ISSN ۲۲۲۸-۷۳۷X

شماره صد و شصت و سه    

شنبه 24 تیر 1391 24 شعبان 1433 14 جولای 2012  

 

 

 

کد شاپا به شماره  ISSN ‎۲‎۲‎۲‎۸‎-‎۷‎۳‎۷‎X   نماینده مشخصات کامل این پیایند و نماد جایگاه این نشریه در عرصه نشر جهانی و معرف بازشناسی هویت و رویکرد ماست.

  فهرست                 

 

 

آنچه در این شماره می خوانید :

 

 

 

مصحف هدایت

مدیریت علوی

جمله مديريتی 

حدیث مديريتی

طنز مديريتی

حکايت مديريتی

تکنیک های موفقیت

نکات مدیریتی

مقاله مدیریتی

 ●کلید هدایت

 ●دانستنیها

مباحث فرهنگی

تست خودشناسی

عبادت و بندگی

لينک های هفته

 

 

  مصحف هدایت             

در هر شماره از مجله، يک صفحه از قرآن کريم به همراه ترجمه و تفسير آن قرار می گيرد. التماس دعا.

براى شنيدن آيه مورد نظر بر روى شماره آيه كليك كنيد و برای مشاهده تفسير الميزان و نمونه بر روی آيه کليک کنيد

سوره: سورة الأنعام آيات: 165 محل نزول: مکه

 

 

وَكَذَلِكَ فَتَنَّا بَعْضَهُم بِبَعْضٍ لِّيَقُولواْ أَهَـؤُلاء مَنَّ اللّهُ عَلَيْهِم مِّن بَيْنِنَا أَلَيْسَ اللّهُ بِأَعْلَمَ بِالشَّاكِرِينَ 53 وَإِذَا جَاءكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِآيَاتِنَا فَقُلْ سَلاَمٌ عَلَيْكُمْ كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلَى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ أَنَّهُ مَن عَمِلَ مِنكُمْ سُوءًا بِجَهَالَةٍ ثُمَّ تَابَ مِن بَعْدِهِ وَأَصْلَحَ فَأَنَّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ 54 وَكَذَلِكَ نفَصِّلُ الآيَاتِ وَلِتَسْتَبِينَ سَبِيلُ الْمُجْرِمِينَ 55 قُلْ إِنِّي نُهِيتُ أَنْ أَعْبُدَ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِن دُونِ اللّهِ قُل لاَّ أَتَّبِعُ أَهْوَاءكُمْ قَدْ ضَلَلْتُ إِذًا وَمَا أَنَاْ مِنَ الْمُهْتَدِينَ 56 قُلْ إِنِّي عَلَى بَيِّنَةٍ مِّن رَّبِّي وَكَذَّبْتُم بِهِ مَا عِندِي مَا تَسْتَعْجِلُونَ بِهِ إِنِ الْحُكْمُ إِلاَّ لِلّهِ يَقُصُّ الْحَقَّ وَهُوَ خَيْرُ الْفَاصِلِينَ 57 قُل لَّوْ أَنَّ عِندِي مَا تَسْتَعْجِلُونَ بِهِ لَقُضِيَ الأَمْرُ بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ وَاللّهُ أَعْلَمُ بِالظَّالِمِينَ 58 وَعِندَهُ مَفَاتِحُ الْغَيْبِ لاَ يَعْلَمُهَا إِلاَّ هُوَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَمَا تَسْقُطُ مِن وَرَقَةٍ إِلاَّ يَعْلَمُهَا وَلاَ حَبَّةٍ فِي ظُلُمَاتِ الأَرْضِ وَلاَ رَطْبٍ وَلاَ يَابِسٍ إِلاَّ فِي كِتَابٍ مُّبِينٍ 59  
ترجمه فارسی مکارم

 

