ISSN ۲۲۲۸-۷۳۷X

شماره صد و چهل و سه    

شنبه 24 دی 1390 20 صفر 1433 14 ژانویه 2012  

 

 

 

کد شاپا به شماره  ISSN ‎۲‎۲‎۲‎۸‎-‎۷‎۳‎۷‎X   نماینده مشخصات کامل این پیایند و نماد جایگاه این نشریه در عرصه نشر جهانی و معرف بازشناسی هویت و رویکرد ماست.

  فهرست                 

 

 

آنچه در این شماره می خوانید :

 

 

 

مصحف هدایت

مدیریت علوی

جمله مديريتی 

حدیث مديريتی

طنز مديريتی

حکايت مديريتی

تکنیک های موفقیت

نکات مدیریتی

مقاله مدیریتی

 ●کلید هدایت

 ●دانستنیها

مباحث فرهنگی

تست خودشناسی

عبادت و بندگی

لينک های هفته

 

 

  مصحف هدایت             

در هر شماره از مجله، يک صفحه از قرآن کريم به همراه ترجمه و تفسير آن قرار می گيرد. التماس دعا.

براى شنيدن آيه مورد نظر بر روى شماره آيه كليك كنيد و برای مشاهده تفسير الميزان و نمونه بر روی آيه کليک کنيد

سوره: سورة المائدة آيات: 120 محل نزول: مدینه

 

 

يُرِيدُونَ أَن يَخْرُجُواْ مِنَ النَّارِ وَمَا هُم بِخَارِجِينَ مِنْهَا وَلَهُمْ عَذَابٌ مُّقِيمٌ 37 وَالسَّارِقُ وَالسَّارِقَةُ فَاقْطَعُواْ أَيْدِيَهُمَا جَزَاء بِمَا كَسَبَا نَكَالاً مِّنَ اللّهِ وَاللّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ 38 فَمَن تَابَ مِن بَعْدِ ظُلْمِهِ وَأَصْلَحَ فَإِنَّ اللّهَ يَتُوبُ عَلَيْهِ إِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ 39 أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللّهَ لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ يُعَذِّبُ مَن يَشَاء وَيَغْفِرُ لِمَن يَشَاء وَاللّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ 40 يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ لاَ يَحْزُنكَ الَّذِينَ يُسَارِعُونَ فِي الْكُفْرِ مِنَ الَّذِينَ قَالُواْ آمَنَّا بِأَفْوَاهِهِمْ وَلَمْ تُؤْمِن قُلُوبُهُمْ وَمِنَ الَّذِينَ هِادُواْ سَمَّاعُونَ لِلْكَذِبِ سَمَّاعُونَ لِقَوْمٍ آخَرِينَ لَمْ يَأْتُوكَ يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ مِن بَعْدِ مَوَاضِعِهِ يَقُولُونَ إِنْ أُوتِيتُمْ هَـذَا فَخُذُوهُ وَإِن لَّمْ تُؤْتَوْهُ فَاحْذَرُواْ وَمَن يُرِدِ اللّهُ فِتْنَتَهُ فَلَن تَمْلِكَ لَهُ مِنَ اللّهِ شَيْئًا أُوْلَـئِكَ الَّذِينَ لَمْ يُرِدِ اللّهُ أَن يُطَهِّرَ قُلُوبَهُمْ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ 41

ترجمه فارسي مکارم

 

پيوسته مى خواهند از آتش خارج شوند، ولى نمى ‏توانند از آن خارج گردند; و براى آنها مجازاتى پايدار است 37 دست مرد دزد و زن دزد را، به كيفر عملى كه انجام داده ‏اند، بعنوان يك مجازات الهى، قطع كنيد! و خداوند توانا و حكيم است 38 اما آن كس كه پس از ستم كردن، توبه و جبران نمايد، خداوند توبه او را مى ‏پذيرد; (و از اين مجازات; معاف مى ‏شود، زيرا) خداوند، آمرزنده و مهربان است 39 آيا نمى ‏دانى كه حكومت و فرمانروائى آسمانها و زمين از آن خداست؟ هر كس را بخواهد (و مستحق بداند)، كيفر مى ‏كند; و هر كس را بخواهد و شايسته بداند، مى ‏بخشد; و خداوند بر هر چيزى قادر است 40 اى فرستاده (خدا)! آنها كه در مسير كفر شتاب مى ‏كنند و با زبان مى ‏گويند: ايمان آورديم و قلب آنها ايمان نياورده، تو را اندوهگين نسازند! و (همچنين) گروهى از يهوديان كه خوب به سخنان تو گوش مى ‏دهند، تا دستاويزى براى تكذيب تو بيابند; آنها جاسوسان گروه ديگرى هستند كه خودشان نزد تو نيامده ‏اند; آنها سخنان را از مفهوم اصليش تحريف مى ‏كنند، و (به يكديگر) مى‏ گويند: اگر اين (كه ما مى ‏خواهيم) به شما داده شد (و محمد بر طبق خواسته شما داورى كرد،) بپذيريد، وگرنه (از او) دورى كنيد! (ولى) كسى را كه خدا (بر اثر گناهان پى ‏در پى او) بخواهد مجازات ‏كند، قادر به دفاع از او نيستى; آنها كسانى هستند كه خدا نخواسته دل هايشان را پاك كند; در دنيا رسوايى، و در آخرت مجازات بزرگى نصيبشان خواهد شد 41

آیات امروز را می توانید از طریق این لینک هم مطالعه کنید

 

توضیح: هر روز می خواهیم یک صفحه از قرآن را با هم بخوانیم (به همراه معنی آن).

روزی چند دقیقه وقت می گذاریم، بعد از مدتی می بینیم کل قرآن را ختم کرده ایم؛ به همین راحتی.
امام صادق (علیه السلام) می فرمایند: قرآن پیمان خداست بر خلق او و برای شخص مسلمان شایسته است که بر عهد خود نگاه کند و هر روز 50 آیه بخواند.
 
بیائیم فعلا حداقل با یک صفحه در روز شروع کنیم!
 
یاعلی مدد ... التماس دعا

 

 

  مدیریت علوی             

ويژگی های زمامداران و مديران در نهج البلاغه

بخش اول

مجله الکترونیکی کشکول مدیریت

مقدمه 

دیدگاه های اکثردانشمندان غربی درقبال زمامداری و رهبری، دیدگاهی است که براساس آن فردی که عنوان رهبر گروه را دارد به دلیل ویژگی های خاص، توانایی نفوذ در دیدگاه ها، نگرش ها، انتظارات و اهداف دیگر افراد یا گروه ها را دارد و نتیجه این نفوذ نیز تحقق اهداف سازمان و یا اهداف گروهی است. در مقابل، دیدگاه امام علی (ع) نسبت به رهبری وزمامداری جامعه، دیدگاهی مردم محور است که اگر نفوذی و فرمانی وجود دارد درجهت اهداف زیردستان و رفاه عامه مردم است و اگر رهبر به دنبال تحقق اهداف سازمان و مجموعه خاص خود است، این اهداف چیزی جز رضایت مردم نیست و اینجاست که امام علی (ع) رهبری را وظیفه ای سنگین و مسئولیتی دشوار می داند.

دراین مقاله بر آنیم تا با کنکاش در خطبه ها ، نامه ها وکلمات قصار حضرت امام علی (ع) در نهج البلاغه ویژ گی های رهبران، زمامداران ومدیران را بررسی نمائیم لذا مهمترین این ویژگی ها به شرح زیر می باشد:

 

1ـ تقوا وخداترسی

حضرت علی (ع) تقوی را بالاترین معیار سنجش می داند که یک مدیر اسلامی باید داشته باشد و به همین خاطر از هر فرصت استفاده کرده کارگزارانش را به تقوا سفارش کرده است . حضرت علی (ع) به مالک اشتر می فرماید : ای مالک بر آن افسر اعتماد کن که نجیب و پرهیزکار باشد ، افسران تو باید پرهیزکارترین سپاهیان و نجیبترین افراد باشند.تقوا عبارت است از امتثال اوامر حق تعالی و اجتناب از نواهی او . تقوا از تجلیات ایمان واز لوازمات اصلی مناسبات صحیح انسانی است . تقوا حالت مراقبت ونگهداری از خود می باشد و در اثر آن انسان از افتادن درورطه های خطرناک گناه نجات می یابد. در مسیر زندگی انسان همواره سختی ها و دشواری نمایان شود و این تنها تقوای الهی است که انسان را در برابر سختی ها مقاوم می سازد. و من یتق الله یجعل له من امره یسرا کسی که تقوا پیشه کند خداوند سختی هایی که برای او پیش می آید آسان می سازد. مدیریت جامعه نیز بنابر وظیفه ای که بر دوش اوست سختی ها و تنگناهای بیشتری پیش رو دارد لذا هر اندازه درجه تقوای او بیشتر باشد استوارتر و موفق تر خواهد بود. از طرفی تقوا برای مدیران به ویژه مدیران سیاسی حیاتی تر است . در نامه53 نهج البلاغه در عهدنامه آن حضرت به مالک اشتر نخعى چنین آمده است:این فرمانى است از بنده خدا ، على امیر مؤمنان به مالک اشتر پسر حارث ، در عهدى که با او مى‏گذارد ، هنگامى که وى را به حکومت مصر مى‏گمارد تا خراج آن را فراهم آرد ، و پیکار کردن با دشمنان و سامان دادن کار مردم مصر و آباد کردن شهرهاى آن .او را فرمان مى ‏دهد به ترس از خدا و مقدم داشتن طاعت خدا بر دیگر کارها ، و پیروى آنچه در کتاب خود فرمود ، از واجب و سنتّها که کسى جز با پیروى آن راه نیک‏بختى را نپیمود . و جز با نشناختن و ضایع ساختن آن بدبخت نبود ، و اینکه خداى سبحان را یارى کند به دل و دست و زبان ، چه او ( جلّ إسمه ) یارى هر که او را یار باشد پذیرفته است و ارجمندى آن کس که دین او را ارجمند سازد ، به عهده گرفته . و او را مى ‏فرماید تا نفس خود را از پیروى آرزوها بازدارد ، و هنگام سرکشی ها به فرمانش آرد که همانا نفس به بدى وا مى‏دارد ، جز که خدا رحمت آرد . و در نامه27 نهج البلاغه به محمد پسر ابو بکر پس از انتصاب به حکومت مصر نوشت با آنان فروتن باش و نرمخو ، و هموار و گشاده رو ، و به یک چشم بنگر به همگان ، خواه به گوشه چشم نگرى و خواه خیره شوى به آنان ، تا بزرگان در تو طمع ستم بر ناتوانان نبندند و ناتوانان از عدالتت مأیوس نگردند ، که خداى تعالى مى ‏پرسد از شما بندگان ، از خرد و درشت کارهاتان و از آشکار آن و نهان . پس اگر عذاب کند ، شما ستمکارتر ، و اگر ببخشد ، او بزرگوارتر . و بندگان خدا بدانید که پرهیزگاران مردند و بر دنیاى گذرا و آخرت دیرپا را بردند . با مردم دنیا در دنیاشان شریک گشتند ، و مردم دنیا در آخرت آنان شرکت نداشتند . در دنیا زیستند هرچه نیکوتر و نعمت دنیا را خوردند هر چه بهتر . پس ، از دنیا چون ناز پروردگان نصیب بردند ، و چون سرکشان نعمت آن را خوردند . سپس از این جهان رخت بربستند با توشه ‏اى که به مقصدشان رساند ، و سودایى که سودشان را فراهم گرداند . در دنیا طعم لذت زهد چشیدند ، و یقین کردند که فردا در آخرت همسایه خدا گردند .

 

2- اخلاق اسلامی

از ویژگی های خوب هر مدیر حسن خلق است . خوش خلقی در ناملایمات و مشکلات سبب می شود تامعضل بهتر و سریع تر حل و فصل شود. در حالت عادی بشاش بودن کارسختی نیست در ناملایمات است که اخلاق حسنه زایل می شود. یک مدیر بد خلق به هنگام بروز ناملایمات همکاران و مشاوران خود را نیز دچار ناهنجاری می کند.

خداوند در قرآن کریم به حضرت رسول (ص ) می فرماید : ولو کنت فظا غلیظ القلب لانفضوا من حولک ;ای پیامبر اگر توخشن بودی مردم از اطراف تو پراکنده می شدند . در حالی که فبمارحمه من الله لنت لهم .

این لطف و رحمت الهی است که سبب شده توبا مردم مهربان باشی . بنابراین مهربانی و حسن خلق یکی ازالطاف الهی است که خداوند به عده ای اعطا می کند. در حقیقت قدرت ناشی از پول و اسلحه نیست بلکه غالبا از اخلاق حسنه است که به آن اقتدار می گویند. اقتدار یعنی حاکمیت بر دل ها. به دست آوردن دل ها با زور میسر نمی شود. در اثر اخلاق خوب است که نیروهای خوب جذب می شوند. حضرت علی (ع) در نامه 53 خطاب به مالک اشتر رعایت اخلاق اسلامی را توصیه می کند و می فرماید:ای مالک بدان که من تو را به شهرهایى مى ‏فرستم که دستخوش دگرگونی ها گردیده ، گاه داد و گاهى ستم دیده ، و مردم در کارهاى تو چنان مى ‏نگرند که تو در کارهاى والیان پیش از خود مى‏نگرى ، و در باره تو آن مى‏ گویند که درباره آنان مى‏گویى ، و نیکوکاران را به نام نیکى توان شناخت که خدا از ایشان بر زبانهاى بندگانش جارى ساخت . پس نیکوترین اندوخته خود را کردار نیک بدان و هواى خویش را در اختیار گیر ، و بر نفس خود بخیل باش و زمام آن را در آنچه برایت روا نیست رها مگردان ، که بخل ورزیدن بر نفس ، داد آن را دادن است در آنچه دوست دارد ، یا ناخوش مى‏ انگارد ، و مهربانى بر رعیت را براى دل خود پوششى گردان و دوستى ورزیدن با آنان را و مهربانى کردن با همگان ، و مباش همچون جانورى شکارى که خوردنشان را غنیمت شمارى چه رعیت دو دسته‏اند : دست ه‏اى برادر دینى تواند ، و دسته دیگر در آفرینش با تو همانند . گناهى از ایشان سر مى ‏زند ، یا علت هایى بر آنان عارض مى ‏شود ، یا خواسته و ناخواسته خطایى بر دستشان مى‏رود . به خطاشان منگر ، و از گناهشان درگذر ، چنانکه دوست دارى خدا بر تو ببخشاید و گناهت را عفو فرماید ، چه تو برتر آنانى ، و آن که بر تو ولایت دارد از تو برتر است ، و خدا از آن که تو را ولایت داد بالاتر ، و او ساختن کارشان را از تو خواست و آنان را وسیلت آزمایش تو ساخت ، و خود را آماده جنگ با خدا مکن که کیفر او را نتوانى برتافت و در بخشش و آمرزش از او بى‏نیازى نخواهى یافت ، و بر بخشش پشیمان مشو و بر کیفر شادى مکن ، و به خشمى که توانى خود را از آن برهانى مشتاب ، و مگو مرا گمارده‏ اند و من مى ‏فرمایم ، و اطاعت امر را مى ‏پایم. چه این کار دل را سیاه کند و دین را پژمرده و تباه و موجب زوال نعمت است و نزدیکى بلا و آفت ، و اگر قدرتى که از آن برخوردارى ، نخوتى در تو پدید آرد و خود را بزرگ بشمارى ، بزرگى حکومت پروردگار را که برتر از توست بنگر ، که چیست ، و قدرتى را که بر تو دارد و تو را بر خود آن قدرت نیست ، که چنین نگریستن سرکشى تو را مى‏خواباند و تیزى تو را فرو مى ‏نشاند و خرد رفته‏ات را به جاى باز مى ‏گرداند .

 

3- عدالت ودادگری

مفهوم کاربردی این عنوان هر چند در موارد مختلف ، متفاوت است اما ریشه و روح تمامی موارد یکی است . امیرالمؤمنان علی (ع) بیشترین تأکید و سفارش را درباره عدالت و دادگری دارد تا جایی که اهل نظر نهج البلاغه را به حق کتاب عدالت نامیده اند . آن حضرت در موارد زیادی اهمیت این مطلب را گوشزد کرده و بر آن تأکید کرده است . برای نمونه آن حضرت در جای دیگر خطاب به مالک اشتر می فرماید : بهترین چیزی که مایه روشنی چشم زمامداران و مسئولان است همانا گسترش عدل و داد در شهرها و آشکاری دوستی و علاقه به مردم است .

امیرالمؤمنین (ع) در جای جای نهج ‌البلاغه مردم و کارگزاران خویش را به اجرای عدالت توصیه می ‌کند. در نامه 53 خطاب به مالک اشتر فرموده‌اند: دوست داشتنی ‌ترین چیزها در نزد تو، در حق میانه ‌ترین، و در عدل فراگیرترین، و در جلب خشنودی مردم گسترده‌ترین باشد، که همانا خشم عمومی مردم خشنودی خواص را از بین می‌برد، امّا خشم خواص را خشنودی همگان بی ‌اثر می ‌کند. حضرت در جای دیگری از فرمان تاریخی خود به مالک اشتر می ‌فرماید: انصاف برقرار کن میان خدا و مردم، و خویشتن و دودمان خاص خود و هر کس از رعیت که رغبتی به او داری و اگر چنین انصافی را برقرار نکنی، مرتکب ظلم گشته‌ ای و کسی که به بندگان خدا ظلم بورزد خصم او خداست از طرف بندگانش و هر کسی که خدا با او خصومتی داشته باشد دلیلش را باطل سازد و او با خدا در حال محاربه است. حضرت در نامه‌ای به فرمانروای حلوان، اسود بن قطب می‌نویسد: پس باید کار مردم در حقی که دارند در نزد تو یکسان باشد که از ستم نتوان به عدالت رسیدودر مورد تقسیم بیت المال در خطبه 126 نهج البلاغه می فرماید: چون بر او خرده گرفتند که چرا بیت المال را مساوى بخشیده است مرا فرمان مى‏دهید تا پیروزى را بجویم به ستم کردن درباره آن که والى اویم ؟ به خدا که ، نپذیرم تا جهان سرآید ، و ستاره‏اى در آسمان پى ستاره‏اى برآید . اگر مال از آن من بود ، همگان را برابر مى ‏داشتم که چنین تقسیم سزا است تا چه رسد که مال ، مال خدا است . بدانید که بخشیدن مال به کسى که مستحق آن نیست ، با تبذیر ، و اسراف یکى است . قدر بخشنده را در دنیا بالا برد و در آخرت فرود آرد ، او را در دیده مردمان گرامى کند ، و نزد خدا خوار گرداند . هیچ کس مال خود را آنجا که نباید نداد ، و به نامستحق نبخشود ، جز آنکه خدا او را از سپاس آنان محروم فرمود ، و دوستى‏شان از آن دیگرى بود . پس اگر روزى پاى او لغزیدودر خطبه 131 نهج البلاغه درمورد شناخت حق وعدالت می فرماید: اى مردم رنگارنگ ، با دلهاى پریشان و ناهماهنگ . تن‏هاشان عیان ، خردهاشان از آنان نهان ، در شناخت حق شما را مى ‏پرورانم ، همچون دایه‏اى مهربان ، و شما از حقّ مى ‏رمید چون بزغالگان از بانگ شیر غرّان . هیهات که به یارى شما تاریکى را از چهره عدالت بزدایم ، و کجى را که در حق راه یافته راست نمایم . خدایا تو مى ‏دانى آنچه از ما رفت ، نه به خاطر رغبت در قدرت بود ، و نه از دنیاى ناچیز خواستن زیادت . بلکه مى ‏خواستیم نشانه ‏هاى دین را به جایى که بود بنشانیم ، و اصلاح را در شهرهایت ظاهر گردانیم . تا بندگان ستمدیده‏ات را ایمنى فراهم آید ، و حدود ضایع مانده‏ات اجرا گردد . خدایا من نخستین کسم که به سوى تو روى آورد ، و شنید و اجابت کرد . در نماز کسى از من پیش نیفتاد جز رسول خدا ، که درود خدا بر او و آل او باد . و همانا دانستید که : سزاوار نیست بخیل بر ناموس ، و جان ، و غنیمت ها ، و احکام مسلمانان ، ولایت یابد و امامت آنان را عهده‏دار شود تا در مال هاى آنها حریص گردد . و نه نادان تا به نادانى خویش مسلمانان را به گمراهى برد ، و نه ستمکار تا به ستم عطاى آنان را ببرد ، و نه بیعدالت در تقسیم مال تا به مردمى ببخشد و مردمى را محروم سازد ، و نه آن که به خاطر حکم کردن رشوت ستاند تا حقوق را پایمال کند ، و آن را چنانکه باید نرساند ، و نه آن که سنّت را ضایع سازد ، و امّت را به هلاکت دراندازد . و به یارى آنان نیازمند گردید، در دیده ایشان بدترین یار است و لئیم ‏ترین دوستدار . امیرالمؤمنین(ع) در جای جای نهج‌ البلاغه مردم و کارگزاران خویش را به اجرای عدالت توصیه می‌کند. در نامه 53 خطاب به مالک اشتر فرموده‌اند: دوست داشتنی‌ ترین چیزها در نزد تو، در حق میانه ‌ترین، و در عدل فراگیرترین، و در جلب خشنودی مردم گسترده‌ترین باشد، که همانا خشم عمومی مردم خشنودی خواص را از بین می‌برد، امّا خشم خواص را خشنودی همگان بی‌اثر می‌ کند. حضرت در جای دیگری از فرمان تاریخی خود به مالک اشتر می ‌فرماید: انصاف برقرار کن میان خدا و مردم، و خویشتن و دودمان خاص خود و هر کس از رعیت که رغبتی به او داری و اگر چنین انصافی را برقرار نکنی، مرتکب ظلم گشته‌ ای و کسی که به بندگان خدا ظلم بورزد خصم او خداست از طرف بندگانش و هر کسی که خدا با او خصومتی داشته باشد دلیلش را باطل سازد و او با خدا در حال محاربه است. حضرت در نامه‌ای به فرمانروای حلوان، اسود بن قطب می‌نویسد: پس باید کار مردم در حقی که دارند در نزد تو یکسان باشد که از ستم نتوان به عدالت رسید.

