شود بنشسته در گوشه‌ای. 

شور و ابتهاج ملاصدرا در این مرحله مانند همه آنها كه به این مقام رسیده‌اند در خور وصف نیست. او پس از سالها خون دل خوردن توانسته است دریچه‌ای به عالم قدس بگشاید و حقایق علمی را كه از راه تفكر و استدلال به دست آورده بود از راه مكاشفات نوری مشاهده نماید. در مقدمه اسفار پس از یادآوری دوران زحمت و رنج و مصیبتهای جانكاه، این مرحله را دوران آرامش و استراحت خود می‌شمرد و می‌گوید:

 

سرانجام در اثر طول مجاهدت و كثرت ریاضت نورالهی در درون جانم تابیدن گرفت و دلم از شعله شهود مشتعل گشت. انوار ملكوتی بر آن افاضه شد و اسرار نهانی جبروت بر وی گشود و در پی آن به اسراری دست یافتم كه در گذشته نمی‌دانستم و رمزهایی برایم كشف شد كه به آن گونه از طریق برهان نیافته بودم و هر چه از اسرار الهی و حقایق ربوبی و ودیعه‌های عرشی و رمز و راز صمدی را با كمك عقل و برهان می‌دانستم با شهود وعیان روشنتر یافتم. در اینجا بود كه عقلم آرام گرفت و استراحت یافت و نسیم انوار حق صبح و عصر و شب و روز بر آن وزید و آنچنان به حق نزدیك شد كه همواره با او به مناجات نشست.

 

روزی كه سفینة النجاة اسلام ناب محمدی ـ صلّی الله علیه و آله ـ در ساحل خشك و سوزان جاهلیت متعصب قرشی و سلطنت ظلمانی اموی به گل نشست فلسفة از پای افتاده و شرك آمیز یونانی و حكمت كلیسایی اسكندرانی در شام و مصر و بغداد شكفتن آغاز كرد و دستمایه تعزیه گردانان میدان مبارزه با ثقلین شد.

اما در مدتی اندك دانشمندان وارسته اسلامی و خصوصاً تربیت شدگان مكتب تشیع با تكیه بر فرهنگ عمیق و اصیل قرآن و عترت و بی اعتنا به اغراض سیاسی نهضت ترجمه، با اصطلاحات فلسفی آشنا شده و از شیوه منطقی ارسطو و مكاشفه نو افلاطونی در مناقشات علمی ـ سیاسی و فهم معارف قرآن بهره‌ها گرفته، حتی خود در این مكاتب استاد شده و به نوآوری پرداختند و نقادی عمیق مباحث را با معیار معارف قرآن به عهده گرفتند.

 

فارابی و بوعلی سینا متد ارسطویی را در قالب جدید آن ـ حكمت مشاء ـ پی‌ریختند و شهاب الدین سهروردی نیز عنصر سلوك و اشراق را اساس فلسفه خود قرار داد و با ادغام بدیع عناصر گوناگون فلسفی از برآیند آنها فلسفه اشراق را بنا نهاد و مقارن این دو مكتب فلسفی یك مكتب علمی دیگر نیز كه از عقاید دینی با روش برهانی دفاع می‌نمود پا به پای فلسفه پیش رفت.

این جریان همان علم كلام بود كه همواره زمینه مناسبی برای طرح مسائل جدید در فلسفه و رشد و نقد آن ایجاد نمود. عرفان نیز به عنوان راهی برای دریافت حقیقت دین و شیوه خاصی از معرفت الهی و وصول به كمال معنوی در پی آن بود كه جنبه اصیل و پر مغز و نغز شریعت اسلامی را به دست آرد امّا با تمام تلاشی كه دانشمندان و حكیمان داشتند نتوانسته بودند این چهار رود خروشان را به هم پیوند دهند و به یك سو هدایت كنند.

 

در چنین زمینه فرهنگی كه از سویی بسیار غنی و پرمایه بود و از سوی دیگر به ركود و كسادی و نازائی گرفتار شده بود، زیرا غلبه نهضت ضد عقلی كه همزمان با غرب و شاید در اثر ارتباط دولت صفوی با اروپا بر حوزه‌های علوم اسلامی سایه افكنده بود و نهایتاً منجر به ظهور فلسفه تجربی و حس گرایی ظاهر بینی در غرب و قدرت و تقویت ظاهریه و پیدایش اخباریگری و جمود بر ظواهر شرعی در شرق و به ویژه در نبض پرتپش آن تشیع شده بود هر یك از رودهای خروشان و پربركت حكمت و معرفت را از تكاپو و حركت آفرینی باز داشته و یا بكلی خشكانیده بود، آری در چنین فضای گرفته‌ای خورشید جهان افروز حكمت متعالیه در آسمان فكر اسلامی ایران طلوع كرد و افق شرق را به نور حكمت روشن كرد.

 

حكمت متعالیه از یك نظر به منزله چهارراهی است كه چهار مكتب مهم یعنی حكمت مشائی ارسطویی و سینایی و حكمت اشراقی سهروردی و عرفان نظری محیی الدینی و معانی و مفاهیم كلامی (اسلامی) با هم تلاقی كرده و مانند چهار نهر سر به هم آورده رودخانه‌ای خروشان به وجود آورد‌ه‌اند و از نظر دیگر به منزله یك ساختمان عظیمی است كه چهار عنصر مختلف را پس از یك سلسله فعل و انفعالات به هم ربط داده و به آنها شكل و هیئت و واقعیت نوینی بخشیده كه با ماهیت قبلی هر یك از عناصر متغایر است.

 

اختلاف سابقه ‌دار مشّاء و اشراق ... و همچنین بسیاری از موارد اختلاف نظر فلسفه و عرفان به وسیله صدرالمتالهین حل شد و چهره بسیاری از حقایق اسلامی روشن گشت ...

 

گرچه جهل ظاهربینان و غرور علمی اروپای پس از رنسانس و خود باختگی مسلمین در قرون اخیر در حدی بوده و هست كه اجازه نمی‌دهد آهنگ حیاتبخش حكمت متعالیه و صدای گوشخراش شكستن استخوانهای پوسیده فلسفه ارسطویی و نوافلاطونی اسكولاستیك در زیر چرخ عظیم و تندر حكمت متعالیه صدرایی به گوش غربیان و غربزدگان قدیم و جدید برسد و تحول بزرگ فلسفی را كه آن حكیم الهی و فیلسوف ربانی ایجاد نمود دریابند. اما بدون شك با ظهور صدرالمتألهین فعالیت فكری در ایران عصر صفوی به اوج خود رسید و اندیشه‌های او تمامی حیات فكری وعقلی چهار قرن گذشته را در انحصار درآورد و امروز نیز مكتب او به همان سرزندگی دوران تقریر و تحریر است.