 

4-علم وآگاهی

معیاری را که حضرت علی (ع) برای انتخاب مدیر سفارش میکند ، علم و آگاهی است اسلام این اصل عقلی را که باید به دست کاردان سپرده شود قبول دارد و در تعلیمات خود چنین آموزش می دهد که اداره امور در بخش های گوناگون جامعه ، باید به کسانی سپرده شود که دانش آن کار را داشته و به اصطلاح اهل فن باشند . حضرت علی (ع) بر ضرورت داشتن علم برای کارگزار تأکید کرده ، به کمیل بن زیاد می فرماید : ای کمیل هیچ حرکتی نیست مگر اینکه تو درباره آن نیازمند شناخت و آگاهی هستی. در جای دیگر امیر المؤمنان درباره اهمیت علم و آگاهی زمامدار و مدیر جامعه اسـلامی می فرمایـد : این پرچم زمامداری و مدیریت جامعه را جزء افراد آگاه و با استقامت و عالم به جایگاه حق به دوش نمی کشد.یکی از راههای صرفه جویی و پرهیز از اصراف در سازمان بالاترین سطح علمی کارگزاران ، همراه با تحول سازمانی است ، چون مدیر ناآشنا به کار همواره از امکانات بیشتری استفاده می کند و محصول کمتر و با کیفیت پائین تری بدست می آورد؛ لذا مدیرانی که از دانش و آگاهی لازم برخوردار نیستند، برای جبران ضعف کیفیت از کارگزاران با تخصص بالا استفاده می کنند. در احادیث اسلامی همواره تأکید شده است که در انتخاب افراد به صلاحیت علمی و توانایی آنها دقت و توجه بیشتری شود و هرگز کسانی را که از نظر علمی ضعیفند و آگاهی های لازم را ندارند بر کاری نگمارند زیرا که چنین کاری بزرگترین خیانت به جامعه اسلامی است. حضرت علی(ع) در نهج‌البلاغه، خطبه 172 می‌فرمایند: ای مردم همانا سزاوارترین مردم به این امر (خلافت و زمامداری) کسی است که تواناترین آنها بر اجرای امور و داناترین به فرمان خداوند در فهم مسائل باشد.

 

5- تجر به وتخصص وتعهد

یکى از مهم ترین ویژگى هاى مدیران در دو سطح خرد و کلان ، تعهدو تخصص، یعنى امانت دارى و کاردانى است. پس از تعهد و تخصص،کفایت است; یعنى داشتن توان انجام کار. دانش مدیریت‏به تنهایى ‏کافى نیست، بینش و بصیرت نیز لازمه آن است. بینش و بصیرت‏نیرویى است که مدیران را قادر مى‏سازد، حوزه مسئولیت‏ خود رادرست هدایت کنند. اصولا علم و عمل مکمل یکدیگرند. چه خوب است‏مدیران تجربه ها را ثبت و ضبط کنند. اگر هرگونه اخبار واطلاعات جمع آورى گردد در واقع دست آورد ها جمع آورى شده است واین امر سبب مى ‏شود تا آیندگان از تجربیات امروز استفاده کنند.آن حضرت خطاب به مالک می فرماید : از کارمندانی که دارای تجربه و حیاء هستند انتخاب کن ، علت تأکید حضرت علی (ع) به اهمیت تجربه در انتخاب مدیر ، نشانگر نقش بالای این عامل در پیشبرد کارهای سازمانی است چنانچه یک مدیر با تجربه می تواند بسیاری از نابسامانی های سازمان خود را سامان دهد . امام علی (ع) میفرماید : بکارگیری افراد بدون امتحان و آزمایش یکی از شاخ و برگ های ستم و خیانت است زیرا درهم ریختن یک تشکیلات بزرگترین خیانت بشمار می آید. یکی از مؤثرترین عوامل موفقیت کارگزار و مدیر در تشکیلات و سازمان، تجربه و سابقه کاری وی می‌ باشد. مدیر و مسئول باتجربه، بسیاری از نابسامانی‌های سازمان خود را سامان می‌دهد و بالعکس مدیر و مسئول بی‌تجربه و بدون سابقه، تشکیلات سازمان یافته را متلاشی و پراکنده خواهد نمود. امام علی(ع) در نامه به مالک اشتر می‌فرماید: افراد با تجربه را به عنوان کارگزار انتخاب نما

 

6- شجاعت وقاطعیت

یکی دیگر از ویژگی های لازم و ضروری برای مدیران و زمامداران جوامع اسلامی ، قاطعیت در مقام تصمیم گیری و اجراست نقش و تأثیر مسئولان جامعه در تمام ، ایام به ویژه در حالات بحرانی و در مقابل آفات ، و ضررهای شک و دودلی در رو نشان بر کسی پوشیده نیست. دو دلی و عدم قاطعیت مدیر باعث می ‌شود که تردید و ابهام و سردرگمی در همه بدنه سازمان سرایت کرده و کارها در زمان مناسب به انجام نرسد و سازمان به اهداف مورد نظر نرسد. امام علی (ع)، از شک و تردید بی ‌مورد نهی کرده و می‌فرماید: علم خود را به جهل و یقین خویش را به شک تبدیل نکنید، وقتی دانستید عمل کنید و زمانی که یقین کردید، اقدام نمایید (نهج‌البلاغه: حکمت 274) شجاعت یکی از صفات مهم برای مدیران می‌باشد تا بتوانند از حق دفاع نمایند و علیه خلاف و ناحقی مبارزه نمایند. حضرت علی(ع) در نامه به مالک اشتر، به او می‌فرماید که به اهل شجاعت بپیوندد و آنها را به عنوان کارگزار انتخاب نماید: ثُمَّ اَلصِق بِذَوی الشّجاعَه؟

ادامه دارد ...

منبع : hodablog.net

 

  جمله مديريتی              

سخنانی ارزشمند از لوئی پاستور

 

در هر حرفه ای که هستید، نه اجازه دهید که به بدبینی های بی حاصل آلوده شوید و نه بگذارید که بعضی لحظات تاسف بار، شما را به یاس و نا امیدی بکشاند.

در آرامش حاکم بر آزمایشگاه ها و کتابخانه هایتان زندگی کنید.

نخست از خود بپرسید: " برای یادگیری و خود آموزی چه کرده ام؟ "  و سپس همچنان که پیشتر می روید، بپرسید: " من برای کشورم، چه کرده ام؟ "  و این پرسش را آن قدر ادامه دهید تا به این احساس شادی بخش و هیجان انگیز برسید که شاید، سهم کوچکی در پیشرفت و اعتلای بشریت داشته اید؛ اما هر پاداشی که زندگی به تلاش هایمان بدهد، یا ندهد، هنگامی که به پایان تلاش هایمان نزدیک می شویم، هر کداممان باید حق آن را داشته باشیم که با صدای بلند بگوییم: " من آن چه در توان داشته ام انجام داده ام ."

 

  حدیث مديريتی             

اربعین حسینی

 

 

امام صادق (ع) در زيارت امام حسين (ع) در روز اربعين فرمودند:

 

اللّهُمَّ ، إنّي أشهَد أنَّهُ ... بَذَلَ مُهجَتَهُ فيكَ لِيَستَنقِذَ عِبادَكَ مِنَ الجَهالَةِ وحَيرَةِ الضَّلالَةِ ، وقَد تَوازَرَ عَلَيهِ مَن غَرَّتهُ الدُّنيا وباعَ حَظَّهُ بِالأرذَلِ الأدنى

بارخدايا! من گواهى مى‏ دهم كه آن بزرگوار، خون خود را در راه تو نثار كرد تا بندگانت را از جهالت و سرگشتگىِ و گم‏ راهى برهاند؛

در حالى كه آنان كه دنيا فريب شان داد و بهره خود [از آخرت] را به [دنياى] پَست فروختند، عليه او هميار شدند.  

بحار الأنوار : ج 101 ، ص 331 ، ح 2

 

  طنز مديريتی              

خاطره ای از دکتر حسابی

یکی از دانشجویان دکتر حسابی به ایشان گفت:

- شما سه ترم است که مرا از این درس می اندازید؛ من که نمی خواهم موشک هوا کنم؛ می خواهم در روستایمان معلم شوم.

دکتر جواب داد:

- تو اگر نخواهی موشک هوا کنی و فقط بخواهی معلم شوی قبول؛ ولی تو نمی توانی به من قول بدهی که یکی از شاگردان تو در روستا، نخواهد موشک هوا کند!

 

 

  حکايت مديريتی            

یک برنده هیچ گاه تسلیم نمی شود

دو پسر بچه در حال قدم زدن در كنار جاده ای بودند كه چشمشان به دو بشكه شیر كه برای فروش به شهر می بردند، افتاد. پسر های شیطان در هر بشكه یک قورباغه انداختند. قورباغه اول با خود گفت: "خدایا! من كه تا به حال در شیر شنا نكرده ام. در پوش را هم كه به خاطر سنگین بودنش نمی توانم كنار بزنم و خود را تسلیم کرد. وقتی در شهر، درب بشكه را برداشتند، با یک قورباغه مرده مواجه شدند؛ اما قورباغه بشكه دوم با خود گفت: " من نمی توانم درب بشكه را كنار بزنم، اما می توانم شنا كنم" و آن قدر شنا كرد تا خود را به تكه ای خامه شناور رساند. وقتی كه درب بشكه دوم باز شد، قورباغه با یک جهش بیرون پرید و خود را نجات داد.

 

نتیجه:

یک برنده هیچ گاه تسلیم نمی شود و كسی كه تسلیم شود نیز هیچ گاه برنده نمی شود.

 

  تکنیک های موفقیت         

ده قانون مفید برای موفقیت

مجله الکترونیکی کشکول مدیریت

 

 

" سفر 1000 مایلی باید با اولین گام آغاز شود."

فیلسوف چینی لائوتزو  این جمله را طی قرن ششم قبل از میلاد گفته است؛ توصیه ای فوق العاده، که طی سالیان سال همچنان پابرجا مانده است.

همین که مشغول خواندن این مقاله هستید یک قدم برمی دارید باعث می شود از رقیبانتان جلو افتاده و بر آنها ارجحیت پیدا کنید.

شما می توانید هم از گذشته و هم از دیگران، و حتی از موفقیت ها و شکست های خودتان در گذشته، درس عبرت بگیرید.

عبرت گرفتن باعث می شود، بتوانید با شتاب بیشتری، در راه به سمت کار درست عبور کنید، و کار درست است که باعث می شود شما بالاتر از سایرین قرار گیرد.

سعی و تلاش برای ترفیع و ترقی در محیط کار، با خطرات و ماجراهای بسیاری همراه است. هیچ فرمول جادویی وجود ندارد که موفقیت شما را در این راه تضمین کند. برای این کار، فقط یکسری قانون های سیاه و سفید است که اگر می خواهید به موفقیت برسید، باید از آنها پیروی کنید.

در اینجا این 10 قانون مفید را آورده ام که حاصل تجربه های 20 ساله من با شرکت های بسیار بزرگ است. قبل از اینکه این 10 قانون را شروع کنم، یک قانون اصلی را باز هم متذکر می شوم و آن هم سخت و خردمندانه کار کردن است.

 

قانون اول:  هیچ کس مستحق هیچ چیز نیست!

این را به گوشتان بسپارید: هیچ کس در شرکت مستحق آنچه دارد نیست. اگر تصور می کنید که مستحق مقامی بالاتر، پول بیشتر، یک شرکت بزرگتر و...هستید، خیر نیستید.

کار و تجارت هیچ رابطه ای با استحقاق ندارد؛ همه چیز به پیشرفت و موفقیت بستگی دارد. اگر همیشه کارهایتان را به درستی و بدون اشتباه انجام دهید، مطمئناً پاداشتان هم در راه خواهد بود.

 

قانون دوم:  از زمانتان بیشترین بهره را ببرید

اگر از نظر زمانی به کارتان تعهد نداشته باشید، مطمئناً جلو نخواهید افتاد. شرکت های حرفه ای و بزرگ تعهد و همکاری افراد برحسب چگونگی گذران وقت آنها در شرکت تخمین می زنند؛ پس زمانتان را تنظیم کنید و تا می توانید در وقت موجود کارهای مفید انجام دهید.

اگر شما این کار را نکنید، کسی که به اندازه شما باهوش و زیرک است این کار را می کند؛ البته من موافق کار در تعطیلات آخر هفته نیستم اما بعضی وقت ها کمک بسیار خوبی است. شما شنبه تا پنجشنبه تقریباً 60 ساعت کار می کنید، سعی کنید تا می توانید از این 60 ساعت بهره کافی ببرید و سخت کار کنید و تا حد ممکن از کار کردن در ساعات آخر هفته خودداری کنید.

مهم نیست که شغلتان چیست، کمی سخت کوشانه تر و طولانی مدت تر در ایام کاری کار کنید.

 

قانون سوم:  در جنگ با رئیستان شما برنده نمی شوید

یکی از راه های خیلی آسان برای از بین بردن کارتان، مشاجره و دعوا با رئیستان است. مطمئن باشید که تحت هیچ شرایطی شما برنده میدان نخواهید بود.

البته عدم توافق و مباحثه بسیار سالم است و گاهی کمک می کند تا شرکت ها و افراد تصمیمات عاقلانه تری بگیرند. مطمئناً شما هم بحث های زیادی با رئیستان خواهید داشت. هر چقدر می خواهید بحث کنید اما نگذارید کار به مشاجره و دعوا بکشد. می توانید نقطه نظرات خود را پیشنهاد دهید اما سعی کنید همیشه نظر نهایی رئیستان را اجرا کنید.

 

قانون چهارم:  رئیستان را بشناسید

چه چیز بهتر از این است که رئیستان را آگاه نگاه دارید؟

رئیستان کدام را می پسندد، یک ایمیل کوتاه، تماس تلفنی، ایمیل صوتی،... یا ترکیبی از برخی از این موارد؟ اگر نمی دانید، تلاش کنید تا متوجه شوید.

قانون اول برای برقراری ارتباط با رئیستان این است که آنطور که دوست دارند با آنها رفتار کنید.

 

قانون پنجم:  کتاب بخوانید - کارشناس شوید

کارشناس شدن در هر موضوعی کاری بسیار ساده است. 5 کتاب در مورد آن موضوع بخوانید و متوجه خواهید شد که دیگر همه چیز را در مورد آن موضوع می دانید.

بهترین کتاب های موجود در رابطه با  کار و تجارت را مطالعه کنید.

همیشه در جستجوی جدیدترین کتاب ها گوش به زنگ باشید.

 

قانون ششم:  ارقامتان را بدانید

اعداد و ارقام هیچگاه دروغ نمی گویند. مدیرعاملان و هیئت اجرایی باید همیشه از حساب و کتاب های خود باخبر باشند تا وقتی از آنها سوال شد، بتوانند از  موقعیت خود از نظر مالی دفاع کنند. اگر به کمک احتیاج داشتید، از دیگران بخواهید. کار دشواری نیست و برای موفقیتتان ضروری است.

 

قانون هفتم:  درخواست بررسی عملکرد دهید

اگر کارتان را تازه شروع کرده باشید، به طور روتین بررسی عملکرد به شما می دهند اما پس از گذشت چند سال و ارتقاء شما به مقام های بالاتر این کار متوقف می شود؛ اما شما باید خودتان درخواست بدهید و بررسی عملکردتان را بگیرید. همچنین می توانید گهگاه رئیستان را به ناهار دعوت کنید درمورد عملکردتان در شرکت و نقاط ضعف و قدرتتان نظر او را جویا شوید؛ حتی اگر رئیستان کسی نباشد که رو در رو مسائل را بازگو کند، باز هم نکاتی را خواهید فهمید که می توانید روی آنها کار کنید.

 

قانون هشتم:  سیاست ها را بپذیرید

سیاست های شرکتی برای بقای زندگی آن لازم هستند، و هرچه شرکت بزرگتر باشد این سیاست ها نیز پیچیده تر می شوند.

در یک شرکت، همه سعی دارند که جلو بیفتند و بر دیگران ارجحیت پیدا کنند. هرکس استراتژی خاص خود را دارد که زاینده سیاست های مختلف است. برخی سیاست های کثیفی دارند، و شما باید طرفتان را خوب بشناسید و برای مقابله با آنها استراتژی های مخصوص ابداع کنید.

 

قانون نهم:  شیرین کاری های الکی نکنید

شیرین کارها افرادی هستند که معمولاً بیش از اندازه به یک موضوع می پردازند که معمولاً به زیان دیگران و به نفع خودشان است.

اگر حتی یکبار چنین کاری مرتکب شوید، دیگران تصور بدی درموردتان خواهند کرد و از چشم همه خواهید افتاد.

 

قانون دهم:  خود را برای یک سخنرانی بزرگ آماده کنید

در شرکت ها معمولاً اتفاق نمی افتد که بتوانید برای بیش از یک یا دو نفر سخنرانی کنید، اما اگر چنین موقعیتی دست داد، همه تلاشتان را کرده و خود را برای آن آماده کنید.

سعی کنید پیام خود را کوتاه و مفید بگویید؛ کسی راغب به گوش کردن سخنرانی های طولانی نیست.

منصب های زیادی به خاطر سخنرانی بد از دست می روند. آمادگی قبل از سخنرانی و شناخت حضار و شنوندگان امری بسیار مفید خواهد بود.

 

در این زمینه به خاطر داشته باشید که:

از نردبان ترقی بالا بروید

حالا که قانون های لازم برای موفقیت را دانستید، کار خود را شروع کنید؛ باز هم تکرار می کنم، عبرت گرفتن باعث می شود بتوانید با شتاب بیشتری از راه به سمت کارِ درست عبور کنید، و کار درست است که باعث می شود شما بالاتر از سایرین در شرکت قرار گیرید. پس عجله کنید!

 

منبع : mag.riau.ac.ir

 

  نکات مدیریتی             

۷ نکته برای مدیریت یک تیم موفق

 

از آنجا که سازمان ها حوزه خود را بین جمعیت های مختلف گسترده اند، مدیریت اهمیت ویژه ای پیدا کرده است. مدیران امروزی با اعضاء گروه مختلفی روبه رو هستند که ممکن است متعلق به محل ها و فرهنگ های مختلفی باشند و سوابق و گذشته های متفاوتی داشته باشند.
جمع و جور کردن و درست کردن تیم ها و گروه های مختلف، از جمله مهارت های باارزشی است که مدیران در پی کسب آن هستند. برای انتخاب فردی برای کاری یا پروژه ای، اینکه بدانیم فرد موردنظر قابلیت کار به صورت گروهی را دارد یا خیر، اهمیت زیادی دارد. در این مقاله می خواهیم به مدیران کمک کنیم تا راه های ساختن و جمع و جور کردن یک تیم گروهی را بیاموزند. با ما همراه باشید.

 
  ۱) از بهترین افراد استفاده کنید
  ▪ علت اهمیت: فاصله بهره وری بین کارمندان عالی و متوسط باید مدنظر قرار گیرد. اگر برای انجام پروژه ای که در دست دارید فرجه ی کمی دارید و کیفیت کار نیز برایتان مهم است، حتماً بهترین ها را در تیم جمع کنید. ممکن است استخدام آنها کمی برایتان گران تمام شود، اما از طریق آنها بیشترین بازده نصیبتان خواهد شد. آن ضرب المثل قدیمی در اینجا صادق است: "هر چقدر پول بدهی، آش می خوری."
  ▪ راهکار: افرادی را استخدام کنید که اطلاعات مربوط به سوابق کاریشان مانند بهترین کارمند شرکتتان باشد (در امورد مالی باتجربه باشند، طی ۵ سال گذشته فقط دوبار تغییر شغل داده باشند، باانگیزه، مشتاق و علاقه مند باشند). دقت کنید که افرادی که انتخاب می کنید، مهارت های مورد نیاز (مثل مهارت های اجتماعی، شخصیت و انگیزه) و قدرت ذهنی لازم برای حل مشکلات و تجزیه و تحلیل مسائل و همچنین چشمی باریک بین داشته باشند. البته ممکن است به خاطر فرجه ی کمی که دارید، مجبور شوید که کمی در استخدام اعضاء عجله به خرج دهید. باید هر طور شده از عجله اجتناب کنید. به دقت افراد را بررسی کرده و بعد انتخاب کنید تا نتیجه ی مورد نظر عایدتان شود.

 
  ۲) کارها را برحسب مهارت و انگیزه تخصیص دهید
  ▪ علت اهمیت: مدیران هیچگاه کارمندان را تشویق نکرده و به آنها انگیزه نمی دهند: این خود افراد هستند که باید در خود انگیزه ایجاد کنند. اگر کارها را برحسب انگیزه هر فرد به او واگذار کنید، مطمئن باشید که به خوبی انجام خواهد شد. اگر به کارمندان خود اجازه دهید که در حوزه مورد علاقه شان فعالیت کنند، هیچگاه با مشکل مواجه نخواهید بود.
  ▪ راهکار: رفتار مدیر می تواند به کارمندان کمک کند تا انگیزه های درونی خود را بشناسند. مدیر باید یک مربی باشد تا ثبات و توافق در امور حاصل شود. اگر مدیر بتواند از روی شخصیت کارمندان پی به مهارتهای آنها ببرد، بسیار موفق خواهد بود. به طور مثال کارمندی که روابط عمومی خوبی دارد، اگر در پشت زمینه از او کار گرفته شود، اعتماد به خود را از دست می دهند و نخواهد توانست به خوبی کار کنند. افراد فعال و آنها که دوست دارند زود نتیجه ی کار خود را ببینند، اگر در قسمت فروش به کار گرفته شوند موفقیت زیادی از آنِ شرکت خواهند کرد.

 
  ۳) تعادل ایجاد کنید
  ▪ علت اهمیت: اکثر پروژه ها نیازمند آمیزه ای از فعالیت ها است. تیم گروهی باید مجموعه ای متوازن و متعادل از مهارت ها دارا باشد، به خصوص اگر اکثر اعضاء در رشته  خود متخصص باشند (مشاوران، تحلیل گران، متخصصین فناوری اطلاعات و...). همه این مهارت ها در روند انجام پروژه باید به کار آیند و فقدان یکی از این نیازها باعث اختلال در کار خواهد شد. مدیران باید توجه داشته باشند که علاوه بر متعادل کردن مهارت ها، باید شخصیت های افراد دخیل در کار را نیز متعادل کنند تا اختلافی بین اعضاء گروه پیش نیاید.
  ▪ راهکار: توازن و تعادل باید در شخصیت و خلق و خوی افراد نیز ایجاد شود، چون باعث می شود که اعضاء رابطه ی خوبی با هم برقرار کنند. مدیر وظیفه دارد که ارتباطات بین گروه را به خوبی تحت نظر داشته باشد. تا حد ممکن باید در تلاش باشد که از افرادی در پروژه استفاده کند که قابل انعطاف باشند و بتوانند با افراد مختلف سازگاری پیدا کنند.