 

آثار ماندگار

صدرالمتألهین از نویسندگان خوش قلم و پركار در فلسفه اسلامی است و آثار قلمی او لطیف و در كمال فصاحت و بلاغت است و به تعبیر یكی از اساتید صاحبنظر، در گذشته تاریخ فرهنگی شیعه دو نفر در حسن تعبیر و شیوایی قلم بی نظیر بوده‌اند و شاید در آینده هم نظیری نداشته باشند؛ شهید ثانی زین الدین جبل عاملی كه در فقه قلم شیرین و جذاب و روانی دارد و صدرالمتألهین شیرازی كه فلسفه را با بیانی روان و قلمی شیوا تقریر نموده است.

 

تألیفات حكیم شیراز كه بیش از چهل عنوان كتاب و هر یك در نوع خود شاهكاری بی‌نظیر یا كم نظیر می‌باشد به جز رسالة سه اصل در علم اخلاق و چند نامه جملگی به زبان عربی (زبان رسمی مراكز علمی آن عصر) نوشته شده و دارای نثری روشن و فصیح و مسجع و برای آموزش فلسفه وعرفان بسیار آسان و سهل است.

در میان آثار فلسفی او بخشی خصلت عرفانی بارزتری دارند و بعضی دارای لحن برهانی و استدلالی تر هستند، هر چند كه از تمامی آنها بوی عرفان به مشام می‌ رسد.

از ویژگی های بسیار مهم نوشته‌های ملاصدرا كه از دستاوردهای انحصاری خود او است تطبیق بین مفاهیم و بیانات شرع و براهین فلسفی است به نحوی كه در هیچ مسأله فلسفی تا استشهاد بر آیات قرآن و آثار معصومین ننماید نظر قاطع خود را ابراز نمی ‌دارد.

 

او همواره در كتابهایش افتخار می‌كند كه هیچ كس را ندیده كه همچون خود او اسرار قرآن كریم و سنت معصومین را فهمیده باشد. تمام نوشته‌های فلسفی او پر از آیات قرآن و روایات است و تمام تفاسیرش سرشار از برداشتهای عرفانی و عقلی است و او در این تطبیق یگانه پیشتاز است و در این روش نظیری ندارد. البته پس از او شاگرد بی ‌نظیرش فیض كاشانی این شیوه را از استاد آموخته و آن را گسترده و زیبا به كار برده است.

 

نوشته‌های صدالمتألهین در مجموع از ویژگی هایی چون جامعیت، داوری مصلحانه بین آراء مختلف، استفاده از عقل و ذوق و وحی در حل مبهمات، احاطه بر آراء گذشتگان، و در آخر سهل و ممتنع نویسی برخوردار است.

 

به تعبیر علامه حسن زاده آملی كتاب اسفار اربعه امّ الكتاب مؤلفات ملاصدراست كه در اواخر دورة اقامتش در كهك شروع به تألیف آن نموده و از نظر دامنه و گسترش مطالب بی‌گمان بر شفای بوعلی سینا و فتوحات مكیه ابن عربی مقدم است.

این كتاب به یك معنا نقطة اتصال و حلقه جامع دایرة المعارف مشائی ابن سینا و اقیانوس اسرار باطنی ابن عربی است و به تعبیر دیگر، هم اوج هزار سال تفكر و تأمل دانشمندان و حكمای اسلامی است و هم شالودة بنای عقلانی تازه و اصیلی است كه از متن معارف اسلامی سرچشمه گرفته است .

 

صدرالمتألهین در این كتاب بزرگ با صراحت تمام رابطه حكمت و دین و عقل و وحی را بیان می‌دارد كه: حاشا الشریعة الحقه الالهیه البیضاء ان تكون احكامها مصادمة للمعارف الیقینیة الضروریة و تباً لفلسفة تكون قوانینها غیر مطابقة للكتاب و السنة.حاشا كه احكام و مقررات بر حق و تابناك شرعی با معارف بدیهی و یقینی عقلانی، ناهماهنگ باشد و نابود باد فلسفه و حكمتی كه قواعد و یافته‌هایش مطابق با كتاب الهی و سنت نبوی نباشد.

 

صدرالمتألهین در درك ظاهر و فهم اسرار قرآن و حدیث تبحّری ویژه داشت و گرچه در اكثر كتب فلسفی خود به قرآن و حدیث تمسك نموده و گاهی نیز به شرح آیات و احادیث پرداخته اما كتابه ایی نیز به تفسیر آیات و احادیث اختصاص داده و سوره‌های سجده، یس، واقعه، حدید، جمعه، طارق، اعلی، زلزال و سوره بقره تا آیه 65 و آیة الكرسی و آیه نور و ... را تفسیر نموده كه از تفاسیر ارزشمند فلسفی به شمار می‌آیند و تاكنون چندین بار چاپ شده است.

شرح اصول كافی مرحوم آخوند نیز اولین شرحی است كه بر كتاب بی‌نظیر اصول كافی پس از حدود شش قرن نوشته شده و سنت شرح نویسی بر روایات عمیق اعتقادی را باب نموده و بدون شك یكی از مهمترین متون اعتقادی شیعی دوره صفوی است كه در هماهنگی بین حكمت و عرفان و وحی یكی از بهترین و بلكه اولین كلید است و مؤلف كتاب روضات الجنات در مورد این كتاب می‌گوید:

و عندی انّه ارفع شرح كتب علی احادیث اهل البیت ـ علیهم السّلام ـ و ارجحها فائدة و اجلّها قدراً.

 

صدرالمتالهین در سیر نوشتاری خود ابتدا حكیمی عقلانی است كه شرح هدایه را می‌نویسد و شفای بوعلی را حاشیه می‌زند و پس از طی مراحل سلوك و معرفت عارفی متكی بر وحی است كه با قدرت الهی و هدایت نبوی و بیان علوی و با قدمِ قلم سفرهای چهارگانه را طی می‌كند و اسفار اربعه می‌نویسد و در آخر كار تمام همّ خود را بر فهم و درك و تبیین قرآن و روایات اهل بیت ـ علیهم السّلام ـ متمركز می‌نماید و آخر كار نیز در یك دستش قلم تفسیر سوره بقره و در دست دیگرش برگه‌های شرح كتاب الحجة اصول كافی است كه به دیدار محبوب می ‌شتابد.

 

آثار

آثار صدرا را بالغ بر پنجاه دانسته‌اند، که می‌شود آن‌ها را بر حسب نوع تفکر موجود در پشت هرکدام در دو دستهٔ اصلی جای داد: علوم نقلی و علوم عقلی

 

۱ ـ الحکمة المتعالية فی الأسفار الأربعة العقلیة

۲ - مفاتیح الغیب

۳ ـ أسرار الآیات

۴ ـ التعلیقة علی إلهیات الشفاء (ناتمام)

۵ ـ شرح اصول الکافی (ناتمام)

۶ ـ المشاعر

۷ ـ إیقاظ النائمین

۸ ـ رسالة فی الواردات القلبیة (التسبیحات القلبیة)

۹ ـ رسالة فی الحشر

۱۰ ـ رسالة فی إتصاف الماهیة بالوجود

۱۱ ـ رسالة فی التشخص

۱۲ ـ رسالة فی الحدوث

۱۳ ـ رسالة فی القضاء و القدر

۱۴ ـ رسالة فی سریان الوجود

۱۵ ـ رسالة مسماة بإکسیر العارفین

۱۶ ـ تفسیر القرآن الکریم 

 