 
  ۴) ترکیب تیم را کنترل کنید
  ▪ علت اهمیت: پیش بینی اینکه ترکیب تیم انتخاب شده صحیح است و موفق خواهد بود یا خیر بسیار مشکل است؛ از اینرو مدیر باید به طور مداوم بر تیم نظارت داشته باشد. اگر به کسی که به خوبی با ترکیب تیمی تطابق ندارد اجازه داده شود که در تیم باقی بماند، مطمئناً عملکرد تیم دچار مشکل خواهد شد.
  ▪ راهکار: تشخیص خود گروه بسیار مهم است. همیشه افرادی در تیم وجود دارند که باعث نگاه داشتن اعضاء کنار همدیگر می شوند. با اینکه ممکن است مدیر بخواهد این "دلقک گروه" را به خاطر عدم فعالیت بیرون بیندازد، اما اعضاء وجود آن فرد را به خاطر جوک ها و لطیفه هایش برای بقای گروه ضروری می دانند. وظیفه ی مدیر این است که هر از چند گاهی با اعضاء تیم به صورت تکی صحبت کند تا متوجه اشکالات کار شود.

 
  ۵) امتیاز بدهید، سرزنش نکنید
  ▪ علت اهمیت: زیاد به دنبال مقصرها نباشید. انگشت گذاشتن روی یک نفر در تیم، انعکاس منفی بر تیم خواهد داشت و به قیمت اتلاف زمان و کیفیت کار تمام خواهد شد. هر موفقیت کوچک داخل تیم را جشن بگیرید و اعضاء تیم را تشویق کنید. اینکار باعث خواهد شد که همدلی و رفاقت خوبی بین اعضاء ایجاد شود.
  ▪ راهکار: یک مربی باشید، نه در جستجوی ستاره ها. بگذارید افراد اشتباه بکنند؛ این تنها راه آموزش آنهاست. یک مدیر باید این قابلیت را داشته باشد که از جنبه های خوب هر فرد در جهت منافع تیم استفاده کند. رفتارها و اعمال صحیح و مثبت را تشویق کنید تا افراد برای انجام دوباره ی آن انگیزه داشته باشند.


  ۶) با اعضاء تیم مهربان باشید
  ▪ علت اهمیت: تمرکزتان باید بر انجام کار باشد. به همه ی اعضاء تیم فرصت دهید تا توانایی ها و استعدادهایشان را نشان دهند. آنها را به همکاری ترغیب کنید، چون همانطور که می دانید دستاوردهای تک نفره اگر باعث موفقیت تیم نشود، به هیچ دردی نمی خورد.
  ▪ راهکار: افراد دوست دارند که مورد توجه قرار گیرند. مدیر تا می تواند باید حس توجه و علاقه را در تیم به وجود بیاورد. باید اعضاء را به ریسک کردن تشویق کند و به آنها یاد دهد که چطور با شکست مواجه شوند. افراد را باید در درجه ی اول اهمیت قرار دهد و اشتباهات را قدمی برای پیشرفت به حساب بیاورد.


  ۷) عملکردهای تیم را مداوماً مرور کنید
  ▪ علت اهمیت: هنگام مواجهه ی تیم با فراز و نشیب ها و تغییرات، وظیفه ی مدیر این است که هدف اصلی را به یاد اعضاء بیاورد. و به آنها کمک کند تا با استفاده از تجربیاتی که حین این تغییرات به دست آورده اند، تیم را به سمت موفقیت همراهی کنند.
  ▪ راهکار: تیم باید از هر تغییر یا پیشرفت که می تواند بر عملکرد تیم تاثیر بگذارد، باخبر باشد. مدیر باید اطمینان یابد که هدف اصلی گروه برای همه ی اعضاء جا افتاده است و هیچ تردیدی در آنها وجود ندارد. تا می تواند باید اعضاء تیم را تشویق کند و آنها را در پیشبرد هدف گروه همراهی کند.

 
  ● یک تیم موفق!
  ساختن و جمع و جور کردن یک گروه خوب مسئله ای چالش انگیز است. نیازمند برنامه ریزی هوشیارانه و دقیق است.

 سه درس اصلی این است:

با اعضاء صادق باشید، به آنها فرصت عمل دهید، و آنها را تشویق کنید. اولی به آنها هدف می دهد، دومی به آنها توانایی عمل می دهد و آخری باعث می شود که حتی روزهای تعطیل هم سر کار حاضر باشند.

 

منبع : مردمان پورتال جوانان

 

  مقاله مدیریتی             

بگذارید دیگران محصولات شما را بفروشند!

نقل از مجله موفقیت : در این شماره مجله موفقیت تصمیم گرفتم بخشی از کتابم شکستن مرزهای فروش را با دوستان و خوانندگان خوبی که همیشه به من دلگرمی می دهند به اشتراک بگذارم. موضوعی که انتخاب شده درباره مشارکت انتفاعی است، یعنی کمک گرفتن ازدیگران برای فروش محصولات و خدمات. بیایید باهم این موضوع را بررسی کنیم و ببینیم که آیا می توان با این نوع مشارکت، فروش را بیشتر کرد؟

اگر کسب و کاری شروع کرده یا محصولی جدید ارایه کرده اید، حتما می دانید که بالاترین اولویت برای موفقیت و در عین حال مشکل ترین کار، یافتن مشتری، آن هم به تعداد کافی است. از طرف دیگر، بسیاری از کارآفرینان بودجه کافی برای بازاریابی و تبلیغات ندارند. آیا می توان با هزینه و زمان محدود، به هزاران خریدار علاقه مند دسترسی پیدا کرد؟ یکی از راه های حل این مشکل، برقراری مشارکت انتفاعی است.
بنا بر تعریف بخش انگلیسی ویکی پدیا مشارکت انتفاعی یعنی همکاری دو یا چند نفر در یک فعالیت تجاری برای سهیم شدن در سود مشترک.
هزاران نفر مانند شما وجود دارند که با صرف زمان و هزینه زیاد توانسته اند مشتریانی را به دست آورند. شما می توانید از این فرصت استفاده کرده و با صاحبان کسب و کارهای دیگر، وارد معامله شوید.
صاحبان کسب و کار زیادی وجود دارند که با خوشحالی حاضرند محصول شما را به مشتریان خودشان بفروشند و سود قابل توجهی به دست آورند.
بنابراین، مشارکت انتفاعی باعث می شود از زمان، هزینه و امکانات دیگران استفاده کرده و محصولتان را بفروشید و دیگران نیز از این معامله سود ببرند. به عبارت دیگر، مشارکت انتفاعی رابطه تجاری غیررسمی است که طی آن، دو طرف به ازای کسب سود حاضر می شوند امکانات تجاری خود را به اشتراک بگذارند.
مشارکت سودآور این امکان را برایتان فراهم می کند که کسب و کار خود را با حداقل سرمایه توسعه دهید. این نوع همکاری همچنین باعث می شود بدون تولید محصولات زیاد، یا حتی کارمندان زیاد کار خود را توسعه دهید.
مشارکت انتفاعی به معنای خرید بخشی از کسب و کار شما یا طرف مقابل یا دخالت در کارهای یکدیگر نیست. شریک انتفاعی به سادگی به شما در کسب درآمد بیشتر کمک می کند و شما سودی برای او درنظر می گیرید. شریک های شما می توانند رقیبان، ارائه کنندگان محصولات و خدمات مکمل یا کسب و کارهایی کاملا نامرتبط با شغل شما باشند، درصورتی که نوع مشتریان هر دو کسب و کار یکسان باشند.
مثلا اگر یک دوره آموزشی عکاسی ساخته اید، می توانید از فروشندگان دوربین عکاسی بخواهید، آن را برای شما بفروشند.

 

انواع مشارکت انتفاعی
1
شریکتان مشتریانی جدید به شما معرفی می کند و شما به ازای هر فروش، درصدی را به شریک اختصاص می دهید.

2
شما و شریکتان به طور مشترک محصولی جدید تولید می کنید و در سود حاصل سهیم می شوید.

3
شریک شما به ازای دریافت مبلغی، محصولات شما را به مشتریانش معرفی کرده و شما را به عنوان منبعی قابل اطمینان پیشنهاد می کند.

4
شما و شریکتان در کنار فعالیت اصلی، کسب و کار جدیدی را به وجود آورده و در تمامی فعالیت های این هویت حقوقی همکاری کرده و سود را تقسیم می کنید.

5
هرکدام از طرفین بخشی از امکانات و منابع و مهارت های خود را در اختیار این شرکت جدید قرار می دهد.

یکی از عوامل مهم  موفقیت یک شرکت ایرانی ارائه دهنده کارت اینترنت، این بود که با سوپرمارکت ها و فروشگاه ها همکاری کرد و برای اولین بار، کارت های اینترنت این شرکت توسط سوپرمارکت ها ارائه شد. این مشارکت، باعث پیروزی بر تمامی رقیبان شد.

هنگام مذاکره برای مشارکت، همیشه به خاطر داشته باشید، مشارکت درصورتی پایدار خواهد ماند که هر دو طرف معامله برنده باشند. پس هنگام درنظر گرفتن سود برای شریک، سخاوت به خرج دهید و سعی کنید طرف مقابل نیز کاملا راضی و خشنود باشد.

اگر طرف مقابل اصرار دارد که به اندازه شما سود ببرد، یا دقت کافی تمامی هزینه های خود را محاسبه کرده و از مبلغ نهایی محصول کم کنید تا مقدار سود، معقول و درست باشد. در محاسبه هزینه ها بسته بندی، ارسال، تخفیف های دوره ای، هزینه انبار و دیگر موارد را هم درنظر بگیرید .

 

روش های همکاری با شرکا
یکی از روش های ساده و مشخص مشارکت آن است که شما مطالب تبلیغاتی و محتوای مناسب را تهیه کرده و در اختیار شریک قرار دهید. شریک شما تبلیغات را به عهده می  گیرد. مثلا تبلیغ شما را در وب سایت خود قرار می دهد. مشتریان با او تماس می گیرند و مبلغ سفارش را به او می پردازند و سفارش را ثبت می کنند؛ سپس شریک، سود خودش را برداشت کرده و مبلغ محصول را به حساب شما واریز کرده و مشخصات و آدرس مشتریان را برای شما ارسال می کند و شما محصول را برای مشتری نهایی ارسال می کنید. این روش دو مزیت دارد:

1
مشخصات خریدار در اختیار شما قرار می گیرد و بعدها می توانید از این اطلاعات برای فروش بیشتر استفاده کنید.

2
شریک شما بلافاصله پول را به حساب شما واریز می کند، زیرا شما باید سفارش را برای مشتری بفرستید.

این نوع مشارکت با حداقل تداخل در کارهای طرفین و با یک توافق ساده امکان پذیر است.
بسیاری از صاحبان شرکت ها از امکان مشارکت انتفاعی استفاده نمی کنند، درصورتی که در هر زمینه کاری حداقل چند هزار نفر وجود دارند که می توانند با شما مشارکت کنند.
شاید بتوانید تبلیغاتی را برای مشارکت با افراد جدید انجام دهید و به طور موقتی، به جای تمرکز بر مشتری نهایی، بر جذب شریک های جدید کار کنید.

 

مذاکره با رقیبان
شرکت های رقیب می توانند به شرکای انتفاعی تبدیل شوند. شا ید ارائه پیشنهاد همکاری به رقیبان کار غیرعاقلانه ای به نظر برسد. اما این کار در برخی از موارد به نفع شماست.
رقیبان نیز مانند شما به تبلیغات و جمع آوری اطلاعات تماس علاقه مندان، مشغولند. آنها علاقه مندانی دارند که هیچ گاه از آنان خرید نمی کنند. این موضوع می تواند دلایل متعددی داشته باشد، مثلا محصول رقیب بسیار گران، بسیار ارزان یا شاید پیچیده است. به هر حال برای علاقه مندان به اندازه کافی جذاب نیست. این نوع افراد شاید حاضر باشند، محصولات شما را خریداری کنند.
شاید بتوانید با رقیبان مذاکره کرده و آنان را متقاعد سازید که با معرفی افرادی که از آنان خرید نمی کنند، می توانند سود ببرند. شما باید بتوانید با مهارت تمام، طرح مشارکتی را تنظیم کنید که سود و منافع طرفین درنظر گرفته شده و برای رقیب توجیه پذیر باشد.


مذاکره با شرکت هایی که اصلا با کار شما ارتباطی ندارند
فروشندگان فراوانی وجود دارند که زمینه کاری آنها از زمینه فعالیت شما کاملا متفاوت است، اما یک وجه مشترک دارید؛ مشتریان آنها طوری هستند که می توانند مشتریان شما شوند.

مثالی از شرکای انتفاعی احتمالی
فرض کنید کار شما فروش آیفون تصویری است. بهترین مشتریان شما می توانند سازندگان ساختمان ها و مجتمع های تجاری باشند. سازندگان ساختمان، خود مشتری چه کسانی هستند؟ فروشندگان مصالح ساختمانی، لوازم لوله کشی، سیستم های تهویه، در و پنجره، سرامیک و... آیا فکر می کردید که یک فروشنده سرامیک می تواند شریک انتفاعی خوبی برای فروشنده آیفون تصویری باشد؟

آیا قبلا چنین تصوری از مشارکت داشتید؟ می بینید که فرصت های فراوانی برای همکاری وجود دارد و باید با دید وسیع تری به موضوع مشارکت انتفاعی بنگرید.

یافتن افراد مناسب برای مشارکت انتفاعی
انواع کسب و کارهایی که می توانید با آنها مشارکت داشته باشید، عبارتند از: تولیدکنندگان، ارائه دهندگان خدمات، فروشندگان مغازه ها، آموزشگاه ها، نشریات و روزنامه ها، سازمان ها، دارندگان وب سایت و...

برای این اطلاعات می توانید از جست و جو در اینترنت، بررسی کتاب راهنمای مشاغل و مشاهده آگهی روزنامه ها استفاده کنید. همچنین شرکت در سمینارها و نمایشگاه های مختلف می تواند در پیداکردن شرکای جدید کمک کند. راه دیگر یافتن شرکای مناسب، مشورت با کارمندان، فروشندگان و خریداران است. پس از مدتی خواهید دید که تا به حال چه فرصت های بزرگی را برای همکاری با دیگران و افزایش فروش نادیده گرفته بودید.


برقراری تماس برای همکاری انتفاعی
پس از تهیه فهرست افراد و شرکت های مناسب برای همکاری، نوبت به برقراری تماس با آنان می رسد. این کار شاید بسیار دشورا به نظر برسد، اما فراموش نکنید که پیشنهاد شما همواره به گونه ای است که طرف مقابل نیز سود می برد. بنابراین هنگام تماس کاملا با انگیزه صحبت کنید. به آنان نشان دهید که چگونه از همکاری با شما سود خواهند برد.

قبل از شروع برقراری تماس های تلفنی، متن کوتاه و مناسبی تهیه کنید. تمامی سوالات احتمالی را در نظر گرفته و جواب های مناسب و قانع کننده ای برای آنها بیابید. خود را کاملا آماده کنید. شاید تحت فشار و استرس نتوانید جواب های خوبی ارائه دهید. پس قبل از شروع تماس ها و در آرامش تکلیف خود را به خوبی انجام داده و سپس کار را شروع کنید. هنگام تماس سعی کنید به طور مستقیم با شخص تصمیم گیرنده صحبت کنید که معمولا همان صاحب کسب و کار است.


ایجاد پیشنهاد فروش مورد تایید شریک
مهم ترین جنبه مشارکت برای شما، علاوه بر کسب سود آن است که مورد تایید یک شرکت دیگر قرار می گیرد. این جنبه ارزش بسیار زیادی برای شما دارد. یک شرکت با صرف تلاش فراوان توانسته است اعتماد مشتریان خود را به دست آورد. شاید شما به راحتی نتوانید به مشتریان آن شرکت محصولی بفروشید، ولی آن شرکت با استفاده از اعتبار خود محصولات شما را معرفی می کند.

در بازاریابی همواره توصیه یک شخص دیگر، از قدرت فوق العاده ای برخوردار است. اگر از شخصی خرید می کنید و آن شخص شرکت دیگری را معرفی کند، به احتمال زیاد شما به توصیه آن شخص عمل خواهید کرد، زیرا به او اعتماد دارید.

 
تهیه پیشنهاد موردتایید شریک
شما می توانید به روش های متعددی، از قبیل ایمیل، نامه، تماس تلفنی و... پیشنهادهای خود را ارائه دهید. اما همواره به یاد داشته باشید که در مرحله اول این محتوای پیشنهاد شماست که موفقیت در فروش را تضمین می کند.
در فصل پنجم به روش های ساخت تبلیغات پرفروش خواهیم پرداخت و در آنجا به صورت قدم به قدم، مراحل ساخت تبلیغات پرفروش را مورد بحث قرار خواهیم داد. اگر شریک شما موافقت می کند که نامه ای برای مشتریانش بفرستد تا محصولات یا خدمات شما معرفی شوند، بهترین گزنیه آن است که خودتان نوشتن این نامه را به عهده بگیرید.


ارسال از طریق پست
نامه تایید شده از طرف شریک را با بروشور کاملی از محصولات خود همراه کنید. در بروشور مزایای محصولات و همچنین قیمت نها را قید کنید. همچنین متنی تهیه کرده و در آن توضیح دهید که چرا شما توصیه شده اید و مشتری با خرید از شما چگونه راضی و خوشحال خواهد بود.

در بروشور، نظرات متعددی از مشتریان راضی را که از همکاری با شما لذت می برند و مزایای محصولات و خدمات شما را به دیگران توصیه می کنند، قرار دهید. حال تمامی این اطلاعات را از طریق پست به آدرس مشتریان شریک خود ارسال کنید.


ارسال از طریق ایمیل
آسان ترین و سریع ترین راه فروش به مشتریان شریک، بازاریابی از طریق ایمیل است. این روش به ظاهر ساده تاثیر عمیقی بر بازاریابی نوین می گذارد و سالانه میلیون ها نفر از طریق تبلیغات ایمیلی، با محصولات آشنا شده و آنها را خریداری می کنند.

البته بسیاری از مدیران برداشت اشتباهی از بازاریابی با ایملی دارند. بازاریابی با ایمیل، ارسال پیام تبلیغاتی به انبوهی از افراد که ما را  نمی شناسند نیست. این نوع ایمیل ها هرزنامه نامیده می شوند و معمولا ذهنیت نامناسبی نسبت به کسب و کارمان ایجاد می کنند.
اگر از روش ایمیل مارکتینگ استفاده می کنید بهتر است به جای نوشتن متن طولانی و کامل، مشتریان را به دریافت اطلاعات بیشتر دعوت کنید. سپس اطلاعات اصلی را در وب سایت خود قرار دهید. با ایجاد امکان پردات آنلاین از طریق کارت های بانکی، مشتریان خواهند توانست در هر ساعت از شبانه روز خرید خود را تکمیل کرده و منتظر دریافت محصول باشند. اگر وب سایت ندارید از آنان بخواهید تا با شما تماس بگیرند تا اطلاعات کامل از طریق ایمیل دیگر یا به صورت پستی در اختیارشان قرار گیرد.


تبلیغ یک صفحه ای برای گذاشتن در جعبه ارسال سفارش
یکی از آسان ترین و کم هزینه ترین روش ها برای رساندن پیام تبلیغاتی به مشتریان شریک، ساخت تبلیغ کودک یک صفحه ای است. اندازه آن می تواند حدود چهار برابر یک کارت ویزیت یا کمی بزرگ تر باشد. مزیت این نوع تبلیغ آن است که شریک شما می تواند به راحتی همراه تحویل سفارش های خود یک یا چند بزرگ از تبلیغ شما را هم در جعبه ارسال سفارش قرار دهد.
در این تبلیغ به طور مختصر به ارائه یک پیشنهاد فروش ویژه بپردازید و شما تلفن و اطلاعات تماس را روی آن بنویسید. حتی می توانید یادداشتی از طرف شریک تهیه کنید که به مشتری توصیه می کند که فرصت خرید از شما را از دست ندهد.

 

منبع : www.bartarinha.ir

 

  کلید هدایت               

خدمت به مردم

بخش سوم و پایانی

مجله الکترونیکی کشکول مدیریت

 

حكومت و خدمت

آنچه تاكنون درباره خدمتگزارى ,اهميت و جلوه هاى آن نگاشتيم , بيشتر, بر محور خدمتهاى فردى و مردمى تاكيد داشت اما بخش عمده و اساسى خدمتگزارى , خدمت دولتها و حكومت هاست زيرا آنهااز سويى منابع ملى و ثروتهاى عمومى را دراختيار دارند واز سوى ديگر,از امكانات اجرايى و راه هاى به كارگيرى آن برخوردار.

 

دراين بخش دو مطلب را يادآور مى شويم :

 

1. خدمتگزارى دولتمردان وارزش آن .

2.ايجاد روحيه و زمينه خدمتگزارى توسط آنها.

پيش از آن كه به بررسى اين بحث بپردازيم ذكر نكته اى ضرورى مى نمايد:

فرهنگ حكومتها, نقش زيربنايى در خدمتگزارى و عدم آن دارد. در حكومتهاى طاغوتى[ فرهنگ منيت] حاكم است . در نقطه مقابل , حكومتهاى الهى واسلامى قرار دارند. كه فرهنگشان[ فرهنگ عبوديت] است .

در بينش سردمداران طاغوتى , همه چيز بر محور[ من] واشباع شهوات و غرايز شخصى دور مى زند و شكل مى گيرد. چنين حاكمانى , تنها به منافع و تامين خواسته هاى خويش را مى انديشند.

مردم در نظراينان ,از شخصيت و هويت مستقل وانسانى برخوردار نيستند وازاين روى از هر عاملى كه پايه هاى قدرت آنان را استوار سازد, سود مى جويند گر چه به قيمت فدا شدن ملت و جامعه تمام شود.

در بينش دولتمردان اسلامى , جز كار و خدمت مخلصانه و صادق , چيز ديگرى مطرح نيست .اين جاست كه[ تشنگان قدرت از شيفتگان خدمت] جدا مى شوند در منابع اسلامى , به حاكمان و دولتمردان كه با قوانين اسلام بر مردم حكومت مى كنند, سفارش شده است كه همواره كانون مهر و خدمتگزارى مردم باشند.