 *  آیة النور 

 *  آیة الکرسی

 * سورة الأعلی

 * سورة البقرة (ناتمام) 

 *  سورة الجمعة 

 *  سورة الحدید 

 *  سورة الزلزال

 * سورة السجدة

 * سورة الطارق 

 *  سورة الفاتحة

 * سورة الواقعة

 * سورة الیس 

 

۱۷ ـ سه اصل

۱۸ ـ رسالة العرشیة

۱۹ ـ المظاهر الإلهیة

۲۰ ـ متشابهات القرآن

۲۱ ـ المسائل القدسیة (الحکمة القدسیة ـ القواعد الملکوتیة ـ طرح الکونین)

۲۲ ـ أجوبة مسائل بعض الخلان

۲۳ ـ الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة

۲۴ ـ المبدأ و المعاد

۲۵ ـ زاد المسافر (زاد السالک)

۲۶ ـ رسالة فی إتحاد العاقل و المعقول

۲۷ ـ أجوبة المسائل الجیلانیة

۲۸ ـ أجوبة المسائل الکاشانیة

۲۹ ـ أجوبة المسائل النصیریة

۳۰ ـ رسالة فی إصالة جعل الوجود

۳۱ ـ التنقیح فی المنطق (اللمعات الإشراقیة فی الفنون المنطقیة)

۳۲ ـ الحشریة

۳۳ ـ الخلسة

۳۴ ـ خلق الأعمال (الجبر و التفویض ـ القدر فی الأفعال)

۳۵ ـ دیباجة عرش التقدیس

۳۶ ـ شواهد الربوبیة

۳۷ ـ الفوائد 

 

 *  رد الشبهات الإبلیسیة

 * شرح حدیث کنت کنزا مخفیا ...  

 *  فی بیان الترکیب بین المادة و الصورة و ارتباطها بقاعدة بسیط الحقیقة 

 *  فی ذیل آیة الأمانة 

 *  فی المواد الثلاث

 

۳۸ ـ رسالة اللمیة فی إختصاص الفلک بموضع معین (حل الإشکالات الفلکیة)

۳۹ ـ رسالة فی المزاج

۴۰ ـ تفسیر سورة التوحید (1 )

۴۱ ـ تفسیر سورة التوحید (2 )

۴۲ ـ رسالة الوجود

۴۳ ـ حل شبهة الجذر الأصم

۴۴ ـ کسر اصنام الجاهلیة

۴۵ ـ التصور و التصدیق

۴۶ ـ شرح الهداية الأثیریة

۴۷ ـ التعلیقة علی شرح حکمة الإشراق

۴۸ ـ الحاشیة علی القبسات

۴۹ ـ اثبات شوق الهیولی بالصورة

۵۰ ـ شرح حدیث خلق الأرواح قبل الأجساد بألفی عام

۵۱ ـ الحرکة الجوهرية

۵۲ ـ الحاشیة علی الرواشح السماوية ( مشکوک )

۵۳ ـ تفسیر حدیث الناس نیام فإذا ماتوا إنتبهوا (مشکوک)

۵۴ ـ رسالة فی الإمامة (مشکوک)

۵۵ ـ دیوان شعر (جمع آوری ملا محسن فیض)

۵۶ ـ نامه ها (دو نامه به میرداماد و...)

و

کشکول (عبارات و نکته‌های برگزیدهٔ او از کتب فلسفی و عرفانی و شعر) 

 

صدرالمتالهین داماد میرزا ضیاء الدین محمد بن محمود الرازی مشهور به ضیاء العرفاء پدر زن شاه مرتضی والد فیض كاشانی است، و بدین ترتیب باید گفت فیض پیش از آشنائی علمی با صدرالمتألهین با او ارتباط خویشاوندی داشته و دختر ملاصدرا، دختر خاله فیض بوده است.

 

فرزندان

فرزندان صدرالمتألهین كه هر یك از علوم اسلامی بهره‌ای وافی برده و از نامداران جهان اسلام محسوب می‌شوند جلوة دیگری از روح الهی آن فیلسوف وارسته می‌باشد كه در نظام خانواده تجلی یافته است.

 

1. اولین فرزند این خانواده ام كلثوم در سال 1019 به دنیا آمد و دانش و بینش و علم و فلسفه را از پدر آموخت و در سال 1034 به عقد ملاعبدالرزاق لاهیجی (فیاض) درآمد. او همچنان در محضر همسرش به تحصیل ادامه داد تا در اكثر علوم متعارف سرآمد همگنان شد به نحوی كه در مجالس دانشمندان شركت می‌نمود و با آنان به مباحثه می‌پرداخت.

 

2. محمد ابراهیم، ابوعلی حكیمی اندیشمند و عارفی سالك و محدثی والا مقام است كه در سال 1021 به دنیا آمد و در محضر پدر به تحصیل پرداخت. كتابهای متعدد نگاشت و كتابی نیز به نام عروة الوثقی در تفسیر آیة الكرسی به زبان فارسی نوشت ولی آنچنانكه از بعضی نوشته‌هایش پیداست و عده‌ای از تراجم نویسان تصریح نموده‌اند در اواخر عمر بشدت از فلسفه رویگردان شد و بر فلاسفه تاخت.

 

3. زبیده خاتون متولد 1024، سومین فرزند صدرالمتألهین، عالمی ادیب و فاضل و حافظ قرآن، همسر دانشمند بزرگ میرزا معین الدین فسائی و مادر علامه ادیب میراز كمال الدین فسائی (میرزا كمالا) داماد مجلسی اول است. او حدیث و تفسیر قرآن را از پدر و خواهر بزرگ خود آموخت و در ادبیات استاد فرزند خود بود.

 

4. زینب سومین دختر صدرالمتألهین است كه عالمی فاضل و متكلمی اندیشمند و فیلسوفی عارف و عابد و زاهد و از ستارگان درخشان فصاحت و بلاغت و ادب بود. در محضر پدر و برادرش بهره‌ها برد و پس از ازدواج با جناب فیض كاشانی تحصیل خود را در محضر همسرش به كمال رساند. سال تولد زینب در كتب تراجم نیامده ولی تاریخ وفاتش را 1097 نوشته‌اند.

 

5. دومین پسر صدر المتألهین نظام الدین احمد دانشمندی ادیب و حكیمی متأله و شاعری عارف است كه در سال 1031 در شهر كاشان به دنیا آمد و در رجب 1074 وفات یافت. وی كتابی به نام مضمار دانش به زبان فارسی دارد.

 

6. آخرین فرزند صدرالمتألهین معصومه خاتون همسر علامه بزرگ میرزا قوام الدین نیریزی از شاگردان به نام صدرالمتألهین و حاشیه نویس كتاب اسفار است. او در تاریخ 1033 به دنیا آمد و 1093 وفات یافت. بانویی دانشمند و ادب دوست، حدیث شناس و عابد و زاهد و حافظ قرآن كریم بود كه در محضر پدر و سپس خواهرانش زبیده و ام كلثوم علوم و معارف روز را فرا گرفت.

 

وفات

حكیم وارسته در طول عمر 71 ساله‌اش هفت بار با پای پیاده به حج مشرف شد و گل تن را با طواف كعبه دل صفا بخشید و در آخر نیز سر بر این راه نهاد و به هنگام آغاز سفر هفتم یا در بازگشت از آن سفر به سال 1050 ه‍ . ق در شهر بصره تن رنجور را وداع نمود و در جوار حق قرار گرفت، و در همانجا به خاك سپرده شد و اگر چه امروز اثری از قبر او نیست اما عطر دلنشین حكمت متعالیه از مركب نوشته‌هایش همواره مشام جان را می‌نوازد.

 

چند حکایت از ملاصدرا

 

۱- اثبات وجود اشیاء

می گویند روزی ملاصدرا در کنار حوض پر آب مدرسه درس می داد. غفلتاً فکری به خاطرش رسید و رو به شاگردان کرد و گفت: آیا کسی می تواند ثابت کند آنچه در این حوض است آب نیست؟

چند تن از طلاب زبردست مدرسه با استفاده از فن جدل که در منطق ارسطو شکل خاصی از قیاس است و هدف عاجز کردن طرف مناظره یا مخاطب است نه قانع کردن او، ثابت کردند که در آن حوض مطلقاً آب وجود ندارد و از مایعات خالی است.

ملاصدرا با تبسمی رندانه مجدداً روی به طلاب کرد و گفت: اکنون آیا کسی هست که بتواند ثابت کند در این حوض آب هست؟ یعنی مقصود این است که ثابت کند حوض خالی نیست و آنچه در آن دیده می شود آب است.

شاگردان از سؤال مجدد استاد خود ملاصدرا در شگفت شده جواب دادند که با آن صغری و کبری به این نتیجه رسیدیم که در حوض آب نیست، حال نمی توان خلاف قضیه را ثابت کرد و گفت که در این حوض آب هست

فیلسوف شرق چون همه را ساکت دید سرش را بلند کرد و گفت:

ولی من با یک وسیله و عاملی قویتر از دلایل شما ثابت می کنم که در این حوض آب وجود دارد . آنگاه در مقابل چشمان حیرت زده طلاب کف دو دست را به زیر آب حوض فرو برد و چند مشت آب برداشته به سر و صورت آنها پاشید. همگی برای آنکه خیس نشوند از کنار حوض دور شدند. فیلسوف عالیقدر ایران تبسمی بر لب آورد و گفت: همین احساس شما در خیس شدن بالاتر از دلیل است ..

 

۲- داستان عشاق

زمانی که فیض کاشانی در قمصر کاشان زندگی می کرد، پدر خانمش، ملاصدرا، چند روزی را به عنوان میهمان نزد او در قمصر به سر می برد.

در همان ایام در قمصر، جوانی به خواستگاری دختری رفت. والدین دختر پس از قبول خواستگار، شرط کردند که تا زمان عقد نه داماد حق دارد برای دیدن عروس به خانه عروس بیاید و نه عروس حق دارد به بیرون خانه برود.

از این رو، عروس و داماد که عاشق و شیدای همدیگر بودند و می خواستند همدیگر را ببینند، به فکر چهره ای افتادند که نه با شرط مخالفت بشود و نه والدین عروس متوجه بشوند.

لذا عروس حیله ای زد و گفت: من فلان موقع به قصد تکاندن فرش به پشت بام می آیم و تو هم داخل کوچه بیا، همدیگر را ببینیم.

در آن وقت مقرر، دختر فرش خانه را به قصد تکاندن به پشت بام برد و فرش را تکان می داد و داماد هم از داخل کوچه نظاره گر جمال دلنشین عروس خانم بود و مدام این جملات را می خواند:

 

اومدی به پشت بوندی اومدی فرش و تکوندی

اومدی گردی نبوندی اومدی خودت و نشوندی

 

در این حال، عارف بزرگوار، ملاصدرا از کوچه عبور می کرد و این ماجرا را دید و شروع به گریه کردن کرد.

او یک شبانه روز بلند گریه می کرد تا این که فیض کاشانی از او پرسید:

چرا این گونه گریه می کنی؟

ملاصدرا گفت: من امروز پسری را دیدم که با معشوقه خود با خوشحالی سخن می گفت.

گریه من از این جهت است که این همه سال درس خوانده ام و فلسفه نوشتم و خود را عاشق خدای متعال می دانم اما هنوز با این حال و صفایی که این پسر با معشوقه خود داشت من نتوانستم با خدای خود چنین سخن بگویم. لذا به حال خود گریه می کنم.

 

۳- داستانی از کودکی ملاصدرا

محقق شهیر شیخ عبدالله زنجانی در رساله ای که در احوال صدرالدین شیرازی ( ملاصدرا ) نوشته است ، داستانی نقل کرده و می نویسد : پدر ، وی او را روزی در کار اداره امور درگاه دستگاه خود گمارد و پس از آن که بازگشت و صورتحساب هزینه آن مدت را از فرزند طلبید، دید که مبلغی نسبتاً زیاد ( سه تومان به ارزش آن روز و هر تومان به معنی ده هزار ) را به عنوان خیرات به مستمندان بخشیده است و این معادل همان مبلغی بود که پدر برای داشتن فرزند به پیشگاه خداوند متعال نذر نموده بود.

هنگامی که پدر با شگفتی سبب و بهانه این هزینه را از فرزند پرسید ، فرزند هوشیار خردمند وی پاسخ داد که این همان بهائی است که باید به پای فرزندتان می پرداختید.

 

روحش شاد و یادش گرامی باد

 منابع:

- بزرگان

- داریوش نامه

- ویکیپدیا

 

  تست خودشناسی            

 

تست خودشناسی

 

 

 

چگونه فکر دیگران را بخوانیم؟

 

آیا مایلید به افکار کسی که کنار دستتان نشسته است پی ببرید؟ اگر با افراد زیادی مواجهه شده باشیم می توانیم بسیاری از افراد را حتی از نوع صحبت کردنشان نیز بشناسیم اما این شناخت در مواجهه حضوری با دانستن بسیاری از حالات اثبات شده در علم روانشناسی بهترین شناخت را نسبت به دیگران برایمان به ارمغان می اورد. اکنون با توجه به نکات ارائه شده می توانید از روی هر یک از حالات زیر افکار آنها را بخوانید:

 

خوددار

اگر شخصی دست هایش را پشت کمر خود قفل کند این امر نشان میدهد که وی خود را بشدت کنترل کرده است . دراین حالت او سعی دارد خشم یا احساس نا امیدی را از خود دور کند. این فرد در واقع نشان میدهد که از اعتماد به نفس بسیار بالایی برخوردار است و میتواند در حالات مختلف بر خشم یا ناامیدی خود غلبه کند . در این حالت بهتر است با این فرد به آرامی ارتباط برقرار کرد.