على[ ع] به فرماندار مصر چنين توصيه مى كند:

واشعر قلبك الرحمه للرعيه للرعيه لهم واللطف بهم ولاتكونن عليهم سبعا ضاريا تغتنم اكلهم , فانهم صنفان امااخ لك فى الدين واما نظير لك فى الخلق 35 .

و مهربانى بر رعيت را براى دل خود پوششى گردان و دوستى ورزيدن با آنان را و مهربانى كردن با همگان . و مباش همچون جانورى شكارى كه خوردنشان را غنيمت شمارى ! چه رعيت دو دسته اند! دسته اى برادر دينى تواند و دسته ديگر در آفرينش با تو همانند.

اگر محور مسؤوليت پذيرى , عبوديت حق و خدمت به مردم باشد, هيچ گاه حكومت و رياست , به صورت هدف و طعمه در نمى آيد بلكه امانتى است در اختيار حاكم .

على (ع) دراين باره مى فرمايد:

ان عملك ليس لك بطعمه فى عنقك امانه وانت مسترعى لمن فوقك . ليس لك ان تفتات فى رعيه 36 ...

كارى كه به عهده توست نانخورش تو نيست بلكه بر گردنت امانتى است . آ كه تو را بدان گمارده , نگهبانى امانت را به عهده ات گذارده . تو را نرسد كه آنچه خواهى به رعيت فرمايى .

حكومت اسلامى , بايد در راس برنامه ها واهدافش خدمت به مردم قرار بگيرد و بكوشد كه در مردم روحيه خدمتگزارى ايجاد بكند و آنان را به سمت كارهاى اساسى و سازنده جذب نمايد. طبعا, چنين امرى , طرح و برنامه دقيق و زمينه سازى مناسب را مى طلبد.

اينك اشارتى كوتاه به عوامل موثر درايجاد روحيه خدمتگزارى :

 

1. تبليغات

تبليغات , نقش عمده اى در تشويق و ترغيب خدمتگزارى مردم براى خدمتگزارى دارد.

دولت , علاوه برايجاد روحيه خدمتگزارى در مردم , مى بايست , خدماتى كه براى مردم انجام مى دهد, صادقانه با آنان در ميان بگذارد. طرحها و برنامه هايى كه امكان دارد مردم دراجراى آن نقشى داشته باشند, به آنان ابلاغ كند.

براى اطمينان مردم به دولتمردان , ضرورى است ازاخبار مبالغه آميز و گزافه گوييها در زمينه بيلان خدمات و وعده هايى كه رسيدن به آنها, به زودى , ميسور نيست ,اجتناب شود.

در دستورالعمل سياسى اجتماعى مولا, على[ ع] مى خوانيم :

اياك ...ان تعهدهم فتبع موعدك بخلفك .... والخلف يوجب المقت عندالله و عندالناس ... واياك والعجله بالامور قبل اوانها.... 37

بپرهيزازاين كه مردم را وعده اى دهى و در وعده خلاف آرى ... زيرا خلاف وعده , خشم خدا و مردم را برانگيزاند... و بپرهيزاز شتاب در كارهايى كه هنگام انجام آن نرسيده است .

بر مديران و مسوولان كشوراست كه هر كارى را به هنگام آن بگزارند وازاعلام واظهار طرح و برنامه اى كه شرايط آن فراهم نيست احتراز نمايند.امام جواد[ ع] فرمود: [ اظهارالشى ء قبل ان يستحكم مفسده له .38 ]

 

2. ضرورت تشويق و تنبيه

مساله ديگر كه درايجاد زمينه و روحيه خدمتگزارى موثراست , تشويق و تنبيه بجا و بموقع است . حكومت اسلامى نبايد خدمت و خيانت را يكسان ببيند و با نيك و بد, برخورد مساوى داشته باشد زيرااين گونه برخورد,زمينه خدمتگزارى را در مردم از بين مى برد.

اميرالمومنين[ ع] مى فرمايد:

و لا يكونن المحسن واميسى عندك بمنزله سواء, فان فى ذلك تزهيدا لاهل الاحسان فى الاحسان , و تدريبا لاهل الاساءه على الاساءه ... 39

و مبادا نكوكار و بدكردار در ديده ات برابر آيد كه آن , رغبت نكوكار در نيكى كم كند و بدكردار را به بدى وادار نمايد.

 

3.انتخاب كارگزاران صالح

دولت و حكومت اسلامى وقتى موفق به ارائه خدمات وايجاد جو و فضاى خدمتگزارى خواهد بود كه از مديرانن و كارگزاران شايسته و واجد شرايط برخوردار باشد.انتخاب صحيح در كاراجرايى ويژه در كارهاى كليدى , مهمترين مساله براى زمامداران است .

بازسازى مراكز خدمت رسانى و مديريت كشور و پاكسازى آنهااز عوامل ناسالم و ناشايسته , عامل مهمى درايجاد زمينه خدمتگزارى دولت و مردم به شمار مى آيد.

به فرموده على (ع) :

ان نشر وزرائك من كان لاشرار قبلك وزيرا و من شركهم فى الاثام فلايكون لك بطانه فانهم اعوان الاثمه واخوان الظلمه 40 .

بدترين وزيران تو, كسى است كه پيش تو وزير بدكاران بوده و آن كه در گناهان آنان شركت نموده . پس مبادا چنين كسان محرم تو باشند كه آنان ياوران گناهكارانند و ستمكاران را كمك كار.

سپس حضرت به ويژگی هاى نيروهاى جايگزين اشاره نموده و براين نكته يادآور مى شود كه :

تلاش كن از كسانى كه نظام و حكومت استفاده كنى كه تخصص و تعهدشان محرز و مسلم شده باشد: 41

... وانت واجد منهم خيرالخلف ممن له مثل آرائهم ونفاذهم وليس عليه مثل آصارهم واوزارهم , ممن لم يعاون ظالما على طلمه ولا آثما على الثمه .اولئك احف عليك موونه اواحسن لك معونه واحنى عليك عطفا واقل لغيرك ايفا فاتخذ اولئك خاصه لخلواتك و حفلاتك ...

و تو جانشينى بهترازايشان خواهى يافت كه در راى و گذاردن كار چون آنان باشد, و گناهان و كردار بد آنان را بر عهده ندارد, آن كهستمكارى را در ستم يار نبوده و گناهكارى را در گناهش مددكار. بار اينان بر تو سبكتراست و يارى ايشان بهتر و مهربانى شان بيشتر و دوستى شان با جز تو كمتر. پس اينان را خاص خلوت خودگير و در مجلسهايت بپذير.

 

4.ايجاد جواعتماد وامنيت

ايجاد انگيزه خدمت و گسترش آن در بين مردم , فضاى مناسبى را مى طلبد. دولت , مى توانداين نقش را داشته باشد و زمينه هاى مناسب را, براى عرضه خدمت از سوى مردمان خدمتگزارايجاد كند,از جمله :اعتماد به مردم و بهاى لازم به كار آنان .اين امر سبب مى گردد كه مردم با عشق و علاقه به خدمات عمومى روى بياورند و بسيارى از نابسامانيهاى اجتماعى را سامان دهند و جامعه را به عطر دل انگيز خدمت و كمك به همنوع معطر كنند.اين جواعتماد, بسيارى از بدگمانيها رااز بين مى برد و در نهايت رنج و مشقت دولت را دراداره جامعه مى كاهد.

به فرموده امير مؤمنان:

... فليكن منك فى ذلك امر يجتمع لك به حسن الظن برعيتك فان حسن الظن يقطع عنك نصبا طويلا 42 ...

پس رفتار تو چنان بايد كه خوش گمانى رعيت برايت فراهم آيد, كه اين رنج دراز رااز تو مى زدايد.

 

روحانيان و خدمتگزارى

در طول تاريخ , خدمتگزاران فراوانى بوده اند كه دست به خدمات ارزنده و چشمگيرى زده اند وجودشان مايه بركت و خير براى مردم بوده است . اموال و ثروتهايى كه به عنوان[ موقوفه] در حوزه فرهنگ اسلامى ديده مى شود گوشه اى ازاين خدمتهاى ماندگاراست . بناهاى خيريه , مساجد, تكايا, پلها و بسيارى از تاسيسات عام المنفعه ديگر, دليل آن است كه همواره انسان هاى خدوم و خدمتگزار در جامعه بوده اند كه وجودشان منشا آثار و خدمات مفيد و مردمى گرديده است . چهره هايى كه عمر خود را در پى كسب ابتكار واختراع و بذل دانش و شكوفايى استعدادها گذاشتند و به مردم و جامعه خدمت كردند.

عالمان راستين و درد آشنايى كه خدمتگزارى با روح و جانشان آميخته گرديده و علاوه برانجام وظيفه , پيدايش حادثه و ضرورت ايثار, در كنار مردم و با مردم بوده اند.

مردم , روحانيان را خدمتگزاران بى منتى مى شناسند كه در تاريخ منشا بركات و خدمات فراوانى بوده اند.

اهل علم ,از متن مردم و جامعه برخاسته و با آنان در تكاليف اجتماعى شريك و همقدم بوده است .

اينان به آموخته هاى علمى واعمال فردى بسنده نكرده اند, بلكه كوشيده اند كه همواره رهايى بخش و خدمتگزار ديگران باشند.

 

صـاحب دلی به مـدرسه آمـد زخـانقـاه

بشكست عهد صـحبت اهـل طـریق را

گفتم میـان عـالم و‌عابد چـه فـرق بـود

كاندر میـان انتخـاب كردی این فریق را

گفت آن ‌گلیم خویش به ‌در‌می ‌برد زموج

وین جـهد مـی‌كند تـا بگـیـرد غـریق را

 

اگر در روايت مى خوانيم :

[برترى عالم برعايد, چون برترى ماه تابان بر ساير ستارگان است . 43 ]

بدين خاطراست كه عالم دينى ,ارشاد و راهنمايى مردم را, در راس كارها قرار داده و به خدمات اجتماعى نيز دست مى يازد.

چه زيباست جامعه اى كه رهبران فكرى و عالمان دينى آن پيشگامان خدمت نيز باشند. به فرموده عيس مسيح(ع) :

ان احق الناس بالخدمه العالم 44 .

لايقترين افراد براى خدمتگزارى عالمانند.

اينان هستند كه با حضور در ميان توده ها, دردها و نيازها را مى شناسند.ارتباط تنگاتنگ با مردم دارندازاين روى , مى توانند گره گشاى مشكلات آنان باشند.

پيامبراكرم[ ص] درباره اين عالمان مى فرمايد:

نعم الرجل الفقيه العالم ان احتيج اليه نفع 45 ...

نيك انسانى است , آن عالم فقيهى كه سودمند و خدمتگزار مردم باشد.

شايسته است حوزويان باالگو قرار دادن پيامبر عظيم الشان و عالمان خدمتگزار, در ميدانهاى خدمت رسانى پيشتاز باشند.

بويژه دراين زمان كه برخى از آنان در[ مجارى امور] واداره جامعه دستى دارند و مسوليتهاى كليدى واساسى به آنان واگذار شده است .

امروز, ميدان تحقق آمال و آرزوهاى مردم فراهم شده است . آنان چشم دوخته اند كه حوزويان ازاين قدرت وامكانات چگونه بهره مى گيرند و چه خدماتى ارائه مى دهند. پس شايسته است كه حوزويان ,اين زمينه مناسب را غنيمت بشمرند و در عمل چهره حوزه را, كه همواره داعيه خدمت به مردم را داشته است , به مردم بشناسانند و بكوشند كه از حوزه خدمتگزارى براى مردم پا را فراتر و يا فروتر ننهند.

پر واضح است كه اگر خدمت از هركس پسنديده است ,ازاهل علم زيبنده تر و زيباتراست .

در پايان , به فرازى از سخنان امام خمينى , رحمه الله عليه , كه خورشيد وجودش ازافق حوزه نمايان گشت و شعاعش همگان را فرا گرفت و دراين راه هستى اش را فدا ساخت , گوش جان مى سپاريم . به اميد آن كه راه و كلام اوالگوى رفتار و گفتارمان گردد:

[تا حيات دارم خدمتگزار همه هستيم : خدمتگزار ملتهاى اسلامى , خدمتگزار ملت بزرگ ايران , خدمتگزار دانشگاهيان و روحانيون , خدمتگزار همه قشرهاى كشور و همه قشرهاى كشوراسلام و همه مستضعفين] 46 .

 

 پی نوشت:

1. نهج الفصاحه , .315.

2. از روح حاكم بر فرهنگ اسلامى در مسائل اجتماعى و مردمى به اين مفهوم از خدمتگزارى مى رسيم و همچنين از رواياتى كه در جلوه هاى خدمتگزارى آورده ايم اين معنى كاملا به دست مى آيد.

3. بحارالانوار, ج 74.137.

4. همان مدرك ,ج 71.337.

5. اصول كافى ج 2.167.

6. نقطه عطف , نامه امام خمينى به احمدآقا خمينى , .16.

7. مستدرك , چاپ قديم , ج 2.67.

8. بحارالانوار, ج 71.319.

9. بحارالانوار, ج 71.319.

10. ميزان الحكمه , ج 2.538.

11. سوره رعد آيه 17.

12. سوره مريم , آيه 31.

13. بحارالانوار, ج 71.341.

14. همان مدرك ,.318.

15. همان مدرك ,.313.

16. بحارالانوار, ج 71.از283 تا 342.

17. اصول كافى , ج 2.145, پاورقى .

18. بحارالانوار, ج 71.392.

19. سنن النبى , علامه طباطبائى , .16.

20. اصول كافى , ج 2.175.

21. سوره بقره , آيه 177.

22. بحارالانوار, ج 71.317.

23. فهرست غررالحكم , .33.

24. الميزان , ج 14.332.

25. سوره نحل , آيه 91.

26. تفسير نمونه , ج 11.372.

27. غررالحكم , ج 4.52.

28. همان مدرك ,ج 1.105.

29. سوره بقره , آيه 264.

30. نهج البلاغه , نامه .45.

31. صحيفه سجاديه , دعاى مكارم الاخلاق .

32. سوره بقره , آيه 264.

33. سوره فرقان , آيه 67.

34. سوره اسراء, آيه 29.

35. نهج البلاغه , نامه 53, ترجمه دكتر شهيدى .

36. همان مدرك , نامه 5.

37. همان مدرك نامه 53.

38. تحف العقول , .337.

39. نهج البلاغه , نامه 53.

40. ,41,42 همان مدرك .

43. اصول كافى , ج 1.34.

44. همان مدرك ,.37.

45. بحارالانوار, ج 71.216.

46. صحيفه نور.

 

منبع : mag.riau.ac.ir

 

دانستنیها                          

پوکی استخوان، اپیدمی خاموش قرن

گردآوری و تنظیم : امیر عباس آصف نژاد

مقدمه

در 30 سال گذشته محققان در مورد بیماری های قلبی عروقی به عنوان تهدیدی جدی در کشورهای در حال توسعه هشدار دادند. متاسفانه این هشدارها غالبا مورد توجه قرار نگرفت و امروزه در کشورهای در حال توسعه با شیوع بسیار زیاد بیماری های قلبی- عروقی مواجه هستیم.

پزشکان معتقدند که نباید اجازه دهیم اتفاق مشابهی در مورد پوکی استخوان بیفتد. متاسفانه بی توجهی به پوکی استخوان هنوز در میان افراد مرتبط با بهداشت، بیماران و عموم مردم به طور واضح دیده می شود. 20 اکتبر (28 مهر) هر سال روز جهانی پوکی استخوان نامیده می شود. در این روز برنامه های مختلفی در سراسر جهان برای آگاه کردن عموم در مورد پیشگیری از این بیماری که هنوز هم اغلب افراد شناخت دقیقی از آن ندارند به اجرا در می آید. در واقع اهداف برنامه های آموزشی پیشنهاد شده توسط سازمان بهداشت جهانی در جهت افزایش اطلاعات عامه مردم از نحوه عملکرد استخوان ها و پوکی استخوان است تا بدین ترتیب آگاهی نسبت به عوامل خطرساز اساسی، پیشگیری و مراقبت از بیماری افزایش یابد.

در حال حاضر بیش از 200 میلیون نفر در سراسر دنیا مبتلا به پوکی استخوان (استئوپروز) هستند. براساس گزارش سازمان بین المللی پوکی استخوان، در هر30 ثانیه یک نفر در اتحادیه اروپایی دچار شکستگی ناشی از پوکی استخوان می شود. درمان پوکی استخوان و تبعات ناشی از آن به طور مستقیم در اروپا و امریکا سالانه به مبلغی حدود 27 میلیون دلار بالغ می شود. برآورد می شود تعداد شکستگی های لگن به علت پوکی استخوان تا اواسط قرن حاضر به 3 برابر افزایش یابد.

بافت استخوان از سلول های زنده و مواد در حال تغییر تشکیل شده است. بیماری پوکی استخوان یا استئوپروز که به درد خاموش نیز مشهور است، عارضه ای است که در آن، تراکم سلول های استخوانی کم می شود و از قدرت طبیعی آن کاسته می شود. در این حالت، استخوان شکننده می شود و احتمال شکستگی حتی بر اثر ضربات کوچک افزایش می یابد.

پوکی استخوان از بیماری های شایع است. روند این بیماری از 35 سالگی آغاز می شود. حدود نیمی از زنان مسن تر از 45 سال و90 درصد زنان مسن تر از 75 سال، به پوکی استخوان مبتلا می شوند. در ایران نیز50 درصد زنان 40 ساله و 90 درصد زنان 75 ساله، مبتلا به این بیماری هستند. به طور تقریبی، از هر سه زن، یک نفر و از هر 12مرد یک نفر، به پوکی استخوان مبتلا می شوند و این امر در سال، منجر به ده ها هزار شکستگـی ناتـوان کننده در مبتلایان می شود. با وجود این، متاسفانه تعداد اندکی از مبتلایان پوکی استخوان مورد بررسی و ارزیابی قرار می گیرند.  

 

بیماری خاموش

فرد ممکن است بدون آن که خود متوجه شود به پوکی استخوان مبتلا شده باشد، در واقع به همین علت است که پوکی استخوان بیماری خاموش نامیده می شود. متاسفانه علائم بالینی در مراحل اول این بیماری وجود ندارد. اما در مراحل پیشرفته از روی عوارض می توان به وجود این بیماری پی برد. عوارض این بیماری عبارتند از: شکستگی خودبه خودی با کمترین ضربه بر استخوان ها بخصوص در نواحی ران و لگن، کمر و ستون مهره ها که غالبا این اولین علامت است. کمر درد شدید در نقطه خاص که نشانه شکستگی است.

شکستگی هـای حاصـل از این بیماری، به طور عمده درنواحی گردن، استخوان ران، مهره های ستون فقرات و استخوان های مچ دست، رخ می دهد حتی گاهی شکستگی های خودبه خودی مهره ها، گردن و استخوان ران نیز دیده شده است. وقتی بیماری خیلی شدید باشد، فشارهای خفیفی مثل خم شدن به جلو، عطسه یا سرفه کردن نیز می تواند باعث شکستگی مهره شود. از عوارض دیگر این بیماری تغییر شکل ستون فقرات است که موجب انحنای پشت یا قوز درآوردن می شود. کوتاه شدن قد نیز می تواند عارضه ای از این بیماری تلقی شود حتی بعضی محققان عقیده دارند افتادن دندان ها در سال های بالا نیز ناشی از همین پوکی استخوان است.

در حال حاضر بهترین روش برای تشخیص پوکی استخوان ، سنجش تراکم استخوان یا دانسیتومتری است. امروزه برای سنجش تراکم استخوان دستگاه های جدیدی ساخته شده اند که می توانند با دقت نسبتا زیادی تراکم استخوانی ونسبت آن با استخوان سالم و سن مناسب را اندازه گیری کنند. آزمایش سنجش تراکم استخوانی بدون درد است و تنها چند دقیقه طول می کشد، همچنین احتیاج به آمادگی قبلی ندارد و برای انجام آن دارویی مصرف نمی شود. این سنجش پزشک را قادر می سازد تا استحکام استخوان را بسنجد و شدت پوکی استخوان را مشخص کند.

 

پوكی استخوان چیست؟

پوکی استخوان ( استئوپروزOsteoporosis  )، یک بیماری شایع متابولیک استخوان بوده و در آن کاهش عمومی و شدید در توده استخوانی (پوک شدن استخوان) بوجود می‌آید، که در آن عناصر تشکیل دهنده استخوان از نظر کیفیت تغییر نمی ‌کند، ولی از نظر کمیت کاهش می ‌یابد. در این بیماری به فعالیت استئوکلاسته افزوده می ‌شود. استئوپورزپیری ، پدیده فیزیولوژیکی نزد افراد مسن محسوب می ‌شود.

این بیماری وقتی بروز می‌ کند که کاهش توده استخوان بیش از حد سریع باشد؛ در ضمن خانمها بسیار بیشتر از آقایان دچار پوکی استخوان می‌شوند و همینطور با افزایش سن احتمال بروز پوکی استخوان بیشتر می‌ شود.

پوكی استخوان حالتی است كه در آن استخوان شكننده ‌شده و احتمال شكستگی با ضربات كوچك افزایش می‌یابد. شكستگیها عمدتا در ناحیه گردن، مهره‌های ستون فقرات و استخوان های مچ دست رخ می‌دهد. حدود نیمی از زنان بالاتر از 45 سال و 90 درصد زنان بیشتر از 75 سال به بیماری پوكی استخوان و شكستگی‌ مبتلا می‌شوند. چه كسانی مستعد ابتلا به پوكی استخوان هستند؟ زنان سالمند به ویژه اگر یائسگی زودرس یا قطع قاعدگی به مدت بیش از یكسال اتفاق بیفتد. كسانی كه از تركیبات كورتون به مدت طولانی استفاده می‌ كنند. افرادی كه مجبورند مدت های طولانی از جای خود حركت نكنند. كسانی كه از برخی اختلالات هورمونی مشخص رنج می‌برند مانند پركاری تیروئید و پاراتیروئید. مبتلایان به كم كاری غدد جنسی. افرادی كه كلسیم كافی و ویتامین D  در رژیم غذایی آنها وجود ندارد. سابقه فامیلی پوكی استخوان سیگاریها و كسانی كه الكل و قهوه زیاد می‌نوشند. علایم بیماری معمولا پوكی استخوان قبل از بروز عوارض آن علامتی ندارد. علائم هنگامی ایجاد می‌شود كه شكستگی اتفاق افتاده باشد مانند دردهای ناگهانی و شدید در ستون فقرات كه علامت مهم شكستگیهای ستون فقرات است. ممكن است شكستگی‌ مهره‌ها بدون درد اتفاق افتد و بصورت خمیدگی ستون فقرات و كاهش قد بیمار دیده شود. بهترین روش برای تشخیص پوكی استخوان سنجش تراكم استخوان (انستیتومتری) است؛ این آزمایش معمولا بر روی گردن، ران و ستون مهره‌ها انجام می‌گیرد و برحسب تشخیص پزشك ممكن است در نواحی دیگر نیز انجام شود.

 

علائم و نشانه های پوکی استخوان (عوارض پوکی استخوان)

پوکی استخوان فقط وقتیکه ایجاد شکستگی می کند باعث شکایت افراد می گردد، به عنوان مثال نمی توان کمر درد و یا پشت درد را به حساب پوکی استخوان گذاشت.

از شکستگی های رایج بر اثر پوکی استخوان می توان شکستگی های مچ دست، ستون فقرات، گردن و استخوان ران را نام برد.

شکستگی های مچ دست (ماکیز) در خانم های 70 -50 ساله بسیار شایع است که در هنگام زمین خوردن در استخوان رادیوس ساعد رخ می دهد. حدود 3/1 خانم ها، بعد از شکستگی دچار آلگو دیستروفی می شوند که باعث ایجاد درد، حساسیت و تورم دست می شود.

شکستگی ستون فقرات باعث ایجاد فشردگی در مهره های ستون فقرات می کند و باعث ایجاد درد در قسمت پشت و در محدوده مهره ها مبتلا می شود و بهبود آن تدریجی است. شکستگی های ستون فقرات که به علت پوکی استخوان ایجاد شده اند باعث انتشار درد به قسمت پایین پاها نمی شوند (سیاتیک) و این وضعیت معمولاً به علت مشکلات دیسک ایجاد می گردد.

 

● علل ابتلا به پوکی استخوان 
آسیب شناسی دقیق استئوپورز ناشناخته است. عوامل مستعد کننده عبارتند از: 
کاهش و از بین بردن فعالیت عضو به علت حرکت طولانی مدت. 
رژیم های غذایی با کمبود مواد پروتئین ، دریافت ناکافی کلسیم ، کمبود ویتامین
D و مصرف زیاد کافئین.

 
▪ شروع یائسگی 
استروژن هورمون زنانه‌ای که از کاهش توده استخوان جلوگیری می‌کند. تولید استروژن در تخمدانها بعد از یائسگی متوقف می‌شود، ‌در نتیجه از دست رفتن توده استخوان تسریع می‌شود. زنانی که یائسگی زودرس دارند (قبل از ۴۵ سالگی)، مانند بانوانی که تخمدان های آنها با جراحی از بدن خارج شده است، بیشتر در معرض ابتلاء به پوکی استخوان هستند.

 
▪ سابقه خانوادگی 
وراثت بر میزان استخوانهای شما و سرعت از دست رفتن آنها تاثیر دارند.

 
▪ استخوان های کوچک 
بانوانی که دارای استخوان هایی کوچک بوده یا کوتاه قد و یا لاغر هستند به خاطر وجود توده استخوانی کمتر، ‌به بروز پوکی استخوان مستعد‌ترند.

 
▪ پیشنیه قومی 
بانوان اروپای شمالی یا آسیایی تبار بیشتر در معرض ابتلاء به پوکی استخوان هستند. 


▪ بعضی بیماریها 
بیماریهایی نظیر تیروئید، کلیه و برخی سرطانها ممکن است به پوکی استخوان منتهی شوند. تجویز بعضی داروها به مدت طولانی مثل کورتیکواستروئیدها و هپارین.

 
● علایم بالینی 
توده استخوانی هر فرد معمولا در ۳۰ تا ۳۵ سالگی به بیشترین میزان خود می‌رسد. پس از این سن ، کاهش توده استخوان به صورت یک روند طبیعی پیری آغاز می‌شود. ۵۰ درصد افراد بیش از ۶۵ درصد سال سفید پوست استئوپروز داشته و فقط در ۲۰ درصد از این افراد علایم بالینی وجود دارد. ۳۰ درصد افرادی که به سن ۷۵ سالگی رسیده‌اند، دچار شکستگی ناشی از استئوپروز می‌شوند. شایعترین علل این شکستگیها عبارتند از: جسم مهره‌ها ، لگن ، گردن ، استخوان ران ، انتهای فوقانی بازو و انتهای تحتانی ساعد ، علاوه بر شکستگیهای این بیماران از درد کمر ، پشت و قوز‌دار شدن پشت شکایت دارند. ولی برخلاف استئومالاسی ، مبتلایان از ضعف عمومی و ضعف عضلانی شکایتی ندارند. 
در بعضی از موارد استئوپروز و استئومالاسی تواما وجود دارد. دفورمیتی قفسه سینه به صورت کوتاهی قامت ، مشکل دولاشدن (خم شدن به سمت جلو) ، کیفوز مشخص ستون مهره‌ای سینه‌ای که ممکن است در پشت ایجاد شود. بدشکلی ستون مهره‌ای و فضای دنده‌ای ممکن است باعث نارسایی تنفسی شود.به علت ناتوانی در بهبودی از آسیب‌های وارده ممکن است دچار پوکی استخوان شوید، بدون آنکه از بیماری خود اطلاع داشته باشید به همین دلیل است که پوکی استخوان بیماری بی‌سر و صدا نامیده می‌شود.

 
● پوکی استخوان 
در مراحل اولیه بروز پوکی استخوان،‌ علایم به ندرت ظاهر می‌شود، که این امر تشخیص بیماری را دشوار می‌کند. پوکی استخوان در مراحل بعدی موجب بروز مشکلات ذیل می‌شود. شکستگی مفاصل‌ ران ، کمر و ستون مهره‌ها که غالبا این اولین علامت است. کمردرد شدیدی در یک نقطه خاص که نشانه یک شکستگی می‌باشد. قوز کردن پشت که موجب انحنای پشت یا قوز درآوردن می‌شود. کوتاه شدن قد در اثر پوکی استخوان در طی سالهای متمادی ایجاد می‌شود.

 
● عوامل خطری قابل کنترل

 
▪ وزن 
وزن کم بانوان بسیار لاغر که عادت ماهانه آنها را مختل کند، این خانمها در معرض خطر پوکی استخوان قرار می‌گیرند، (زنانی که دارای اضافه وزن هستند معمولا در معرض خطر نیستند ولی احتمال ابتلاء به ناراحتیهای دیگر در آنها زیادتر است).

 
▪ ورزش نکردن 
نداشتن فعالیت، کاهش توده استخوان را تسریع می‌کند. ورزش مناسب به افزایش مقدار استخوان و سلامتی بیشتر شما کمک می‌کند. مصرف مشروب و یا نوشابه‌های کافئین‌دار این مواد در استفاده بدن شما از کلیسم اختلال ایجاد می‌کنند. همچنین افرادی که مشروب مصرف می‌کنند غالبا برنامه غذایی نامناسبی داشته و کم ورزش می‌کنند. 
کمبود کلسیم در برنامه غذایی: کلسیم استخوانها را قدرتمند می‌کند. اگر به قدر کافی کلسیم مصرف نمی‌کنید بدن شما سلولهای استخوانی را تخریب می‌کند تا کلسیم مورد نیاز خود را به دست آورد.

 
▪ سیگار کشیدن 
زنانی که سیگار می‌کشند بیشتر از خانمهایی که سیگار نمی‌کشند دچار پوکی استخوان (و سایر بیماریها) می‌شوند. 
بعضی داروهای تجویزی نظیر کورتیکواستروئیدهای خوراکی که معمولا برای درمان آسم و آرتروز مصرف می‌شود. 
برنامه غذایی پروتئین - کمبود ویتامین
D (ویتامین D به بدن شما کمک می‌کند تا از کلسیم برای ساختن استخوانهای محکم استفاده کنید).

 
● ارزیابی تشخیصی

 
▪ علایم رادیولوژی 
کاهش تراکم استخوان ، همچنین کاهش تعداد و صفحات تیغه‌های استخوان که بخصوص در جسم مهره‌ها ، گردن و استخوان ران مشهود است. فضای بین مهره‌ای افزایش یافته و سطح بالایی و پایینی جسم مهره گرد می‌شود. شکستگی مرضی در مهره‌ها باعث مقعرالطرفین شدن شکل آنها می ‌گردد. 


▪ علایم آزمایشگاهی 
کلسیم ، فسفر و آلکالین فسفاتاز سرم طبیعی است. بیوپسی استخوان به تشخیص کمک می‌کند.

 
▪ آزمایش های سنجش تراکم استخوان 
این آزمایش ها برای تشخیص و پیگیری درمان پوکی استخوان ،‌ دقیقتر از عکسبرداری با اشعه هستند. پرتوهای ایکسمعمولا برای تشخیص پوکی استخوان مورد استفاده قرار نمی‌گیرند. این پرتوها که به دلایل دیگری استفاه می‌شود ممکن است پوکی استخوان را نیز در حالتی که حدود ۲۵ تا ۴۰ درصد توده استخوان از بین رفته باشد نشان دهد. بله ولی این امر دشوار است در بیشتر موارد پوکی استخوان تشخیص داده نمی‌شود تا این که فرد دچار شکستگی استخوان شود. 

 

آمار بالا در ایران

مطالعه ای که چندی پیش توسط وزارت بهداشت انجام شده نشان می دهد 47 درصد زنان و 44 درصد مردان بالای 50 سال در ایران دچار کمبود تراکم استخوان هستند و 4.6 افراد 20 تا 70 سال در ایران به پوکی استخوان در ستون فقرات مبتلا هستند. همچنین از هر 4 زن ایرانی بالای 50 سال، یک نفر به پوکی استخوان مبتلاست. این در حالی است که آمارهای جهانی، فاصله معنی داری با آمار کشور ما دارد. در سرتاسر دنیا از هر 3 زن، یک زن و از هر 5 مرد یک مرد بالای 50 سال دچار پوکی استخوان هستند. مطالعه دیگری در ایران نشان داده است نیمی از زنان بالای 45 سال و 90 درصد زنان بالای 75 سال در ایران به پوکی استخوان مبتلا هستند.

 

جوش شیرین به جای شیر

انستیتو تحقیقات تغذیه ایران در بررسی های خود به این نتیجه رسیده است که مصرف کم لبنیات سبب شده تا 90 درصد خانواده های ایرانی، کمتر از حد استاندارد کلسیم دریافت کنند. موضوع ناخوشایندی که ریشه در این کمبود کلسیم گسترده دارد، این است که سن پوکی استخوان در زنان ایرانی به 35 سال کاهش یافته است و اکثر این خانم ها با پوکی استخوان وارد دهه چهارم زندگی شان می شوند. مساله نگران کننده دیگری که وجود دارد، استفاده از جوش شیرین در پخت نان بخصوص در تهران است.

جوش شیرین موجود در نان موجب می شود کلسیم مواد غذایی جذب نشود و در نتیجه روند پوکی استخوان تسریع شود. در حقیقت خانواده های ایرانی به جای مصرف شیر که می تواند جلوی پوکی استخوان را بگیرد، جوش شیرین مصرف می کنند که سیر بیماری را تشدید می کند.

 

 

وب سایت سلامت نیوز در این ارتباط  گفت و گویی را با دکتر دکتر ضیاءالدین مظهری انجام داده است که در ادامه نظر شما عزیزان را به آن جلب می کنیم.

 

دکتر ضیاءالدین مظهری در گفت و گو با خبرنگار سلامت نیوز گفت:اسکلت یکی از بزرگترین اعضای بدن است که از بافت زنده ای به نام استخوان ساخته شده که برخلاف تصور ما این بافت به طور مرتب از بدو تولد تا آخرین لحظه عمر مرتبا در حال تغییر بوده و تحت تاثیر دو گروه ازعناصر به نام سلول های استخوان ساز و سلول های استخوان خوار به طور دایم بازسازی و یا تخریب می شوند.

البته استخوان ها از دو لایه ساخته می شوند که لایه خارجی ضخیم تر و متراکم تر بوده  و80 درصد از اسکلت را تشکیل می دهند و لایه داخلی از لایه های لانه زنبوری و اسفنجی ساخته شده اند که از لحاظ متابولیکی بسیار فعال بوده و قشر خارجی استخوان از نظر شکستگی ها به فعالیت این قشر بستگی دارد.

رئیس انجمن علمی غذا و تغذیه حامی سلامت ایران ادامه داد: پوکی استخوان نوعی بیماری مربوط به بافت استخوان است که نازک شدن و کاهش تراکم استخوان ها را موجب می شود، این بیماری در تمام گروهای سنی و جنسی با توجه به وضعیت خاص آنها به وجود آمده و در قرن حاضر به شدت رو به افزایش است به طوری که سازمان بهداشت جهانی به آن لقب اپیدمی خاموش قرن داده است.

با توجه به اینکه توده استخوان در یک فرد مسن همواره در معرض خطر شکستگی است و توده کاهش پیدا کرده است و عوامل مختلفی موجبات شکستگی آن را بوجود می آورد وضعیت افراد مسن به میزان جذب استخوان آنها از بدو تولد تا دهه سوم زندگی آنها بستگی دارد و تمام بانک اسکلت افراد در سه دهه اول زندگی آنها بوده و فعالیت سلول های استخوان ساز بیشتر از سلول های استخوان خوار است و در نتیجه اگر عواملی که بر تراکم استخوان تاثیر دارد فراهم شود در سن 10 تا 30 سالگی می توان ذخایر کلسیم را در اسکلت خود انباشته کنیم تا زمانی که از این سنین عبور می کنیم تا چند سال تخریب و ساخت ساختار اسکلت ما با هم یکسان است با پا به سن گذاشتن، تقریبا سرعت تخریب استخوان ها بیشتر از ساختار آن خواهد بود به همین دلیل در 10 سال اول یائسگی تخریب گسترده ای را در استخوان های خانم ها مشاهده می کنیم.

این متخصص تغذیه و رژیم درمانی افزود:عوامل موثر در استحکام و یا پوکی استخوان در درجه اول زمینه ارثی و ژنتیکی است سپس تغذیه، هورمون هایی که از غدد درون ریز وارد جریان فعل و انفعالات بدن می شود ، فعالیت های فیزیکی، روش زندگی، داروهای مصرفی، برخی بیماری ها، جنس و نژاد و سن از جمله عواملی هستند که در استحکام و یا پوکی استخوان فرد تاثیر دارند.

از میان فاکتورهای نامبرده  برخی عوامل تغییرناپذیر هستند مانند شرایط محیطی، نژادی، سن و جنس و بایستی در جهت حفظ سلامت استخوان ها به فاکتورهایی که در اختیار ما هستند تاکید کنیم بنابراین مهمترین عواملی که در استخوان سازی نقش دارند تغذیه است و همانطور که می دانید غذا خوردن تنها به معنی برطرف کردن ظاهری گرسنگی نیست بلکه از طریق غذاها بایستی سه گروه از درشت مغذی ها در اختیار بدن ما قرار گیرد مثل پروتئین ها و چربی ها و قندها که انرژی زا هستند همینطور 50 ماده ریزمغذی که گرچه نقش انرژی زایی ندارند اما در چرخه های مختلف ساخت و ساز و شکستن و پیوستن نقش دارند.

اولین چیزی که در استخوان سازی نقش دارند پروتئین ها هستند که بافت اولیه استخوان را تشکیل می دهند همچنین مواد معدنی کلیدی مثل کلسیم ، فسفر، منیزیم و سدیم نیز در استخوان نقش اساسی دارند.

 

ویتامین A عامل رشد استخوان ها

وی ادامه داد:از میان ویتامین های 13 گانه ویتامینی که نقش بارزی در سلامت استخوان ها و تنظیم استخوان خوارها و استخوان سازها دارد، ویتامین A است که از این طریق تعادلی میان استخوان و جذب استخوان ایجاد می شود و کمبود آن موجب می شود سلول های استخوانی توانایی تولید ماده زمینه ای استخوان سازی را از دست بدهند البته این موضوع نباید موجب مصرف خودسرانه و بی رویه این ویتامین شود چرا که زیاده روی در مصرف آن می تواند زیانبار باشد.

 

ذرات معلق در هوا مانع از جذب کلسیم می شود

این عضو هیئت علمی دانشگاه افزود: ویتامین C از دیگر ویتامین های مهمی است که در کلاژن و ماده بنیادی نقش داشته و کمبود آن موجب کاهش ساختار مواد بنیادی و تشکیل رشته کلاژن می شود.

ویتامین D یکی  از ویتامین های مهم و تاثیر گذار در جذب کلسیم از روده ها بوده و مستقیما بر روی استخوان سازی بدن تاثیرگذار است البته همانطوری که مصرف زیاد ویتامین A زیانبار و سمی است مصرف زیاد ویتامین C  نیز خطرناک است از این جهت بهتر است به جای مصرف قرص و دارو و شربت از اشعه خورشید استفاده کنیم چراکه تابش مستقیم آن به پوست می تواند پروویتامین D را تبدیل به D3 کند.

 مشکلی که در این میان وجود دارد عدم جذب اشعه خورشیدی از ورای شیشه است همچنین ذرات معلق در کلانشهرها مانع از تشکیل ویتامین D با تابش اشعه خورشید بر پوست می شوند که جهت جذب کلسیم بسیار لازم است.

 

کاهش فعالیت بدنی موجب کاهش سن پوکی استخوان در کشور شده است

وی ادامه داد:جهت داشتن یک اسکلت کارا، فعالیت بدنی مناسب موجب تحکیم عناصر تشکیل دهنده استخوان ها می شود و کمبود فعالیت بدنی موجب به تحلیل بردن استخوان ها می شود.

این هشداری است به افرادی که فعالیت بدنی کمی دارند چرا که کاهش فعالیت بدنی موجب کاهش سن پوکی استخوان در کشور ما شده است به طوری که پوکی استخوان در کشور ما از سن 50 سالگی به بعد بروز می کرد در حالی که امروزه به دلیل کاهش فعالیت های بدنی و مصرف بی رویه از فست فودها و عدم استفاده از تابش آفتاب و شب زنده داری و خواب روزانه موجب شده پوکی استخوان در دهه های دوم و سوم نیز بروز کند که این مسئله زنگ خطری برای جوانان است.

دکتر ضیاءالدین مظهری خاطرنشان کرد: در تمام نقاط دنیا بالغ بر 80 میلیون نفر مبتلا به پوکی استخوان هستند و نژادهای آسیایی و قفقازی بیشتر در معرض ابتلا به این بیماری قرار دارند و 30 درصد از شکستگی لگن در دنیا در میان آسیایی ها بروز می کند چرا که این نژاد از جثه های ظریف تری برخوردارند.

وی در ادامه به خبرنگار سلامت نیوز گفت:پوکی استخوان در مراحل اولیه علائم واضحی ندارد اما در اثر پیشرفت خزنده و خاموش  آن علائم بالینی متعددی همچون کاهش قد، شکستگی لگن، درد پشت، خم شدن کمر، مشکل در غذا خوردن و تنفس به دلیل فشردگی مهره ها بروز می کند که از عوامل برگشت ناپذیر هستند.

 

کاهش سن ابتلا به پوکی استخوان در کشور به 30 سالگی

رئیس انجمن علمی غذا و تغذیه حامی سلامت ایران ادامه داد:آمار ابتلا به پوکی استخوان در کشور ما رو به افزایش است. سن بروز این بیماری  در دنیا 70 سالگی است و در حالی که سن بروز این بیماری در گذشته در کشور ما سن 50 سالگی بوده است متاسفانه در حال حاضر این بیماری از سن 30 سالگی آغاز می شود.

وی تاکید کرد: نحوه تغذیه جوانان عامل مهمی در کاهش سن ابتلا به پوکی استخوان است و افزایش مصرف غذاهای نامناسب در سن بلوغ ، ورزش های نامناسب و یا عدم تحرک بدنی کافی در کاهش از دست دادن تراکم استخوان ها در بزرگسالی موثر است.

در برخی مطالعات اشاره شده است عدم تحرک منجر به پوکی استخوان می شود همچنین تحرک زیاد می تواند استخوان ها را از مواد معدنی تهی کند.

وی افزود: پوکی استخوان به چند دسته تقسیم می شود دسته اول پوکی استخوان پس از یائسگی است دسته دوم پوکی استخوان در ارتباط با سن و پوکی استخوان به دلیل برخی از بیماری ها که به دلیل علل ثانویه و ناشی از مصرف برخی از داروها می شود.

در یائسگی کاهش استروژن منجر به کاهش جذب کلسیم شده و در صورتی که کاهش توده استخوانی به دلیل سن و کاهش ترشح هورمون ها آغاز شود علل دیگری که می تواند این مسئله را شتاب دهد از جمله عدم استفده از ویتامین D3 است که می تواند جذب کلسیم را تنظیم کند و فرم فعال آن می تواند در رسوب کلسیم و سایر مواردی که اسکلت را تشکیل می دهند موثر واقع شود.

اصولا به طور طبیعی تشکیل استخوان سازها به مرور زمان و در اثر افزایش سن افرد کاهش پیدا می کند اما این موضوع در مورد استخوان خوارها صدق نمی کند.

موضوع دیگر محل شکستگی های ناشی از پوکی استخوان است که می توان به لگن، مچ دست، قسمت ابتدای بازو و تنه مهره ها اشاره کرد.

این متخصص تغذیه و رژیم درمانی ادامه داد:از علل ثانویه پوکی استخوان، پوکی استخوان ناشی از مصرف داروها است اغلب بیمارانی که از گولیکوکورتیکوئیدها استفاده می کنند در معرض خطر پوکی استخوان هستند همچنین کم کاری غددجنسی به عنوان علت ثانویه پوکی استخوان شناخته شده است چرا که هورمون های جنسی در مردان و زنان به عنوان علت پاتولوژیک این عارضه تلقی می شود.

همچنین پرکاری تیروئید و پرکاری پاراتیروئید و کمبود ویتامین D اختلالات مغز استخوان، مصرف الکل، نارسایی زودرس تخمدان و بی اشتهایی عصبی از عوامل تسریع پوکی استخوان هستند.

وی گفت:کاهش توده استخوان در بزرگسالان با توجه به سن رخ می دهد به عنوان مثال در 35 سالگی از دست دادن توده استخوانی شروع و هر سالی که از این سن عبور کنند نیم درصد از توده استخوانی کم می شود که به علت افزایش سن تلقی می شود و در نتیجه کاهش فعالیت های بدنی افراد میانسال می باشد.