 

تدافعی

اگر انگشتان دستها به بازو گره خورده باشد این حالت نشان دهنده حالت تدافعی در برابر حمله غیر منتظره و ناگهانی یا بی میلی برای تغییر چهره شخص است. اگر انگشتها مشت شده باشند حالت بی میلی شدید تر است در این حالت بهتر است با ارامش با شخص مورد بحث برخورد شود تا کم کم از حالت تدافعی خود خارج شده و ارتباطی زیبا را شروع کند.

 

متفکر

گره کردن دستها به دسته های صندلی نشان میدهد که شخص سعی دارد احساس خود را مهار کند اما قفل کردن قوزک پاها به یکدیگر حالت تدافعی است این حالت شاید بیشتر در مسافران مظطرب هواپیما به هنگام پرواز و فرود دیده شود.

بسیاری از افراد این حالت را به نوعی رسیدن به تصمیمی بزرگ میدانند اما روانشناسان بالینی میگویند که حتی اظطراب نیز نشانه تفکر فرد است

 

دقیق

وقتی شخص انگشت سبابه خود را روی صورت و بقیه دستش را بصورت گره کرده در پایین صورتش قرار میدهد یعنی که فرد مورد نظر بسیار دقیق است. این حالت نشان میدهد که شخص با دقت زیاد به صحبت های شما گوش میدهد و یک یک کلمات شما را می سنجد و در عین حال در چهره او حالت انتقادی نیز به چشم میخورد اما این انتقاد جنبه دوستانه دارد و شاید بیشتر به منظور برقرار یک ارتباط بین دو نفر است

 

دودلی

انگشت های گره شده زیر چانه و نگاه خیره نشان دهنده حالت تردید و دو دلی است . او به صحبت های شما و صحت گفته هایتان تردید میکند . در این حالت ممکن است آرنج روی میز قرار گرفته باشد به گفته برخی از روان شناسان نگاه خیره همیشه نشانه دو دلی است چرا که ثابت قدم و محکم بودن نگاه انسان را نیز مصمم و با اراده می سازد. شاید چون از نگاه شما تردید و دودلی آشکار است دیگران برای قدم جلو گذاشتن و دوست شدن با شما ترید دارند

 

بی گناه

دست هایی که روی سینه قرار گرفته باشند بهترین نمونه برای حالت بی گناهی و درستکاری است. این حالت به عقیده اکثر روانشناسان اثر باقیمانده ای از شکل سوگند خوردن است که در آن دست را روی قلب قرار میدهند. حالت تواضعی که در این عمل وجوددارد میتواند به شما بگوید که این فرد به رغم آنکه خود به بی گناهیش اذعان دارد ولی نمیداند چگونه آنرا به اثبات برساند و در عین حال بسیار مایل است تا دوست صمیمی برای بیان آنچه در قلبش میگذرد داشته باشد

 

مطمئن

دست هایی که به کمر زده میشود در مردها نشان دهنده آن است که فرد به آنچه میگوید اعتقاد و اعتماد کامل دارد. خانمها هنگامی که دست خود را به کمر میزنند نشان میدهند که به آنچه می گویند اطمینان دارند. اما در هر دو مورد این حالت به ما میگوید که فرد به هر حال احساس اطمینانی در گفته ها و رفتار خود دارد که میتواند به سادگی این شرایط را به دیگری نیز منتقل کند.

 

مرموز 

دست های مشت شده در زیر چانه نشان میدهد که شخص نظریاتش را پنهان میکند و به شما اجازه می دهد تا صحبت خود را تمام کنید. آنگاه زمانیکه حرفهای شما پایان یافت در کمال آرامش به شما و نظریات شما حمله میکند. شگرد جالبی است. شخص ابتدا اطمینان شما را جلب میکند و سپس در نهایت آرامش به شما میگوید که شما و نظریاتتان را قبول ندارد

 

ظاهر ساز

در این حالت شخص آرام بنظر میرسد اما این آرامش پیش از توفان است این حالتی است که بیشتر روسا بخود می گیرند تا خود ر ا بگونه ای به زیر دستان نزدیک کنند و در عین حال جاذبه و جذابیت آنها نیز کم نشود. ظاهرسازی معمولا از آن دسته حالتهایی است که در بیشتر افراد دیده میشود ولی نوع آنها با یکدیگر متفاوت است . اما به هر حال حالت خوبی از یک فرد برای شروع یک ارتباط محسوب نمیشود

 

مالکیت

قرار دادن پاها روی هر چیز (روی صندلی- میز-سکو و شانه ) حالت مالکیت است.  در یک میز گرد تنها رئیس اجازه دارد چنین حالتی داشته باشد و از این طریق آرامش خود را نشان دهد. روان شناسان این حالت را حالت مالکیت میدانند که در نهایت به عقیده فرد مورد نظر به موفقیت وی در کارها منجر خواهد شد

 

اعتماد به نفس

تکیه زدن به صندلی درحالتی که دستها پشت سر قفل شده نشان دهنده اعتماد به نفس قوی است . اگر شخصی در این حالت صحبت میکند به گفته های خود اعتماددارد و اگر به صحبت های شما گوش می دهد به خود زحمت ندهید و خود همه ماجرا را می داند.

 

منبع : www.roozeshadi.com

 

پیامک                 

 پیامک ولادت حضرت فاطمه (س) و روز زن

تهیه کننده : سیدامیرحسین کامرانی راد
 


 

پیامک های تبریک ولادت حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها)


 