از دست دادن توده استخوانی در سن یائسگی به مدت 5 تا 10 سال تسریع می شود و بعد از آن توده استخوانی آنها مانند مردان شروع به کاهش می شود، زمان کاهش استخوان در زنان کمی پیش از یائسگی و مردان در دهه پنجم زندگی این کاهش را تجربه می کنند و میزان از دست رفتن استخوان های اسفنجی سریع تر در میان زنان از بین می روند وافرادی که زمینه بیماری خاصی ندارند استفاده از استروژن می تواند مانع از تسریع روند پوکی استخوان شود.

زنان در طی 10 سال 10 تا 15 درصد از استخوان متراکم و 25 تا 30 درصد از استخوان اسفنجی خود را به طور طبیعی از دست می دهند چرا که به دلیل جثه ظریف توده استخوانی کمتری نسبت به مردان دارند.

دکتر ضیاءالدین مظهری افزود: در صورتی که افراد عادت به مصرف الکل دارند روند شکستگی استخوان در آنها تسریع می شود همچنین عدم ورزش مناسب و منظم در تمام سن به خصوص در پیری یکی از عوامل تسریع پوکی استخوان است.

سوء تغذیه، التهاب کبد، هپاتیت، برخی سرطان ها مثل سرطان خون، داروهای ضد تشنج ؛ کورتون و مصرف داروهای کاهنده اسید معده ممکن است جذب کلسیم را در فرد دچار اخلال کنند.

 

سرب موجود در غذا و هوای آلوده جانشین کلسیم در بدن می شود

وی تاکید کرد:افرادی که به بیماری های ریوی مبتلا هستند به خصوص افرادی در نقاطی زندگی می کنند که تراکم سرب از بابت غذا و هوای آلوده در آنها بیشتر است بیشتر در معرض پوکی استخوان قرار دارند چرا که سرب علاوه بر عوارض مغزی جانشین کلسیم شده و منجر به پوکی استخوان می شود.

استرس، آرتروز،کمبود هورمون رشد و شیمی درمانی از عوامل تشدید و تسریع پوکی استخوان هستند.

این عضو هیئت علمی دانشگاه ادامه داد: در بدن یک شخص بالغ بین یک تا دو کیلوگرم کلسیم وجود دارد که این ماده به صورت املاح گوناگون از طریق غذا وارد بدن می شود و در حضور ویتامین D حدود 50 درصد آن از طریق روده ها جذب می شود با افزایش سن بدن ظرفیت طبیعی خود را برای جذب کلسیم از دست می دهد و فرد بایستی دستگاه گوارش و سیستم بدن خود را با استفاده از مکمل های کلسیم و ویتامین D حمایت کند.

منابع کلسیم شیر و لبنیات کم چرب، سبزی های دارای برگ تیره، کلم بخصوص کلم بروکلی، اسفناج، شلغم، کرفس و از میان حبوبات لوبیای سفید و از میان دانه ها بادام به خصوص کنجد غنی از کلسیم هستند به طوری که هر  100گرم کنجد حاوی 670میلی گرم کلسیم است در حالی که یک لیوان شیرحاوی 250 تا 300 میلی گرم کلسیم است.

لوبیای سویا حاوی کلسیم است اما افرادی که مبتلا به فشار خون هستند نباید از نوع شور آن استفاده کنند لوبیای پخته ،انجیر خشک، ماهی ساردین، شاه ماهی، ماهی سالمون می تواند کلسیم مورد نیاز افراد را تامین کند.

 

مصرف چربی های زیاد مانع از جذب کلسیم می شود

وی خاطرنشان کرد:متاسفانه مقدار مصرف کلسیم در میان دختران نوجوان به دلیل تغذیه نامناسب و عادات غذایی غلط کاهش پیدا کرده است از طرفی دیگر اسید سیتریک موجود در پوسته غلات که به صورت نان های تهیه شده از خمیر تخمیر نشده وارد بدن افراد می شود با کلسیم موجود در بدن کمپلکس نامحلول تشکیل داده و از جذب کلسیم جلوگیری می کند بنابراین با وجود اینکه حبوبات و غلات از منابع کلسیم می باشند بایستی از غلات جوانه زده استفاده شود تا فیبر زیاد آنها مانع از جذب کلسیم نشود همینطور سبزیجاتی که اگزالات بالایی دارند مانع از جذب کلسیم می شوند و بهتر است افرادی که مبتلا به پوکی استخوان هستند از مصرف ریواس، اسفناج، کنگر فرنگی و چغندر و کاکائو خودداری کنند و مصرف لبنیات و شیر کم چرب به این افراد توصیه می شود اصولا چربی های زیاد در غذا مانع از جذب کلسیم می شود.

 

دیر خوابیدان مانع از جذب کلسیم می شود

دکتر مظهری تاکید کرد:یک لیوان شیر حاوی 250 تا 300 میلی گرم کلسیم است و یک لیوان ماست به دلیل جذب بهتر تا 450 میلی گرم کلسیم در اختیار بدن می گذارد و یک فنجان پنیر نرم 1300 میلی گرم کلسیم و 30 گرم پنیر سفت 200 میلی گرم کلسیم و نصف لیوان بستنی وانیلی پاستوریزه 450 میلی گرم کلسیم در اختیار بدن می گذارند.

افرادی که مایلند از طریق میوه ها کلسیم دریافت کنند می توان گفت یک لیوان آب پرتغال طبیعی 300 میلی گرم کلسیم در اختیار بدن قرار می دهند از این جهت رژیم غذایی مناسب و مصرف ویتامین ها و تمرینات ورزشی یکی از عوامل تامین نیازها و حفظ توانمندی اسکلت تلقی می شود.

دیر خوابیدن کودکان و جوانان مانع از ترشح هورمون رشد می شوند و خوابیدن تا ظهر و عدم تحرک و مصرف غذاهای آماده و فست فودی که حاوی نمک بالایی هستند مانع از جذب کلسیم می شوند.

 

درمان پوکی استخوان

گر چه هنوز هیچ درمانی برای بازگرداندن اثرات سوء پوکی استخوان وجود ندارد اما می توان با انجام کارهای زیر سرعت از دست دادن استخوان را در آینده کاهش داد.

 

▪ دارو درمانی

بعضی داروها موجب کند شدن روند کاهش استخوان می‌شوند. داروهای دیگری نیز هستند که ممکن است پوکی استخوان را درمان کنند، گرچه تاثیربخشی آنها هنوز مورد بررسی می‌باشد. قبل از آغاز هرگونه دارو درمانی درباره فواید و ضررهای آن با پزشک خود صبحت کنید. کلسیم کافی در برنامه غذایی خود بگنجانید، کلسیم کافی می‌تواند موجب پیشگیری و درمان پوکی استخوان شود. از این رهنمودها استفاده کنید. میزان توصیه شده مصرف کلیسم در هر روز برای بانوان بین سنین 11 تا 24 سال هستند 1200 - 1500 میلی ‌گرم، برای زنان باردار یا شیر می‌دهند 1200 - 1500 میلی گرم، برای آنهایی که 25 تا 49 ساله هستند (قبل از یائسگی) 1000 میلی ‌گرم، برای آنهایی که 50 تا 64 ساله هستند (بعد از یائسگی) 1000- 1500 میلی‌گرم و برای آنهایی که 65 ساله و به بالا هستند 1500 میلی‌ گرم می‌باشد.
 

▪ درمان با مصرف مواد غذایی حاوی کلسیم‌

بهترین راه جذب کلسیم مصرف غذاهای پر از کلسیم است. این غذاها عبارتند از: لبنیات نظیر شیر کم چرب، پنیر و ماست کم چرب، ماهی‌های نرم استخوان نظیر کنسرو ماهی آزاد و ساردین. سبزیجات تازه، خشکبار،‌ حبوبات، سویا. از دکتر خود بپرسید که به چه مقدار کلسیم نیاز دارید و در غذاهایی که می‌خورید چه مقدار کلسیم وجود دارد. اگر مجبورید قرص یا شربت کلسیم مصرف کنید: از دکترتان بخواهید که مناسب‌ترین نوع و دوز آن را برای شما توصیه کند. همه برچسبها را به دقت بخوانید و همه داروهای یاد شده را به یکباره نخورید، در طول روز بین مصرف آنها فاصله بگذارید.
ویتامین D برای جذب کلسیم حیاتی است. از منابع خوب ویتامین D که ماهیان چرب و نور آفتاب هستند (اما نور بیش از حد آفتاب ضرر داشته و موجب سرطان پوست می‌شود.) پرهیز از مصرف بیش از حد نمک، پروتئین، سلولز (همراه با منابع غذایی پرکلسیم،) ضروری می‌باشد. اگر نمی‌توانید شیر بخورید: غذاهای لبنی که هضم آسانی دارند مصرف کنید هورمون درمانی می‌تواند موجب پیشگیری و درمان پوکی استخوان شود. این درمان شامل مصرف استروژن، ‌گاهی همراه با پروژسترون است. با مصرف استروژن از دست رفتن استخوان کندتر یا متوقف می‌شود. و همچنین وقوع شکستگی کاهش می ‌یابد.
 

▪ درمان از طریق نرمش و ورزش

بطور منظم ورزش کنید. ورزش هایی که با تحمل وزن بدن همراهند مانع از پوکی استخوان می‌شود. ورزش‌هایی که با تحمل وزن بدن همراهند عبارتند از: راه رفتن، راهپیمایی، دوی آهسته، نرمش (ایروبیک) تنیس. ‌دقت کنید حتما ورزشی را در برنامه خود بگنجانید که قدری فشار بر پشت و بازوهای شما وارد می‌آورد، نظیر پارو زدن، تنیس یا حرکت با وزنه. هفته‌ای 3-5 بار و هر بار به مدت 20-60 دقیقه ورزش فوایدی محسوس دارد. (قبل از آغاز برنامه ورزشی با پزشک خود مشورت کنید.) فعال باشید، حتی اگر نمی‌توانید مرتبا ورزش کنید، ‌سعی کنید به مدت 20 دقیقه یا بیشتر فعالیت جسمانی معتدلی در اغلب روزهای هفته، ترجیحا تمام روزهای هفته داشته باشید، حتی یک قدم زدن سریع روزانه به کاهش از دست دادن استخوان کمک می‌کند.
ورزش کمک می ‌کند تا عضلات و استخوان ها را تقویت کنید. کارایی قلب خود را افزایش دهید. وزن خود را کنترل کنید. استرس را کاهش دهید. تعادل و چالاکی خود را بهبود بخشید، که می‌تواند مانع از زمین خوردن شما گردد. سایر اقداماتی که می‌توانید در مقابله با پوکی استخوان انجام دهید. سیگار نکشید برای ترک سیگار برنامه‌ریزی کنید، اگر در ترک سیگار مشکل دارید مقدار آن را کاهش دهید. به قدر مناسب در برابر نور آفتاب قرار بگیرید، بدن شما وقتی ویتامین D می‌سازد که پوستتان در معرض نور آفتاب قرار گیرد، در برخی از کشورها بسیاری از محصولات لبنی نیز با ویتامین D اضافه غنی شده‌اند. حتی‌الامکان از مصرف نوشابه و قهوه خودداری کنید، اگر قهوه می‌ نوشید آن را با شیر مصرف کنید.

 

کنترل درد

در مواردی که درد شدید است می توان از روشی به نام سمپاتکتومی استفاده نمود که در این روش اعصابی را که در آن منطقه عصب دهی می کنند را بی حس می کنند.

 

فیزیوتراپی

برای کاهش و تسکین درد بیمارانی که بعد از شکستگی ستون فقرات دچار اسپاسم و گرفتگی می شوند از فیزیوتراپی و هیدروتراپی (تمرین آرام در آب گرم) می توان استفاده نمود از روش های دیگر در درمان پوکی استخوان می توان به : هورمون درمانی (درمان جایگزینی هورمونی HRT) ، ویتامین D ، استفاده از کلسترول و کلسیتوتین، فلوراید سدیم، کلسیم، رژیم غذایی نامناسب و تمرینات ورزشی.

 

پیشگیری از ابتلا به پوکی استخوان

پیشگیری همواره بهتر از درمان است خصوصا اگر این پیشگیری بسیار ساده باشد. در حقیقت می توان با روش های ساده ای، خطر پوکی استخوان را کاهش داد.

تغذیه مناسب، از روش های بسیار موثر برای پیشگیری از پوکی استخوان است. غذای روزانه ما باید حاوی املاح کافی خصوصا کلسیم و ویتامین های لازم باشد تا روند پوکی استخوان کندتر شود.

ما می توانیم با انجام اقداماتی مانند داشتن یک رژیم غذایی مناسب حاوی کلسیم و استفاده از لبنیات به میزان مناسب، مصرف ویتامین ها، انجام تمرینات ورزشی در سنین جوانی، عدم استعمال سیگار و ... از ابتلا به پوکی استخوان جلوگیری کنیم.

 

جهت اطلاعات بیشتر خواهشمند است به نکات زیر دقت فرمائید :

سعی كنید مواد لبنی شامل پنیر، ماست، سبزیجات و میوه ‌جات مانند شلغم، كلم، هویج، پرتقال، حبوبات، غذاهای دریایی مانند ماهی تن و ماهی كیلكا را در رژیم غذایی خود بگنجانید.

هورمون درمانی در پیشگیری از پوكی استخوان با صلاحدید پزشك به زنان یائسه توصیه می ‌شود. 

اوقاتی را در بیرون خانه بگذرانید تا آفتاب بتواند پوست شما را برای ساخت ویتامین D تحریك كند. این ویتامین برای سلامت استخوان ها لازم و ضروری است.

 

 

کشف یک راه آسان و موثر توسط محققان کشور

اخیراً یک درمان ساده و عالی برای آن پیدا شده، این راه حل نتیجۀ ۷ ماه تحقیق در بیمارستان بقیه الله اعظم است. هر روز صبح ناشتا ۳ قاشق مرباخوری پودر سنجد (شامل پوست، گوشت و هسته) را در یک لیوان شیر داغ زده و نوش جان کنید. از عطاری های مطمئن فقط این پودر را خریده و در یخچال نگه داری کنید.

لطفاً به تمام عزیزانتان این مطلب را گوشزد کرده و به آنها آموزش دهید؛ به خصوص برای افراد مسن که با یک زمین خوردن ساده دچار شکستگی شده و ممکن است در اثر عمل جراحی دچار آمبولی و فوت شوند.

 

منابع :

- www.salamatnews.com

- oloomm.mihanblog.com

- shc.sums.ac.ir

- daneshnameh.roshd.ir

- asp.irteb.com

- www1.schoolnet.ir

- www.mahstar.com

 

منبع : mag.riau.ac.ir

 

  مباحث فرهنگی            

دليل بزرگداشت اربعين چيست‌؟

رسول جعفريان

 

اعتبار اربعین امام حسین (ع‌) از قدیم الایام میان شیعیان و در تقویم تاریخی‌ وفاداران به امام حسین (ع‌) شناخته شده بوده است‌. كتاب مصباح المتهجد شیخ طوسی كه حاصل گزینش دقیق و انتخاب معقول شیخ طوسی از روایات‌ فراوان در باره تقویم مورد نظر شیعه در باره ایام سوگ و شادی و دعا و روزه وعبادت است‌، ذیل ماه صفر می‌نویسد:

" نخستین روز این ماه (از سال 121)، روز كشته شدن زید بن علی بن الحسین است "‌.
 روز سوم این ماه از سال 64 روزی است كه مسلم بن عقبه پرده كعبه را آتش زد و به دیوارهای آن سنگ‌پرتاب نمود در حالی كه به نمایندگی از یزید با عبدالله بن زبیر در نبرد بود.
 روز 20 صفر ـ یعنی اربعین ـ زمانی است كه حرم امام حسین (ع‌) یعنی كاروان‌اسرا، از شام به مدینه مراجعت كردند. و روزی است كه جابر بن عبدالله بن ‌حرام انصاری‌، صحابی رسول خدا (ص‌)، از مدینه به كربلا رسید تا به زیارت‌ قبر امام حسین (ع‌) بشتابد و او نخستین كسی است از مردمان كه قبر آن‌حضرت را زیارت كرد.
 در این روز زیارت امام حسین (ع‌) مستحب است واین زیارت‌، همانا خواندن زیارت اربعین است كه از امام عسكری (ع‌) روایت ‌شده كه فرمود: علامات مؤمن پنج تاست‌: خواندن 51 ركعت نماز در شبانه‌روز ـ نمازهای واجب و نافله و نماز و شب ـ به دست كردن انگشتری دردست راست‌، برآمدن پیشانی از سجده‌، و بلند خواندن بسم الله الرحمن‌الرحیم در نماز.
 شیخ طوسی سپس متن زیارت اربعین را با سند به نقل از حضرت صادق علیه ‌السلام آورده است‌: السلام علی ولی الله و حبیبه‌، السلام علی خلیل الله ونجیبه‌، السلام علی صفی الله و ابن صفیه‌...
 این مطلبی است كه شیخ طوسی‌، عالم فرهیخته و معتبر و معقول شیعه در قرن‌پنجم در باره اربعین آورده است‌. طبعا بر اساس اعتباری كه این روز میان ‌شیعیان داشته است‌، از همان آغاز كه تاریخش معلوم نیست‌، شیعیان به حرمت‌ آن‌، زیارت اربعین می‌خوانده‌اند و اگر می‌توانسته‌اند مانند جابر بر مزار امام ‌حسین (ع‌) گرد آمده و آن امام را زیارت می‌كردند. این سنت تا به امروز درعراق با قوت برپاست‌ و شاهدیم که میلیونها شیعه عراقی و غیر عراقی در این روز بر مزار امام حسین (ع) جمع می شوند.
 در اینجا و در ارتباط با اربعین چند نكته را باید توضیح داد.
 
 1. عدد چهل
 نخستین مسأله‌ای كه در ارتباط با اربعین‌ جلب توجه می‌كند، تعبیر اربعین‌ در متون دینی است‌. ابتدا باید نكته‌ای را به عنوان مقدمه یادآور شویم‌:
 اصولا باید توجه داشت كه در نگرش صحیح دینی‌، اعداد نقش خاصی به‌ لحاظ عدد بودن‌، در القای معنا و منظوری خاص ندارند؛ به این صورت كه‌ كسی نمی‌تواند به صرف این كه در فلان مورد یا موارد، عدد هفت یا دوازده یاچهل یا هفتاد به كار رفته‌، استنباط و استنتاج خاصی داشته باشد. این یادآوری‌، از آن روست كه برخی از فرقه‌های مذهبی‌، بویژه آنها كه تمایلات‌ باطنی‌گری‌ داشته یا دارند و گاه و بیگاه خود را به شیعه نیز منسوب می‌كرده‌اند، و نیز برخی از شبه فیلسوفان متأثر از اندیشه‌های انحرافی و باطنی‌ و اسماعیلی‌، مروج چنین اندیشه‌ای در باره اعداد یا نوع حروف بوده وهستند.
 در واقع‌، بسیاری از اعدادی كه در نقلهای دینی آمده‌، می‌تواند بر اساس یك‌ محاسبه الهی باشد، اما این كه این عدد در موارد دیگری هم كاربرد دارد و بدون یك مستند دینی می‌توان از آن در سایر موارد استفاده كرد، قابل قبول نیست‌. به‌عنوان نمونه‌، در دهها مورد در كتاب های دعا، عدد صد بكار رفته كه فلان ذكر را صد مرتبه بگویید، اما این دلیل بر تقدس عدد صد به عنوان صد نمی‌شود. همینطور سایر عددها. البته ناخواسته برای مردم عادی‌، برخی از این اعداد طی‌ روزگاران‌، صورت تقدس به خود گرفته و گاه سوء استفاده‌هایی هم از آن‌ها می‌شود.
 تنها چیزی كه در باره برخی از این اعداد می‌شود گفت آن است كه آن اعداد معین نشانه كثرت‌است‌. به عنوان مثال‌، در باره هفت چنین اظهار نظری شده است‌. بیش از این‌هرچه گفته شود، نمی‌توان به عنوان یك استدلال به آن نظر كرد.
 مرحوم اربلی‌، از علمای بزرگ امامیه‌، در كتاب كشف الغمه فی معرفة الائمة‌ در برابر كسانی كه به تقدس عدد دوازده و بروج دوازده‌گانه برای اثبات امامت‌ ائمه اطهار(ع) استناد كرده‌اند، اظهار می‌دارد، این مسأله نمی‌تواند چیزی را ثابت كند؛ چرا كه اگر چنین باشد، اسماعیلیان یا هفت امامی‌ها، می‌توانند دهها شاهدـ مثل هفت آسمان ـ ارائه دهند كه عدد هفت مقدس است‌، كما این كه این كار راكرده‌اند.
 