سرای احمد امشب رشک طور است
زمین و آسمان غرق سرور است
نهد پا در جهان دخت محمد(ص)
به راهش از جهان گلریز حور است
پیامک(اس ام اس) ولادت حضرت فاطمه(س) و روز زن
میلاد حضرت بتول و هدیه آسمانی خدا به رسول، بانوی ملکوت و جبروت، حضرت صدیقه طاهره (س) گرامی باد.
پیامک(اس ام اس) ولادت حضرت فاطمه(س) و روز زن
امشب، آسمان مکه آذین بند قدوم دختر خورشید است و کعبه و زمزم و صفا، سرود خوان آمدن کوثر جاری رسول خدایند.
ولادت حضرت فاطمه(س) مبارک باد.
پیامک(اس ام اس) ولادت حضرت فاطمه(س) و روز زن
میلاد زهره زهرا، طاهره مطهره، کوثر رسول، حضرت زهرای بتول بر همه مسلمانان جهان مبارک باد.
پیامک(اس ام اس) ولادت حضرت فاطمه(س) و روز زن
میلاد فرخنده و با سعادت اسوه تمام عیار مکارم و قله رفیع فضائل صدیقه کبری ، حضرت فاطمه زهرا (س) مبارک باد.
پیامک(اس ام اس) ولادت حضرت فاطمه(س) و روز زن
سالروز میلاد خجسته فاطمه زهرا (س) سرور بانوان جهان، عطای خداوند سبحان، کوثر قرآن، همتای امیر مومنان و الگوی بی بدیل تمام جهانیان مبارک باد
پیامک(اس ام اس) ولادت حضرت فاطمه(س) و روز زن
السلام ای درخت نور بر تنت همیشه رخت نور
ای الهه ی وفا و عشق ای تو خوبی و صفا و عشق
پاکی از وجود پاک توست عشق قلب سینه چاک توست
پیامک(اس ام اس) ولادت حضرت فاطمه(س) و روز زن
امام صادق(ع) می فرمایند:
فاطمه را از آنرو فاطمه گفته اند که مردم از شناخت او عاجزند.
پیامک(اس ام اس) ولادت حضرت فاطمه(س) و روز زن
زهرا که از فروغش عالم ضیا گرفته
دین نبی ز فیضش نشو و نما گرفته
مریم زمکتب او درس حیا گرفته
جشنی به عرش اعلی بهرش خدا گرفته
پیامک(اس ام اس) ولادت حضرت فاطمه(س) و روز زن
فاطمه يعني شرف،يعني حجاب
فاطمه فخر زنان، روز حساب
فاطمه يعني رضاي کردگار
شاهکار خلقت پروردگار
ولادت حضرت فاطمه (س) مبارک باد
پیامک(اس ام اس) ولادت حضرت فاطمه(س) و روز زن
عالم شده معطر از گلشن خدیجه
خندد گل محمد در دامن خدیجه
آنان که دیده بستند از خدمت خدیجه
کی می توان ببینند این عزت خدیجه
میلاد دختر نبوت، همسر ولایت ، مادر امامت ، برشما مبارک باد
پیامک(اس ام اس) ولادت حضرت فاطمه(س) و روز زن
شد جهان پرشور و غوغا
صفحه ي گيتي مصفا
بيت احمد طور سينا
پانهد زهرا(س) به دنيا
پیامک(اس ام اس) ولادت حضرت فاطمه(س) و روز زن
باز از چمن داور، یک غنچه نمایان شد
از یمن قدوم او عالم همه بستان شد
برخیز نما شادی، ایام سرور آمد
چون باز دری بر خلق از روضه ی رضوان شد
میلاد حضرت زهرا(س) برشما مبارک باد
پیامک(اس ام اس) ولادت حضرت فاطمه(س) و روز زن
امام زمان(ع) می فرمایند:
در دختر رسول خدا فاطمه (س) برای من سرمشق و الگویی نیکو است.

پیامک های تبریک روز مادر


پیامبر اکرم(ص) می فرمایند: بهشت زیر پای مادران است .
روزت مبارک مادر جان
پیامک(اس ام اس) ولادت حضرت فاطمه(س) و روز زن
پیامبر اکرم(ص) می فرمایند: هیچ کسی به سیمای پدر و مادرش نگاه محبت آمیز نمی کند، مگر اینکه خداوند متعال در مقابل هر نگاه او ثواب یک حج قبول شده به وی عطا می کند.
پیامک(اس ام اس) ولادت حضرت فاطمه(س) و روز زن
امام صادق(ع)می فرمایند:
اگر دوست داری خداوند عمرت را زیاد کند پدر و مادرت را خوشحال کن.
پیامک(اس ام اس) ولادت حضرت فاطمه(س) و روز زن
زیباترین واژه بر لبان آدمی واژه مادر است
زیباترین خطاب مادر جان است
مادر واژه ایست سرشار از امید و عشق
واژه ای شیرین و مهربان که از ژرفای جان بر می آید
روزت مبارک مادر جان
پیامک(اس ام اس) ولادت حضرت فاطمه(س) و روز زن
ای مادر عزیز که جانم فدای تو
قربان مهربانی و لطف و صفای تو
تولد مظهر خلقت مبارک باد
پیامک(اس ام اس) ولادت حضرت فاطمه(س) و روز زن
در نگاه پر فروغت در آماقه سوکوتت تنها محبت را میبینم مهر تو در زره زره ی وجودم رخنه
کرده و حال به زیبا ترین و مقدس ترین واژه یعنی مادر قسم می خورم که دوستت دارم.
مادر عزیزم روزت مبارک
پیامک(اس ام اس) ولادت حضرت فاطمه(س) و روز زن
مادر، ای لطیف ترین گل بوستان هستی، ای باغبان هستی من، گاهِ روییدنم باران
مهربانی بودی که به آرامی سیرابم کند. گاهِ پروریدنم آغوشی گرم که بالنده ام سازد.
روزت مبارک مادر خوبم
پیامک(اس ام اس) ولادت حضرت فاطمه(س) و روز زن
مادر خوبم :
به تو سلام می کنم، تا خانه عروجم با دعای تو بنا شود
و دلم در آسمان آبی مهرت رها شود
روزت خجسته، لبانت پر ز خنده و دلت شاداب و سرزنده باد
پیامک(اس ام اس) ولادت حضرت فاطمه(س) و روز زن
آسماني پر از ستاره، دشتي پر از گل،
تقديم به آني که بهشت زير پايش جا دارد
به مادرم...
که مهرش تا ابد در دلم جاي دارد
پیامک(اس ام اس) ولادت حضرت فاطمه(س) و روز زن
زیباترین واژه بر لبان آدمی واژه مادر است. زیباترین خطاب مادر جان است.
مادر واژه ایست سرشار از امید و عشق. واژه ای شیرین و مهربان که از ژرفای جان بر می آید. روزت مبارک مادر
پیامک(اس ام اس) ولادت حضرت فاطمه(س) و روز زن
مادر ای لطیف ترین گل بوستان هستی ، تو شگفتی خلقتی
تو لبریز عظمتی ، تو را دوست دارم و می ستایمت .
دست بر دعا بر می دارم و از خدای یگانه برایت برکت , رحمت و عزت می طلبم
پیامک(اس ام اس) ولادت حضرت فاطمه(س) و روز زن
آسودگی از محن ندارد مادر
آسایش جان و تن ندارد مادر
دارد غم و اندوه جگر گوشه خویش
ورنه غم خویشتن ندارد مادر
مادرعزیزم روزت مبارک
پیامک(اس ام اس) ولادت حضرت فاطمه(س) و روز زن
تو بهترین گل، میان شهر گلهایی
تو رنگ آفتابی،
شب که می رسد، مثل ستاره،
گوئیا مهتابی
مادر خوبم، روزت مبارک
پیامک(اس ام اس) ولادت حضرت فاطمه(س) و روز زن
مادرم، خواستم خوشبوترین گل دنیا را برایت هدیه بیاورم، اما دیدم تو خوشبوترین گل دنیا هستی.
مادر م،ای عزیز تر از جانم، روزت مبارک
پیامک(اس ام اس) ولادت حضرت فاطمه(س) و روز زن
بی محبت مادر
یک قنات بی آبم
مثل راه بی مقصد
مثل عکس بی قابم
بی محبت مادر
از شکوفه ها دورم
یک کبوتر بی بال
یک چراغ بی نورم
بی محبتِ مادر
چون لبان بی لبخند
ساکتم و غمگینم
مثل بلبلی در بند
بی محبت مادر
در دلم صفایی نیست
از بهار در قلبم
هیچ رد پایی نیست
مادر عزیزم روزت مبارک
پیامک(اس ام اس) ولادت حضرت فاطمه(س) و روز زن
مادر! وجود تو خونِ حیات در رگ من است. بی تو، گلی بی برگ، شمعی بی شعله، کویری سوزناک، خنده ای بی صدا، زنده ای بی روح و سرانجام، نقطه ای بی نشان در دریای پر تلاطم زندگی ام هستم.
مادر م،ای عزیز تر از جانم، روزت مبارک

پیامک های تبریک روز زن


امام صادق(ع) می فرمایند:
گمان نمی‌کنم کسی به اوج مقام ایمان رسیده باشد، ولی نسبت به زنان بی‌محبت باشد و آنان را تجلیل و تکریم نکند.
پیامک(اس ام اس) ولادت حضرت فاطمه(س) و روز زن
امام صادق(ع)می فرمایند:
خیر و برکت بیشتر بر محور وجود زن‌ها می‌چرخد.
پیامک(اس ام اس) ولادت حضرت فاطمه(س) و روز زن
همسرم عزیزم ، روز زن فرصتی برای ابراز عشق من به توست
و من با همه توانم صمیمانه تو را دوستت میدارم
پیامک(اس ام اس) ولادت حضرت فاطمه(س) و روز زن
زن, عنصر تابناكي است كه زير بناي فضيلت‌هاي انساني و ارزش‌هاي والاي خليفه‌ا... در جهان است.
پیامک(اس ام اس) ولادت حضرت فاطمه(س) و روز زن
بنام آن که شادی وخوشبختی را آفرید به آسمان گفتم قشنگترین جمله را بگو تا برای
عزیزترین کسم بنویسم : گفت بنویس دوست دارم بی نهایت باصداقت تا قیامت تقدیم به همسرعزیزم
پیامک(اس ام اس) ولادت حضرت فاطمه(س) و روز زن
همسرم روزت را تبریک گفته و هزاران هزار شاخه ی روز صورتی را به همراه تمام عشق که
موجودیم است تقدیمت می کنم همیشه دوستت داشتم، دارم وخواهم داشت.
پیامک(اس ام اس) ولادت حضرت فاطمه(س) و روز زن
زن هستي ساز و نظم ده و مهر گستر است
سرچشمه محبت و الطاف داور است
بهر صفا و لطف خدا عشق مظهر است
بعد از خدا به سجده بوَد زآن که مادر است
پیامک(اس ام اس) ولادت حضرت فاطمه(س) و روز زن
همسرم، معنای عشق و دوستی را در تمنای وجود تو یافتم.
روز زن مبارک باد

منبع: راسخون

  عبادت و بندگی             

امام خمینی (ره) و نماز

 

خویشاوندان ایشان می ‌گفتند: از پانزده سالگی ایشان كه ما در خمین بودیم، آقا یك چراغ موشی كوچك می‌ گرفتند و می‌رفتند به یك قسمت دیگر كه هیچ كسی بیدار نشود و نماز شب می ‌خواندند.

 

احیای مساجد

امام در یكی از سفرهایشان كه مصادف با ماه رمضان بود، در مسجدی دور افتاده، متروك و بسیار كوچك- كه بیش از یك اتاق گلی نداشت- به اقامه نماز جماعت می‌پرداختند. این در حالی بود كه عده‌ای از علماء به ایشان پیشنهاد كردند كه در مسجد جامع شهر اقامه جماعت كنند. اما آن بزرگوار قبول نكردند و فرمودند: در مسجد جامع كسی هست كه اقامه جماعت كند، ولی در این مسجد كسی نیست كه اقامه جماعت كند از این رو مسجد را باید احیا كرد.

 امام خمینی رحمة الله علیه همیشه هنگام نماز از عطر و بوی خوش استفاده می‌كردند و شاید بدون بوی خوش به نماز نایستاده باشند، حتی در نجف هم كه نماز شب را در پشت بام منزل می‌خواندند شیشه عطری همراه خود می ‌بردند.

 

نماز شب در نوجوانی

در خاطرات مربوط به نماز امام خمینی رحمة الله علیه می‌خوانیم: خویشاوندان ایشان می‌گفتند: از پانزده سالگی ایشان كه ما در خمین بودیم، آقا یك چراغ موشی كوچك می‌گرفتند و می‌رفتند به یك قسمت دیگر كه هیچ كسی بیدار نشود و نماز شب می‌خواندند. همسر امام رحمة الله علیه می گویند: تا حالا نشده كه من از نماز شب ایشان بیدار شوم. چون چراغ را مطلقا روشن نمی‌كردند. نه چراغ اتاق را روشن می كردند، نه چراغ راهرو را و نه حتی چراغ دستشویی را و از یك چراغ قوه كوچك كه تنها جلوی پایشان را روشن می‌كرد، استفاده می‌كردند. و برای این كه كسی بیدار نشود، هنگام وضوی نماز شب، یك ابر زیر شیر می‌گذاشتند كه آب چكه نكند و صدای آن كسی را بیدار نكند.

 

معنای سبک شمردن نماز

داماد حضرت امام خمینی رحمة الله علیه می‌گوید: مساله دیگر، نماز اول وقت بود كه ایشان خیلی به آن اهمیت می‌دادند. روایتی از امام جعفر صادق علیه السلام نقل می‌كردند كه اگر كسی نمازش را سبك بشمارد، از شفاعتشان محروم می‌شود. من یك بار به ایشان عرض كردم: سبك شمردن نماز شاید به این معنی باشد كه شخص، نمازش را یك وقت بخواند و یك وقت نخواند. گفتند: نه، این كه خلاف شرع است. منظور امام صادق علیه السلام این بوده است كه وقتی ظهر می‌شود و فرد در اول وقت نماز نمی‌خواند، در واقع به چیز دیگری رجحان داده است.

نمازی كه امام در بیابان‌های بین كویت و عراق با چند تن از یاران خود خواند، با نمازی كه در جماران همراه چند رئیس جمهوری و سران كشورهای اسلامی خواند و آخرین نمازهایی كه ایشان در بیمارستان خواند، از لحاظ توجه و اخلاص،‌ یكسان بود.

 

 دو ركعت عشق

دختر امام خمینی رحمة الله علیه درباره یكی از خاطرات زمان دستگیری ایشان می‌گوید: امام برای من تعریف كردند: توی راه من گفتم كه نماز نخوانده‌ام، یك جایی نگه دارید كه من وضو بگیرم. گفتند:ما اجازه نداریم. گفتم: شما كه مسلح هستید و من كه اسلحه ای ندارم. به علاوه شما همه با هم هستید و من یك نفرم، كاری كه نمی توانم بكنم. گفتند: ما اجازه نداریم . فهمیدم كه فایده‌ای ندارد و اینها نگه نمی‌دارند. گفتم: خوب، اقلا ً نگه دارید تا من تیمم كنم. این را گوش كردند و ماشین را نگه داشتند، اما اجازه پیاده شدن به من ندادند. من همین طور كه توی ماشین نشسته بودم، از توی ماشین خم شدم و دست خود را به زمین زدم و تیمم كردم. نمازی كه خواندم، پشت به قبله بود. چرا كه از قم به تهران می‌رفتیم و قبله در جنوب بود. نماز با تیمم و پشت به قبله و ماشین در حال حركت! این طور نماز صبح خود را خواندم. شاید همین دو ركعت نماز من مورد رضای خدا واقع شود.