 عدد اربعین‌ در متون دینی‌
 یكی از تعبیرهای رایج عددی‌، تعبیر اربعین است كه در بسیاری از موارد به كار رفته است‌. یك نمونه آن كه سن‌ّ رسول خدا(ص‌) در زمان مبعوث شدن‌، چهل بوده است‌. گفته شده كه عدد چهل در سن انسانها، نشانه بلوغ و رشد فكری است‌. گفتنی است كه برخی از انبیاء در سنین كودكی به نبوّت رسیده‌اند.از ابن عباس (گویا به نقل از پیامبر (ص‌)) نقل شده كه اگر كسی چهل ساله شد و خیرش بر شرش غلبه نكرد، آماده رفتن به جهنم باشد. در نقلی آمده است‌ كه‌، مردمان طالب دنیایند تا چهل سالشان شود. پس از آن در پی آخرتخواهند رفت‌. (مجموعه ورام‌، ص 35)
 در قرآن آمده است میقات‌ موسی با پروردگارش در طی چهل روز حاصل‌شده است‌. در نقل است كه‌، حضرت آدم چهل شبانه روز بر روی كوه صفا درحال سجده بود. (مستدرك وسائل ج 9، ص 329) در باره بنی اسرائیل هم آمده كه‌ برای استجابت دعای خود چهل شبانه روز ناله و ضجّه می‌كردند. (مستدرك ج 5،ص 239) در نقلی آمده است كه اگر كسی چهل روز خالص برای خدا باشد، خداوند او را در دنیا زاهد كرده و راه و چاه زندگی را به او می‌آموزد و حكمت ‌را در قلب و زبانش جاری می‌كند. بدین مضمون روایات فراوانی وجود دارد. چله نشینی صوفیان هم درست یا غلط‌، از همین بابت بوده است‌. علامه مجلسی در کتاب بحار الانوار در این باره كه برگرفتن چهل نشینی از حدیث مزبور نادرست است‌، به تفصیل سخن گفته است‌.
 اعتبار حفظ چهل حدیث كه در روایات ‌فراوان دیگر آمده‌، سبب تألیف صدها اثر با عنوان اربعین در انتخاب چهل ‌حدیث و شرح و بسط آنها شده است‌. در این نقلها آمده است كه اگر كسی ازامّت من‌، چهل حدیث حفظ كند كه در امر دینش از آنها بهره برد، خداوند درروز قیامت او را فقیه و عالم محشور خواهد كرد. در نقل دیگری آمده است كه ‌امیرمؤمنان (ع‌) فرمودند: اگر چهل مرد با من بیعت می‌كردند، در برابردشمنانم می‌ایستادم‌. (الاحتجاج‌، ص 84).
 مرحوم كفعمی نوشته است‌: زمین از یك‌ قطب‌، چهار نفر از اوتاد و چهل نفر از ابدال و هفتاد نفر نجیب‌، هیچگاه خالی‌نمی‌شود. (بحار ج 53، ص 200)
 در باره نطفه هم تصور براین بوده كه بعد از چهل‌ روز عَلَقه می‌شود. همین عدد در تحولات بعدی علقه به مُضْغه تا تولد درنقلهای كهن بكار رفته است‌، گویی كه عدد چهل مبدأ یك تحول دانسته شده‌است‌.
 در روایت است كه كسی كه شرابخواری كند، نمازش تا چهل روز قبول‌نمی‌شود. و نیز در روایت است كه كسی كه چهل روز گوشت نخورد، خلقش‌تند می‌شود. نیز در روایت است كه كسی كه چهل روز طعام حلال بخورد، خداوند قبلش را نورانی می‌كند. نیز رسول خدا(ص) فرمود: كسی كه لقمه حرامی‌ بخورد، تا چهل روز دعایش مستجاب نمی‌شود. (مستدرك وسائل‌، ج 5، ص 217).
 اینها نمونه‌ای از نقل هایی بود كه عدد اربعین در آنها به كار رفته است‌.
 
 2 . اربعین امام حسین (ع‌)
 باید دید در كهن‌ترین متون مذهبی ما، از اربعین‌ چگونه یاد شده است؛ به عبارت ‌دیگر دلیل برزگداشت اربعین چیست‌؟ چنان كه در آغاز گذشت‌، مهمترین نكته درباره اربعین‌، روایت امام عسكری (ع‌) است‌.

حضرت در روایتی كه در منابع ‌مختلف از ایشان نقل شده فرموده‌اند:

نشانه‌های مؤمن پنج چیز است‌:

1 ـخواندن پنجاه و یك ركعت نماز (17 ركعت نماز واجب + 11 نماز شب + 23نوافل‌)

2 ـ زیارت اربعین

3 ـ انگشتری در دست راست

4 ـ وجود آثار سجده ‌بر پیشانی

5 ـ بلند خواندن بسم الله در نماز.


این حدیث تنها مدرك معتبری است كه جدای از خود زیارت اربعین كه درمنابع دعایی آمده‌، به اربعین امام حسین (ع‌) و بزرگداشت آن روز تصریح كرده ‌است‌.
 اما این كه منشأ اربعین چیست‌، باید گفت‌، در منابع به این روز به دو اعتبارنگریسته شده است‌.
 نخست روزی كه اسرای كربلا از شام به مدینه مراجعت كردند.
 دوم روزی كه جابر بن عبدالله انصاری‌، صحابی پیامبر خدا (ص‌) از مدینه به ‌كربلا وارد شد تا قبر حضرت اباعبدالله الحسین (ع‌) را زیارت كند. شیخ مفید (م 413) درمسار الشیعه كه در ایام موالید و وفیات ائمه اطهار علیهم السلام است‌، اشاره به روز اربعین‌كرده و نوشته است‌: این روزی است كه حرم امام حسین (ع‌)، از شام به سوی مدینه مراجعت كردند. نیز روزی است كه جابر بن عبدالله برای زیارت امام ‌حسین (ع‌) وارد كربلا شد.
 كهن‌ترین كتاب دعایی مفصل موجود، كتاب مصباح المتهجّد شیخ طوسی ازشاگردان شیخ مفید است كه ایشان هم همین مطلب را آورده است‌. شیخ ‌طوسی پس از یاد از این كه روز نخست ماه صفر روز شهادت زید بن علی بن‌الحسین (ع‌) و روز سوم ماه صفر، روز آتش زدن كعبه توسط سپاه شام در سال‌64 هجری است‌، می‌نویسد: بیستم ماه صفر (چهل روز پس از حادثه كربلا) روزی است كه حرم سید ما اباعبدالله الحسین از شام به مدینه مراجعت كرد ونیز روزی است كه جابر بن عبدالله انصاری‌، صحابی رسول خدا (ص‌) ازمدینه وارد كربلا شد تا قبر حضرت را زیارت كند. او نخستین كس از مردمان بود كه امام حسین (ع‌) را زیارت كرد. در چنین روزی زیارت آن حضرت‌ مستحب است و آن زیارت اربعین است‌. (مصباح المتهجد، ص 787) در همانجا آمده است كه وقت خواندن زیارت اربعین‌، هنگامی است كه روز بالا آمده‌ است‌.
 در كتاب نزهة الزاهد هم كه در قرن ششم هجری تألیف شده‌، آمده‌: در بیستم‌این ماه بود كه حرم محترم حسین از شام به مدینه آمدند. (نزهة‌الزاهد، ص 241) همین طور در ترجمه فارسی فتوح ابن اعثم (الفتوح ابن اعثم‌، تصحیح مجد طباطبائی‌، ص‌916) و كتاب مصباح كفعمی كه از متون دعایی بسیار مهم قرن نهم هجری است‌ این مطلب آمده است‌. برخی استظهار كرده‌اند كه عبارت شیخ مفید و شیخ‌طوسی‌، بر آن است كه روز اربعین‌، روزی است كه اسرا از شام به مقصد مدینه ‌خارج شدند نه آن كه در آن روز به مدینه رسیدند. (لؤلؤ و مرجان‌، ص 154) به هرروی‌، زیارت اربعین از زیارت‌های مورد وثوق امام حسین (ع‌) است كه ازلحاظ معنا و مفهوم قابل توجه است‌.
 
 3 . بازگشت اسیران به مدینه یا كربلا
 اشاره كردیم كه شیخ طوسی‌، بیستم صفر یا اربعین را، زمان بازگشت اسرای‌ كربلا از شام به مدینه دانسته است‌. باید افزود كه نقلی دیگر، اربعین رابازگشت اسرا از شام را به كربلا تعیین كرده است‌. تا اینجا، از لحاظ منابع كهن‌، باید گفت اعتبار سخن نخست بیش از سخن دوم است‌. با این حال‌،علامه مجلسی پس از نقل هر دو این‌ها، اظهار می‌دارد: احتمال صحت هردوی اینها (به لحاظ زمانی‌) بعید می‌نماید. (بحار ج 101، ص 334 ـ 335) ایشان این ‌تردید را در كتاب دعایی خود زاد المعاد هم عنوان كرده است‌. با این حال‌، درمتون بالنسبه قدیمی‌، مانند لهوف و مثیرالاحزان آمده است كه اربعین‌، مربوط ‌به زمان بازگشت اسرا، از شام به كربلاست‌. اسیران‌، از راهنمایان خواستند تا آنها را از كربلا عبور دهند.
 باید توجه داشت كه این دو كتاب‌، در عین حال كه مطالب مفیدی دارند، ازجهاتی‌، اخبار ضعیف و داستانی هم دارند كه برای شناخت آنها باید با متون‌كهن‌تر مقایسه شده و اخبار آنها ارزیابی شود. این نكته را هم باید افزود كه ‌منابعی كه پس از لهوف‌، به نقل از آن كتاب این خبر را نقل كرده‌اند، نباید به‌عنوان یك منبع مستند و مستقل‌، یاد شوند. كتابهایی مانند حبیب السیر كه به ‌نقل از آن منابع خبر بازگشت اسرا را به كربلا آورده‌اند، (نفس المهموم ترجمه شعرانی‌، ص 269) نمی‌توانند مورد استناد قرار گیرند.
 در اینجا مناسب است دو نقل را در باره تاریخ ورود اسرا به دمشق یاد كنیم‌. نخست نقل ابوریحان بیرونی است كه نوشته است‌:
 در نخستین روز ماه صفر، أدخل رأس الحسین علیه السلام مدینة دمشق‌، فوضعه یزید لعنه الله بین یدیه‌ و نقر ثنایاه بقضیب كان فی یده و هو یقول‌:
 لست من خندف ان لم أنتقم‌
 من بنی أحمد، ما كان فَعَل‌
 لیت‌َ أشیاخی ببدرٍ شهدوا
 جَزَع الخزرج من وقع الاسل‌
 فأهلّوا و استهلّوا فرحا
 ثم قالوا: یا یزید لاتشل‌
 قد قتلنا القرن من أشیاخهم‌
 و عدلناه ببدر، فاعتدل (الاثار الباقیه‌، ص 422)
 وی روز اول ماه صفر را روزی می داند که سر امام حسین (ع) علیه السلام را وارد دمشق کرده و یزید هم در حالی که اشعار ابن زبعری را می خواند و بیتی هم بر آن افزوده بود، با چوبی که در دست داشت بر لبان امام حسین (ع) می زد.
 دوم سخن عماد الدین طبری (م حوالی 700) در كامل بهائی است كه رسیدن اسرا به دمشق را در16 ربیع الاول دانسته ـ یعنی 66 روز پس از عاشورا ـ م یداند كه طبیعی‌ تر می ‌نماید.
 
 4. میرزا حسین نوری و اربعین‌
 علامه میرزا حسین نوری از علمای برجسته شیعه‌، و صاحب كتاب مستدرك الوسائل در كتاب لؤلؤ و مرجان در آداب اهل منبر به نقد و ارزیابی برخی ازروضه‌ها و نقلهایی پرداخته كه به مرور در جامعه شیعه رواج یافته و به نظر وی‌از اساس‌، نادرست بوده است‌. ظاهرا وی در دوره اخیر نخستین کسی است که به نقد این روایت پرداخته و دلایل متعددی در نادرستی آن اقامه کرده است.
 ایشان این عبارت سید بن طاوس در لهوف را نقل كرده‌است كه اسرا در بازگشت از شام‌، از راهنمای خود خواستند تا آنها را به كربلا ببرد؛ و سپس به نقد آن پرداخته است‌. (لؤلؤ و مرجان‌، ص 152)
 داستان از این قرار است كه سید بن طاوس در لهوف خبر بازگشت اسراء را به‌كربلا در اربعین نقل كرده است‌. در آنجا منبع این خبر نقل نشده و گفته می‌شود كه وی در این كتاب مشهورات میان شیعه را كه در مجالس سوگواری بوده‌، درآن مطرح كرده است‌.
 اما همین سید بن طاوس در اقبال الاعمال با اشاره به این كه شیخ طوسی در مصباح‌می‌گوید اسرار روز اربعین از شام به سوی مدینه حركت كردند و خبر نقل شده ‌در غیر آن كه بازگشت آنان را در اربعین به كربلا دانسته‌اند، در هر دو موردتردید می‌كند. تردید او از این ناحیه است كه ابن زیاد مدتی اسراء را در كوفه ‌نگه داشت. با توجه به این مطلب و زمانی که در این نگه داشته صرف شده و زمانی كه در مسیر رفت به شام و اقامت یك ماهه در آنجا و بازگشت مورد نیاز است‌، بعید است كه آنان در اربعین به ‌مدینه یا كربلا رسیده باشند. ابن طاوس می‌گوید: این كه اجازه بازگشت به كربلا به آنها داده باشد، ممكن است‌، اما نمی‌توانسته در اربعین باشد. در خبر مربوط به‌ بازگشت آنان به كربلا گفته شده است كه همزمان با ورود جابر به کربلا بوده و با او برخورد کرده اند . ابن طاوس در این كه جابر هم روز اربعین به كربلا رسیده باشد، تردید می‌كند. (اقبال الاعمال‌، ج 3، ص 101).
 این ممکن است که ابن طاوس لهوف را در جوانی و اقبال را در دوران بلوغ فکری تألیف کرده باشد. در عین حال ممکن است دلیل آن این باشد که آن کتاب را برای محافل روضه خوانی و این اثر را به عنوان یک اثر علمی نوشته باشد. دلیلی ندارد که ما تردید های او را در آمدن جابر به کربلا در روز اربعین بپذیریم. به نظر می رسد منطقی ترین چیزی که برای اعتبار اربعین در دست است همین زیارت جابر در نخستین اربعین به عنوان اولین زایر است.
 اما در باره اعتبار اربعین به بازگشت اسرا به کربلا توجه به این نکته هم اهمیت دارد که شیخ مفید در کتاب مهم خود در باب زندگی امامان و در بخش خاص به امام حسین (ع) از کتاب ارشاد در خبر بازگشت اسرا، اصلا اشاره‌ای به این كه‌ اسرا به عراق بازگشتند ندارد. همین طور ابومخنف راوی مهم شیعه هم‌اشاره‌ای در مقتل الحسین خود به این مطلب ندارد. در منابع كهن تاریخ كربلاهم مانند انساب الاشراف‌، اخبارالطوال‌، و طبقات الكبری اثری از این خبردیده نمی‌شود.
 روشن است كه حذف عمدی آن معنا ندارد؛ زیرا برای چنین‌حذف و تحریفی‌، دلیلی وجود ندارد.
 خبر زیارت جابر، دركتاب بشارة المصطفی آمده‌، اما به ملاقات وی با اسرا اشاره نشده است‌.
 مرحوم حاج شیخ عباس قمی هم‌، به تبع استاد خود نوری‌، داستان آمدن‌اسرای كربلا را در اربعین از شام به كربلا نادرست دانسته است‌. (منتهی الامال‌، ج 1،صص 817 ـ 818) در دهه‌های اخیر مرحوم محمد ابراهیم آیتی هم در كتاب‌بررسی تاریخ عاشورا بازگشت اسرا را به كربلا انكار كرده است‌. (بررسی تاریخ‌عاشورا، صص 148 ـ 149) همین طور آقای مطهری که متأثر از مرحوم آیتی است. اما این جماعت یک مخالف جدی دارند که شهید قاضی طباطبائی است.
 
 5. شهید قاضی طباطبائی و اربعین‌
 شهید محراب مرحوم حاج سید محمدعلی قاضی طباطبائی رحمة الله علیه‌، كتاب‌ مفصلی با نام تحقیق در باره اولین اربعین حضرت سید الشهداء در باره اربعین ‌نوشت‌ که اخیرا هم به شکل تازه و زیبایی چاپ شده است.
 هدف ایشان از نگارش این اثر آن بود تا ثابت كند، آمدن اسرای از شام‌ به كربلا در نخستین اربعین‌، بعید نیست‌. این كتاب كه ضمن نهصد صفحه‌ چاپ شده‌، مشتمل بر تحقیقات حاشیه‌ای فراوانی در باره كربلاست كه بسیارمفید و جالب است‌. اما به نظر می‌رسد در اثبات نكته مورد نظر با همه زحمتی که مؤلف محترم کشیده ، چندان موفّق‌ نبوده است‌.
 ایشان در باره این اشكال كه امكان ندارد اسرا ظرف چهل روز از كربلا به كوفه‌،از آنجا به شام و سپس از شام به كربلا بازگشته باشند، هفده نمونه از مسافرتها ومسیرها و زمانهایی كه برای این راه در تاریخ آمده را به تفصیل نقل كرده‌اند. دراین نمونه‌ها آمده است كه مسیر كوفه تا شام و به عكس از یك هفته تا ده دوازده ‌روز طی می‌شده و بنابر این‌، ممكن است كه در یك چهل روز، چنین مسیررفت و برگشتی طی شده باشد. اگر این سخن بیرونی هم درست باشد كه سر امام حسین (ع‌) روز اول صفر وارد دمشق شده‌، می‌توان اظهار كرد كه بیست ‌روز بعد، اسرا می‌توانستند در كربلا باشند.
 باید به اجمال گفت‌: بر فرض كه طی این مسیر برای یك كاروان‌، در چنین زمان ‌كوتاهی‌، با آن همه زن و بچه ممكن باشد، باید توجه داشت كه آیا اصل این ‌خبر در كتابهای معتبر تاریخ آمده است یانه‌. تا آنجا كه می‌دانیم‌، نقل این خبر در منابع ‌تاریخی‌، از قرن هفتم به آن سوی تجاوز نمی‌كند. به علاوه‌، علمای بزرگ شیعه‌، مانند شیخ مفید و شیخ طوسی‌، نه تنها به آن اشاره نكرده‌اند، بلكه به عكس‌ِ آن تصریح كرده و نوشته‌اند: روز اربعین روزی است كه حرم امام حسین (ع‌) وارد مدینه شده یا از شام به سوی مدینه خارج شده است‌.
 آنچه می‌ماند این است كه نخستین زیارت امام حسین (ع‌) در نخستین اربعین، توسط جابر بن عبدالله انصاری صورت گرفته است و از آن پس ائمه اطهار علیهم السلام كه از هر فرصتی برای رواج زیارت امام حسین (ع‌) بهره می‌گرفتند، آن‌روز را كه نخستین زیارت در آن انجام شده‌، به عنوان روزی كه زیارت امام‌حسین (ع‌) در آن مستحب است‌، اعلام فرمودند.
 متن زیارت اربعین هم ازسوی حضرت صادق علیه السلام انشاء شده و با داشتن آن مضامین عالی‌، شیعیان را از زیارت‌آن حضرت در این روز برخوردار می‌كند.
 اهمیت خواندن زیارت اربعین تاجایی است كه از علائم شیعه دانسته شده است‌، درست آن گونه كه بلند خواندن بسم الله در نماز و خواندن پنجاه و یك ركعت نماز در شبانه روز درروایات بیشماری‌، از علائم شیعه بودن عنوان شده است‌.
 زیارت اربعین در مصباح المتهجد شیخ طوسی و نیز تهذیب الاحكام وی به نقل ازصفوان بن مهران جمال آمده است‌. وی گفت كه مولایم صادق (ع‌) فرمود: زیارت اربعین که باید وقت برآمدن روز خوانده شود چنین است..... (مصباح المتهجد، ص 788، تهذیب الاحكام‌، ج 6،ص 113، اقبال الاعمال‌، ج 3، ص 101، مزار مشهدی‌، ص 514 (تحقیق قیومی‌)، مزار شهید اول (تحقیق‌مدرسة الامام المهدی‌، قم 1410)، ص 185 ـ 186).
 این زیارت‌، به جهاتی مشابه برخی از زیارات دیگر است‌، اما از آن روی كه‌مشتمل بر برخی از تعابیر جالب در زمینه هدف امام حسین از این قیام است‌، دارای اهمیت ویژه می‌باشد. در بخشی از این زیارت در باره هدف امام حسین‌(ع‌) از این نهضت آمده است‌: ... و بذل مهجته فیك لیستنقذ عبادك من الجهالة ‌و حیرة الضلالة‌... و قد توازر علیه من غرّته الدنیا و باع حظّه بالارذل الادنی‌.
 خدایا، امام حسین (ع‌) همه چیزش را برای نجات بندگانت از نابخردی وسرگشتگی و ضلالت در راه تو داده در حالی كه مشتی فریب خورده كه انسانیت‌ خود را به دنیای پست فروخته‌اند بر ضد وی شوریده آن حضرت را به ‌شهادت رساندند.
 
 دو نکته کوتاه:
 نخست آن که برخی از روایاتی كه در باب زیارت امام حسین (ع‌) در كتاب كامل الزیارات‌ ابن قولویه آمده‌، گریه چهل روزه آسمان و زمین و خورشید و ملائكه را بر امام‌حسین (ع‌) یادآور شده است‌. (اربعین شهید قاضی‌، ص 386)
 دوم این که ابن طاوس یك اشكال تاریخی هم نسبت به اربعین بودن روز بیستم صفرمطرح كرده و آن این كه اگر امام حسین (ع‌) روز دهم محرم به شهادت رسیده‌باشد، اربعین آن حضرت نوزدهم صفر می‌شود نه بیستم‌. در پاسخ گفته شده ‌است، به احتمال ماه محرمی كه در دهم آن امام حسین (ع‌) به شهادت رسیده‌، بیست و نه روز بوده است‌. اگر ماه كامل بوده‌، باید گفت كه روز شهادت را به ‌شمارش نیاورده‌اند. (بحار الانورا، ج 98، ص 335).

 

منبع : مجله الکترونیکی روزانه

 

  تست خودشناسی            

 

تست خودشناسی

 

 

 

شخصیت شناسی بر اساس مدل موی سر

 

برخی روانشناسان معتقدند، مدل و رنگ موی شخص نشانگر شخصیت فرد است.
 به عقیده این كارشناسان موی كوتاه نشانه محافظه‌ كاری و سازگاری و موی بلند نشانه ماهیتی هنری و عصیانگری است؛ البته موهای بسیار كوتاه می‌تواند نشانه موارد دیگری باشد، نظیر اهل ورزش بودن، نظامی بودن یا بیمار بودن فرد.

در مورد مردان، موی آراسته با كفش و لباس آراسته نشانه به رخ كشیدن موقعیت و پایگاه اجتماعی و شغلی فرد است.

نشانه‌های مرتبط با ریزش، كم ‌پشتی و طاسی سر مردانی كه معدود تارهای باقیمانده بر روی سر خود را با دقت و وسواس شانه می‌زنند، نشان ‌دهنده خودخواهی آنان است.

مدل یا رنگ موی غیرعادی و نامتعارف نیز می ‌تواند به دلیل موارد زیر باشد:

داشتن این نوع مو نشانه ماهیت ناسازگار، عصیانگرانه و شورشی است، همچنین ممكن است فرد گرایشات مدپرستانه و هنری داشته باشد.

در مورد زنان بالای چهل سال، موی بلند ممكن است معنای دیگری داشته باشد چون در غالب فرهنگ‌ها، موی بلند نشانه جذابیت و زیبایی است،. زن مسن اگر موهای بلندی داشته باشد، لزوما در برابر پیر شدن از خود مقاومت نشان می ‌دهد و بالاخره موی بلند، كثیف و ژولیده نشانگر خصوصیاتی چون فقدان قوه تشخیص و داوری، بیماری كاهلی، تن‌آسایی، دلزدگی و لاقیدی شخص است.