 یكی از استادان حوزه علمیه قمی می‌گویند: از مرحوم آیت الله حاج آقا مصطفی خمینی (قدس سره) شنیدم كه فرمودند: دیدم آقا امام خمینی رحمة الله علیه در اتاق خود هستند و صدای گریه ایشان بلند است. از مادرم پرسیدم: چه شده كه آقا گریه می‌كنند؟ مادرم فرمودند: ایشان در شبی كه موفق به نماز شب و راز و نیاز به خدا نشود روز آن، چنین حالی را دارد.

 

نمازهای معطر

امام خمینی رحمة الله علیه همیشه هنگام نماز از عطر و بوی خوش استفاده می‌كردند و شاید بدون بوی خوش به نماز نایستاده باشند، حتی در نجف هم كه نماز شب را در پشت بام منزل می‌خواندند شیشه عطری همراه خود می‌بردند.

یكی از پزشكان می‌گوید: در ایامی كه امام خمینی رحمة الله علیه در بیمارستان تحت معالجه و عمل جراحی بودند، لوله تنفس در تراشه ایشان بود وقتی این لوله در مجرای تنفسی قرار می‌گیرد، شخصی نمی‌تواند صحبت كند اما امام با این كه لوله به ایشان وصل بود نماز ظهر و عصر آن روز را به همان وضع ادا نمودند و حتی نماز شب خود را ترك نكردند.

اهمیت به نماز جماعت امام خمینی رحمة الله علیه حتی در روزی كه فرزند عزیزش آقا مصطفی خمینی رحمة الله علیه به شهادت رسیده بود و منزل ایشان در نجف پر از جمعیتی بود كه برای عرض تسلیت آمده بودند، هنگام ظهر به مسجد رفت و نماز جماعت را ترك نكرد.

 

نماز شب

حجت الاسلام علی انصاری كرمانی می‌گوید: مدت پنجاه سال است كه به هیچ وجه نماز شب امام خمینی رحمة الله علیه ترك نشده است. حضرت امام در بیماری، در صحت، در زندان، در خلاصی، و در تبعید و حتی بر روی تخت بیمارستان قلب هم نماز شب می‌خواندند.  

یك روز در قم، حضرت امام بیمار شدند. به دستور اطباء می‌بایست به تهران منتقل شوند. هوا بسیار سرد بود و برف می‌بارید. یخبندان عجیبی در جاده‌ها وجود داشت. حضرت امام با این كه چندین ساعت در آمبولانس بودند اما به مجرد این كه به بیمارستان قلب منتقل شدند، باز هم نماز شب خواندند.

 

اخلاص در نماز

یكی از علمای معاصر درباره نمازهای امام خمینی رحمة الله علیه می‌گوید: نمازی كه امام در بیابان‌های بین كویت و عراق با چند تن از یاران خود خواند، با نمازی كه در جماران همراه چند رئیس جمهوری و سران كشورهای اسلامی خواند و آخرین نمازهایی كه ایشان در بیمارستان خواند، از لحاظ توجه و اخلاص،‌ یكسان بود.

 

شكستن یخ‌ها

مرحوم آیت الله سید مصطفی خوانساری، از استادان حوزه علمیه قم و یكی از دوستان امام خمینی رحمة الله علیه می گویند: در اینجا صحنه‌ای از عبادت ایشان (امام) را كه مشهود خودم بوده است، نقل می‌كنم: یك سال در قم خیلی برف آمده بود قریب پنج - شش ذرع كه سیل، نصف قم را برد. در همان موقع و در همان وضعیت، ایشان نصف شب از دارالشفاء می‌آمد مدرسه فیضیه و به هر زحمتی بود یخ حوض را می‌شكست و وضو می‌گرفت و می‌رفت زیر مدرس مدرسه و در تاریكی مشغول تهجد می‌شد. حالا چه حالی داشت؟ نمی‌توانم بازگو كنم. با حالت خوشی تا اذان صبح مشغول تهجد می‌شد. هنگام اذان می‌آمد مسجد بالاسر آقای حاج میرزا جواد ملكی به نماز می‌ایستاد و بعد برمی‌گشت و مشغول مباحثاتش می‌شد. می‌توانم بگویم كه ایشان در امر عبادت و تهجد، اگر در بین علما بی نظیر نبود، یقینا كم نظیر بود.

 

چرا صدایم نزدی؟

حجت الاسلام علی انصاری می‌گوید: امام خمینی رحمة الله علیه در یكی از روزهای آخر عمرشان می‌خواستند بخوابند به من گفتند: اگر خوابیدم، اول وقت نماز بیدارم كن. گفتم: چَشم. دیدم اول وقت شد و امام خوابیده‌اند و حیفم آمد كه صدایشان بزنم، عمل جراحی، سُرم به دست، گفتم صدایشان نزنم. چند دقیقه‌ای از اذان گذشت و امام چشم‌هایشان را باز كردند و گفتند. وقت نماز شده است؟ گفتم بله امام فرمودند: چرا صدایم نزدی؟ گفتم: ده دقیقه بیشتر از وقت نگذشته است فرمودند مگر به شما نگفتم؟ ایشان سپس فرزندشان را صدا زدند كه: احمد بیا و فرمودند: ناراحتم، از اول عمر تا حال، نمازم را اول وقت خواندم چرا الان كه پایم لب گور است ده دقیقه تاخیر افتاد؟

 

تهجد و ناله

یكی از استادان قم نقل می‌كرد: شبی مهمان حاج آقا مصطفی بودم ایشان خانه جداگانه‌ای نداشتند و در منزل امام بودند. نصف شب از خواب بیدار شدم و صدای آه و ناله‌ای شنیدم، نگران شدم كه در خانه چه اتفاقی افتاده است؛ حاج آقا مصطفی را بیدار كردم و گفتم: ببین در خانه تان چه خبر است؟ ایشان نشست و گوش فرا داد و گفت: صدای آقا امام خمینی رحمة الله علیه است كه مشغول تهجد و عبادت است.

 

صدای گریه

یكی از استادان حوزه علمیه قمی می‌گویند: از مرحوم آیت الله حاج آقا مصطفی خمینی (قدس سره) شنیدم كه فرمودند: دیدم آقا امام خمینی رحمة الله علیه در اتاق خود هستند و صدای گریه ایشان بلند است. از مادرم پرسیدم: چه شده كه آقا گریه می‌كنند؟ مادرم فرمودند: ایشان در شبی كه موفق به نماز شب و راز و نیاز به خدا نشود روز آن، چنین حالی را دارد.

 

منبع www.tebyan.net

 

  لينک های هفته             

فیلسوف مسافر - ویژه نامه روز بزرگداشت ملاصدرا

 

 ویژه نامه ولادت حضرت فاطمه (س) و روز مادر

 

ویژه نامه سالروز آزاد سازی خرمشهر

 

وب سایتی جهت طراحی چهره

 

مشاور مديريت

 

جهان نيوز