در ادامه به تعدادی از مدل های مو و تفسیر های مربوط به آن، که بر اساس الگوی روانشناسی " zippo " بیان شده است توجه فرمائید.

 

1. آنهایی که موهای کوتاه دارند:

 دلبسته خصوصیات فیزیکی در امر ازدواج عاشق نظم و ترتیب در زندگی همیشه سر وقت به قرارهایشان می رسند .خسیس و اهل حساب و کتاب .

 

2. آنهایی که موهای بلند و نا مرتب دارند:

یک جای زندگی شان همیشه می لنگد. بیش از حد نگران، نا امید به آینده و معمولا نا کامی ها را تجربه کردند و به سختی اعتماد می کنند .

 

3. آنهایی که موهای بلند دارند و آنرا می بندند:

هیچ تعهدی به نظم ندارند. عاشق صدای بلند، ادبیات و اهل بحث و جدل هستند. خیلی دست و دل باز و معمولا کمتر پیش می آید در یک شاخه بمانند و همیشه در حال تغیر مسیر هستند.

 

4. آن هایی که فرق وسط باز می کنند:

بسیار ظاهر پسند، اهل شوخی، البته بسیار متکبر و خود خواه، سخت سلیقه و به اصلاح مبادی آداب هستند.

 

5. آنهایی که فرق از کنار باز می کنند:

بسیار قابل اعتماد، متعهد به اصول اخلاقی، مهربان وعمدتاً بذله گو هستند؛ البته به سختی می توان به درونشان پی برد. معمولا به تجملات علاقه ایی ندارند و درهر چیز، بهترین هستند.

 

منابع :

- www.takbarg.ir

- www.seemorgh.com

 

  عبادت و بندگی             

22 درس از آثار و پیام نماز عاشورا

گردآوری و تنظیم : مجله الکترونیکی کشکول مدیریت

 

سيد الشهداء (ع)، در سخت ترين شرايط و در حين جنگ، نماز را در اول وقت اقامه نمودند و هيچ چيز نتوانست مانع نماز اول وقت ايشان شود؛ نمى گويد اول جنگ و بعد نماز، او اين درس را از پدر بزرگوارش على عليه السلام آموخت.

امام حسين عليه السلام به ما آموخت كه در بحرانى ترين حالات و پيشامدها به ياد خدا باشيم، و با ياد او كه به دلها آرامش مى بخشد آرامش قلب پيدا نموده و اين اطمينان قلبى را به ياران و خانواده اش نيز منتقل كرد، خطبه هايش با نام و ياد خداست، امام در روز عاشورا در اوج سختى ها يك لحظه از ياد خدا غافل نبود و پيوسته نام آن محبوب را بر زبان جارى مى كرد و به واسطه ذكر آن محبوب قطره وجودش را به درياى الهى متصل مى ساخت. در روايت آمده كه روز عاشورا امام حسين پيوسته و مداوم خدا را ياد مى كرد و مى گفت: " لا حول و لا قوه الا بالله العلى العظيم".

 

1- درس عبادت و بندگى
امام حسین علیه السلام و اصحابش درس عبادت و بندگى کامل را به بشریت آموختند، خیلى ها ادعا مى کنند ما خداوند را عبادت و بندگى مى کنیم ولى هنگام امتحان مردود مى شوند.
این شعار را مى دهیم، اى کاش ما در کربلا بودیم، امام حسین علیه السلام را یارى مى کردیم و سینه خود را سپر نماز قرار مى دادیم، اما گویا واقعا اینطور هستیم. خود را امتحان کنیم.


2- اهمیت نماز اول وقت
سید الشهداء، در سخت ترین شرایط و در حین جنگ، نماز را در اول وقت اقامه نموده و هیچ چیز نتوانست مانع نماز اول وقت ایشان شود، نمى گوید اول جنگ و بعد نماز، او این درس را از پدر بزرگوارش على علیه السلام آموخت. که روزى در جنگ صفین حضرت على علیه السلام در حالى که مشغول جنگ بود مرتب به خورشید نگاه مى کرد، ابن عباس عرض کرد: یا امیرالمومنین! این چه کارى است که شما انجام مى دهید؟
حضرت فرمود: نگاه مى کنم تا موقع فرا رسیدن ظهر، نماز را (در اول وقت) بخوانم.
ابن عباس گفت: آیا حالا وقت نماز است؟ ما مشغول جنگ هستیم.
حضرت فرمود: مگر ما براى چه چیزى مى جنگیم؟ به درستى که ما براى نماز جنگ مى کنیم.
ابن عباس گفت: نماز شب على علیه السلام حتى در لیله الهریر هم ترک نشد.(۱)
بیاییم مثل اصحاب امام حسین عمل کنیم، هنگام ظهر بشتابیم به سوى نماز، و نماز را به یاد بیاوریم تا مشمول دعاى امام حسین علیه السلام شویم: ذکرت الصلوه جعلک الله من المصلین الذاکرین؛ نماز را یاد کردى خدا تو را از نمازگزاران قرار بدهد.(۲)


3- اقامه نماز
اقامه نماز اشاره به این است که نه تنها خودشان نماز مى خوانند بلکه کارى مى کنند که این رابطه محکم با پروردگار همچنان و در همه جا برپا باشد. در زیارت نامه امام حسین علیه السلام مى خوانیم.
اشهد انک قد اقمت الصلوه و اتیت الزکوه؛ گواهى مى دهم که با کشته شدنت نماز را برپا کردى.)) و در زیارت مخصوص آن حضرت آمده است که سلام بر تو اى فرزند گرامى پیامبر! گواهى مى دهم که تو نماز را آن چنان که حقیقت آن مى باشد به پا داشتى و زکات را پرداختى و به حق و حقیقت فرا خواندى و از تباهى و ناپسندى ها نهى کردى و قرآن را چنانکه باید تلاوت نمودى و در راه خدا چنانکه شایسته بود جهاد کردى.(۳)
او به راستى نماز را به صورت بى نظیرى به پا داشت، به گونه اى که مخصوص او بود و نه دیگرى.


4- برپایى نماز جماعت
سالار شهیدان، در سرزمین کربلا با همه مشکلات و در مقابل چند هزار دشمن و ناله هاى زن و بچه ها، نماز جماعت را اقامه کرد، امام مى توانست نماز را کنار فرزندانش در داخل خیمه به فرادى بخواند، و بعد به میدان برود، و در ضمن از تیرهاى دشمن نیز محفوظ مى ماند و چند لحظه اى را هم کنار فرزندانش لذت مى برد؛ ولى امام، نماز جماعت را ترجیح داد و آن را در مقابل دشمن برپا نمود و یکى از اصحابش سینه خود را سپر قرار داد و به خاطر نماز به شهادت رسید.


5- محافظت بر نماز
نمازگزار در هر شرایطى چه در حالت عادى و یا خطر، از نماز باید محافظت کند، امام حسین علیه السلام و اصحابش از ستون دین یه خوبى پاسدارى کردند و در پایان جان خود را فداى نماز نمودند تا اسلام باقى بماند.
مروى است حضرت حسین علیه السلام پس از پایان نماز اصحاب را به جهاد ترغیب کرد و سپس فرمود: این بهشت است که درهایش باز شده و جوى هایش متصل و میوه هایش رسیده و قصرهایش زینت شده است و بچه ها و حورى هایش جمع شده اند و این رسول الله و شهدایى است که با او کشته شده اند و پدر و مادرم نیز هستند که انتظار قدوم شما را دارند و شما را بشارت مى دهند و آنها مشتاق شما هستند از دینتان حمایت کنید و از حرم رسول خدا و امامتان و پسر و دختر پیامبرتان دفاع نمایید. چرا که خدا شما را امتحان کرده، شما در جوار جد ما هستید و نزد ما بزرگوارید، دفاع کنید خداوند شما را خیر دهد.


6- ترویج نماز
امام حسین علیه السلام هم براى دشمن، هم براى اصحابش، و هم براى آیندگان درس نماز داد، امام در حالى که خودش و اصحابش و فرزندانش ‍ تشنه بودند، از دشمن در خواست آب نکرد، ولى براى نماز و مناجات یک شب مهلت خواست.
از این در خواست امام علیه السلام مى توان به اهمیت نماز و دعا و نیایش و تلاوت قرآن پى برد که آن حضرت تا آنجا به این مسائل علاقه دارد که از دشمن ناجوانمردش در خواست مهلت مى کند تا یک شب دیگر از عمر خویش را با این اعمال بگذارند و چرا چنین نباشد که حسین علیه السلام براى ترویج و زنده ساختن نماز و قرآن و سفار الهى به اینجا آمده است و مناجات و نیایش با پروردگار بهترین و لذت بخش ترین دقایق زندگى اوست و باید هر ملتى که براى خدا قیام مى کند، همین اعمال را شعار و ملاک عمل خویش قرار بدهد.


7- درس عمل به آیات نماز
خداوند سبحان آیات فراوانى در مورد نماز در قرآن بیان نموده و عمل به آن واجب است و سبب رستگارى انسان مى شود.


8- درس احیاى اذان
امام در آن بحبوحه اذان گفتن را فراموش نمى کند، و شعار توحید را یک بار در گوش ها و دل ها زنده مى کند و همانقدر پیامبر به بلال مى فرمود: ((یا بلال فارحنا بالصلاوه؛ اى بلال! خوشحال کن ما را به نماز.)) به خاطر مى آورد، و هنگام ظهر امام، به فرزندش مى گوید اذان بگو.


9- درس آزادى نماز و نمازگزار
امام معتقد بود انسان آزاد آفریده شده و دیگران حق ندارند او را بنده خود سازند خود او نیز این حق را ندارد که خود را برده دیگران سازد، نماز در کربلا، نشانگر آزادى امام و یارانش بود. هم نماز و هم نمازگزار آزاد است.
احدى نمى تواند جلو نماز و نمازگزار را بگیرد. امام به دشمنان نشان داد که شما اسیر نفس و دنیا هستید.


10- استعانت از نماز
حسین بن على علیه السلام پس از نماز صبح در روز عاشورا آرى، پس از نماز صبح! دو نکته را تذکر مى دهد: یکى اصل کشته شدن که به امر پروردگار است و دیگرى پایدارى و استقامت در برابر دشمن که هر دو نکته با نماز ارتباط مستقیم دارد، زیرا اگر در قرآن مجید حکم نماز در آیات متعدد آمده و نماز یکى از علائم اسلام و ایمان است، در شرایط خاص جنگ و جهاد و حتى در آن مرحله اى که شکست ظاهرى و کشته شدن، قطعى و مسلم است طبق فرمان الهى واجب است و اگر احیانا کسانى نماز بخوانند و حکم جهاد را فراموش کنند از مصادیق کسانى خواهند گردید که قرآن مجید با تعبیر ((نومن ببعض و نکفر ببعض)) نکوهش مى کند.
و اما روح استقامت و پایدارى در جهاد نیز باید از همان نماز و ارتباط با پروردگار به دست بیاید و از عبادت و معنویت مدد و نیرو بگیرد که:
و استعینوا بالصبر و الصلوه.(۴)


11- درس هدفدارى
ارزش وجودى هر انسان به ارزش هدف او بستگى دارد، امام به همه نشان داد که هدف ما خدا است و هدف ما احیاى روح و حقیقت نماز است امام در قتلگاه هدف خدایى خود را در نظر داشت و مى گفت: ((الهى رضا بقضائک.))


12- درس رمز و راز موفقیت
امام حسین چگونه پیروز شد، باید گفت یکى از عوامل مهم آن، نماز و عبادت و اخلاص و دعاى امام و یارانش بود. همانطور در دوران جنگ تحمیلى رزمندگان اقتداء به امام حسین کردند.


13- درس امانت دارى
امام به ما آموخت که نماز امانت الهى است، انسان باید به نحو احسن از آن امانتدارى کند.
هنگامى که وقت نماز مى شد على علیه السلام به خود مى پیچید، مى لرزید به او مى گفتند: اى امیر المومنین! تو را چه شده است؟
مى فرمود: وقت اداى امانتى رسیده است که خداوند آن را بر آسمان ها و زمین و کوه ها عرضه کرد و آنها از تحمل آن ابا کردند و از آن بیمناک شدند.(۵)


14- درس اخلاص
امام حسین علیه السلام به ما درس اخلاص داد، کارى که انسان براى خدا مى کند باید خالصانه و با قصد قربت باشد، خلوص حسین خلوص ‍ بى شائبه و به دور از هرگونه ریب بود.
در هدف او ذره اى ریا آوازه گرى و خود خواهى و خودبینى نمى بینیم او براى خدا قیام کرد و تنها رضاى او را طلبید و در این طلب راست گفت و به صواب عمل کرد.
همین خلوص و اخلاص حسین بود که کارسازى کرد و نام او را تا حال زنده داشته و از این پس نیز زنده خواهد داشت و همین اخلاص و قصد قربت بود که خون او را خون خدا کرد و تربت او موجب شفاء شد و او به همین خاطر ثارالله است.
نماز او سراسر خلوص بود، اگر چه در میدان جنگ، و در مقابل جمعیت بود، نماز او چه آشکار عین هم است، در همه حال او را مى بیند. امام مصداق این آیه بود:
قل ان صلاتى و نسکى و محیاى و مماتى لله رب العالمین.(۶)


15- درس شب زنده دارى
امام حسین علیه السلام در میدان جنگ هم سحرخیزى و شب زنده دارى را به ما آموخت، یک شب جنگ را به تاخیر انداخت، که با نماز شب و سحرخیزى وداع کند، شب عاشورا، در خیمه ها تماشایى بود، امام و یارانش در دل شب با معبود خود مناجات مى کردند.
امام چقدر عاشق نماز شب است، در آخرین وداع او در روز عاشورا به خواهرش مى فرماید: خواهرم! در شب مرا فراموش مکن و در آن هنگام برایم دعا کن. یعنى امام حسین از زینب التماس دعا داشت.


16- درس غیرت دینى
او به ما درس داد که چگونه از دین و قرآن و نماز دفاع کنیم، و در مقابل تیرهاى دشمن نماز را برپا کردند و از هیچ چیز نترسیدند، و به هر شکلى نماز را خواندند. رزمندگان ما در دوران جنگ تحمیلى به مولایشان سید الشهداء علیه السلام اقتدا کردند.

 

17- درس احترام به مقدسات
نماز عبادتى مقدس و ارزنده است و حسین علیه السلام به ما درس داد که چگونه در برابر این مقدسات باید موضع داشت. او در روز نهم محرم جنگ را به تاءخیر انداخت و به دشمن پیام داد که من نماز و قرآن را دوست دارم شبى را به من مهلت دهید! در روز عاشورا او مى توانست نماز را در میان خیمه ها بخواند و حتى آرامش نسبى براى خانواده خود فراهم کند و دیدید که در وسط میدان در میان تیرها و سنگ اندازى ها نماز را به اتمام رسانید و نشان داد که نماز در حین جنگ هم تعطیل بردار نیست.


18- حتى در جنگ، نماز ترک نشد
حتى در میدان جنگ به ما گفتند، اصل عبادت ولو به صورت نماز خوف را فراموش نکنید، اینکه نماز مسافر شکسته است اصلش در قرآن کریم در مورد نماز خوف رزمندگان است، در میدان جنگ و در حال حمله چگونه نماز بخوانند، از مکتب عاشورا درس نماز مى گیریم، که انسان در هر صورتى باشد نماز از او برداشته نمى شود.
امام در مقابل تیرهاى دشمن نماز را اقامه نمودند، تا براى آیندگان درس ‍ باشد. نماز نشانگر اطاعت عبد از معبود و عاشق از معشوق است. و تمامى این درجات از عبادت یعنى اخلاص در بندگى در نماز تبلور مى یابد. اگر قرار بر این باشد که در لحظات سخت و جانفرسایى چون جنگ نماز انسان ترک شود این دیگر اطاعت از نفس اماره است. و حتى اگر این جنگ بر مبناى دفاع از کیان و سرزمین اسلامى صورت گرفته باشد بدون نماز ارزشى نخواهد داشت؛ و عینا به معناى نفى اولین پایه از فروع دین است.


19- درس در همه حال به یاد خدا بودن
امام حسین علیه السلام به ما آموخت که در بحرانى ترین حالات و پیشامدها یاد خدا باشیم، و با یاد او که به دل ها آرامش مى بخشد آرامش ‍ قلب پیدا نموده و این اطمینان قلبى را به یاران و خانواده اش نیز منتقل کرد، خطبه هایش با نام و یاد خداست، امام در روز عاشورا در اوج سختى ها یک لحظه از یاد خدا غاقل نبود و پیوسته نام آن محبوب را بر زبان جارى مى کرد و به واسطه ذکر آن محبوب قطره وجودش را به دریاى الهى متصل مى ساخت. در روایت آمده که روز عاشورا امام حسین پیوسته و مداوم خدا را یاد مى کرد و مى گفت:
لا حول و لا قوه الا بالله العلى العظیم.


20- درسى به پیکارگران در راه حق
این بود راه و رسم حسین بن على علیه السلام و یارانش در روز عاشورا که ((نماز)) همه مسائل را تحت الشعاع قرار مى دهد و آن حضرت به هنگام نماز همه چیز را فراموش مى کند و از دشمن خونخوارش درخواست آتش ‍ بس مى نماید.
و این درسى است به همه پیکارگران در راه حق، درسى است که پدر ارجمندش امیر مومنان علیه السلام در صفین و در بحبوحه جنگ به پیروانش یاد مى دهد، آنگاه که ابن عباس دید آن حضرت مراقب و منتظر وقت نماز است، سوال نمود: یا امیرالمومنین! مثل اینکه نگران مطلبى هستید؟
فرمود: آرى! مراقب زوال شمس و داخل شدن وقت نماز ظهر مى باشم.
ابن عباس گفت: ما در این موقع حساس نمى توانیم دست از جنگ برداریم و مشغول نماز گردیم.
امیر مومنان علیه السلام در پاسخ وى فرمود: ((انما قاتلناهم على الصلوه))؛ ما براى نماز با آنان مى جنگیم)).
آرى! در جنگ صفین نماز صفین نماز شب على علیه السلام نیز ترک نمى گردید و حتى در لیله الهریر.(۷)

 

21- شهادت در حال نماز
حضرت سید الشهداء علیه السلام به برادرش فرمود که: اگر من به لانه حیوانات پناه ببرم بنى امیه بر من دست پیدا مى کنند. مى داند که او را مى کشند و جناب امیرالمومنین علیه السلام مى دانست او را شهید مى کنند، من عالم مى دانم که مرا مى کشند حالا که مى داند خوب چرا توى خانه؟ چرا توى دهلیز؟ چرا توى یک بیابانى بى اطلاع؟ خوب. حالا که مرا مى کشند طورى کشته و شهید شوم که خون من هدر نرود، مظلومیت من برملا بشود، آنها که بالاخره على علیه السلام را مى کشتند؛ لذا مى رود به مسجد، اگر مسجد هم نمى رفت آن شب او را مى کشتند.
به یک وجه دیگر چه بهتر که حقانیتشان را بر مردم معلوم کنند، در مسجد سر نماز (مسجد ماءمن مردم است) که قساوت و شقاوت را خوب برساند این را اختیار کرد، این مسیر را برگزیده است. نباید گفت چرا على امیرالمومنین تن به تهلکه داده چرا؟ قرآن که مى فرماید: لا تلقوا بایدیکم الى التهلکه.
انسان بالاتر از این حرف هاست.
اینها دست از امام حسین برنمى داشتند به هر طریقى او را مى کشتند، ولى امام جهاد و شهادت را اختیار کرد، و در میدان جهاد، درس استقامت و آزادى و شهادت و بندگى و معنویت و مناجات و عبادت و برپایى نماز براى تمام انسان ها داد.
نماز حقیقى را امام در شب، صبح و ظهر عاشورا به تصویر کشید، اگر چه فیلمبردار آنجا نبود، ولى انسان با چشم بینا مى تواند الان هم ببیند چونکه آنها حق بودند و حق هم نابود شدنى نیست، تا ابد این فیلم نماز کربلا زنده و پایدار است.
در قیامت خداوند تمام صف کربلا را به عالم محشر نشان مى دهد، واقعا رکوع و سجود امام دیدنى است. واقعا آنها چقدر قسى القلب بودند، که به قلب نماز و به قلب نمازگزار تیر زدند.
دشمنان با این کار ثابت کردند که نمازگزار واقعى نیستند، بلکه نمازگزار واقعى امام حسین و یارانش مى باشند، اگر آنها نمازگزار واقعى بودند به نماز و نمازگزار تیر نمى زدند.


 

22- دفاع از نماز و نمازگزار

یکى از درس هاى آموزنده نهضت سالار شهیدان حضرت حسین بن على علیه السلام پیوند آن با عبادت و نماز است، به گونه اى که ظهر خونین عاشورا براى همیشه، همراه با کلمه نورانى ((نماز)) در خاطر تاریخ مانده است و یکى از شهداى کربلا نیز در هنگامى به شهادت رسید که از امام حسین علیه السلام محافظت مى کرد تا آن اسوه نمازگزاران نماز بخواند. این درس است که اهمیت نماز را بیان مى کند و غفلت از آن هرگز روا نیست.
 

پی نوشت ها:

۱-بحارالانوار، ۸۳، ص ۲۳.

۲-مقتل الحسین ، ۲۹۴.

۳-بحارالانوار، ج ۱۰۰، ص ۲۹۳.

۴-سوره بقره ، آیه ۴۵.

۵-محجه البیضاء، ج ۱، ص ۳۷۸.

۶-انعام ، ۱۶۲.

۷-وسائل الشیعه ، ج ۱. سخنان حسین بن على علیه السلام ، ص ۱۹۹.

 

منابع :

-  آثار و پيام نماز عاشورا، حسين شاهد خطيبی، پایگاه اینترنتی لیله القدر

- فضائل و سيره امام حسين - عليه السلام - در كلام بزرگان، عباس عزيزی

- www.sibtayn.com

- natanaeil.rozblog.com

 

منبع : mag.riau.ac.ir

 

  لينک های هفته             

یک اربعین حماسه - ویژه نامه اربعین 1390

 

کتابخانه صوتی امام حسین علیه السلام

 

کتاب نماز و آموزه های مکتب عاشورا (PDF)

 

نشریه مديريت فرهنگ سازمانی

 

پاینا - پایگاه اطلاع رسانی پایداری ملی

 

روزنامه دنیای اقتصاد

 

خط خبر دانش شهر
پایگاه خبری علم و فناوری اخبارآموزشی تازه های دانش و فناوری