و اين چنين بعضى از آنها را با بعض ديگر آزموديم (توانگران را بوسيله فقيران); تا بگويند: اينها هستند كه خداوند از ميان ما (برگزيده، و) بر آنها منت گذارده (و نعمت ايمان بخشيده است؟! آيا خداوند، شاكران را بهتر نمى ‏شناسد؟! 53 هرگاه كسانى كه به آيات ما ايمان دارند نزد تو آيند، به آنها بگو: سلام بر شما پروردگارتان، رحمت را بر خود فرض كرده; هر كس از شما كار بدى از روى نادانى كند، سپس توبه و اصلاح (و جبران) نمايد، (مشمول رحمت خدا مى ‏شود چرا كه) او آمرزنده مهربان است 54 و اين چنين آيات را برمی شمريم، (تا حقيقت بر شما روشن شود،) و راه گناهكاران آشكار گردد 55 بگو: من از پرستش كسانى كه غير از خدا مى ‏خوانيد، نهى شده ام! بگو: من از هوى و هوس هاى شما، پيروى نمى ‏كنم; اگر چنين كنم، گمراه شده ‏ام; و از هدايت‏ يافتگان نخواهم بود! 56 بگو: من دليل روشنى از پروردگارم دارم; و شما آن را تكذيب كرده ‏ايد! آنچه شما در باره آن (از نزول عذاب الهى) عجله داريد، به دست من نيست !حكم و فرمان، تنها از آن خداست! حق را از باطل جدا مى ‏كند، و او بهترين جداكننده (حق از باطل) است 57 بگو: اگر آنچه درباره آن عجله داريد نزد من بود، (و به درخواست شما ترتيب‏ اثر مى ‏دادم، عذاب الهى بر شما نازل مى‏ گشت;) و كار ميان من و شما پايان گرفته بود; ولى خداوند ظالمان را بهتر مى ‏شناسد (و بموقع مجازات مى‏ كند) 58 كليدهاى غيب، تنها نزد اوست; و جز او، كسى آنها را نمى ‏داند او آنچه را در خشكى و درياست مى ‏داند; هيچ برگى (از درختى) نمى ‏افتد، مگر اينكه از آن آگاه است; و نه هيچ دانه ‏اى در تاريكی هاى زمين، و نه هيچ تر و خشكى وجود دارد، جز اينكه در كتابى آشكار ( در كتاب علم خدا) ثبت است 59

آیات امروز را می توانید از طریق این لینک هم مطالعه کنید

 

توضیح: هر روز می خواهیم یک صفحه از قرآن را با هم بخوانیم (به همراه معنی آن).

روزی چند دقیقه وقت می گذاریم، بعد از مدتی می بینیم کل قرآن را ختم کرده ایم؛ به همین راحتی.
امام صادق (علیه السلام) می فرمایند: قرآن پیمان خداست بر خلق او و برای شخص مسلمان شایسته است که بر عهد خود نگاه کند و هر روز 50 آیه بخواند.
 
بیائیم فعلا حداقل با یک صفحه در روز شروع کنیم!
 
یاعلی مدد ... التماس دعا

 

 

  مدیریت علوی             

وظایف و مسؤولیت های حاکم در نگاه علی(ع)

بخش سوم

محمدعلی رستمیان

 

 

2- اخلاق اسلامی
یکی دیگر از وظایف فردی حاکم، از منظر امام علی علیه السلام مراعات اخلاق اسلامی، هنگام ارتباط با مردم است. این مطلب در نامه ها و عهدنامه های مختلف به حاکمان و کارگزاران توصیه شده و مراعات آن خواسته شده است. اینک آنچه را حضرت از کارگزاران خویش خواسته است، در محورهای ذیل بررسی می کنیم:


 

الف) رحمت و شفقت
یکی از جلوه های اخلاق اسلامی که حاکم باید در حد اعلی آن را مراعات کند، رحمت و شفقت به مردم است. او باید مردم را دوست داشته باشد و با لطف و مهربانی با آنها رفتار کند و قلبش مملو از محبت آنها باشد. این فرمانی است که امیر موحدان به حاکم مصر می کند و از او می خواهد:
و اشعر قلبک الرحمة للرعیة و المحبّة لهم و اللطف بهم؛[24]
قلب خویش را نسبت به مردم از رحمت و محبت و لطف سرشار ساز.
و به محمد بن ابی بکر می گوید:
فاخْفض لهم جناحک و اَلِنْ لهم جانبک؛[25]
بال های محبتت را برای آنها بگستر و پهلوی نرمش و ملایمت را بر زمین بگذار.
در همین راستا از کارگزاران می خواهد عفو و گذشت را سرلوحه کار خود قرار دهند، زیرا به طور عمد یا خطا از مردم لغزشهایی سر خواهد زد. میزان عفوی که حضرت از کارگزاران می خواهد، به حدی است که جای هیچ عقوبتی باقی نمی ماند:
یفرط منهم الزلل و تعرض لهم العلل و یؤتی علی ایدیهم فی العمد و الخطاء فأعْطهم من عفوک و صفحک مثل الذی تحب ان یعطیک الله من عفوه و صفحه؛[26]
گاه از آنها خطا و لغزشی سر می زند و دچار ناراحتیهایی می شوند و عمداً یا سهواً کارهایی انجام می دهند. به اندازه ای در باره آنها عفو و گذشت کن که دوست داری خداوند در باره تو عفو و گذشت کند.
البته چون در امور حکومتی، مجازات جای خود را دارد و نمی توان آن را به طور کلی نفی کرد، حضرت برای آن جایی قرار می دهد، لیکن هشدار می دهد حاکم نباید از کیفری که به مردم داده، خوشحال باشد و از عفوی که کرده است، پشیمان شود:
و لا تندمنّ علی عفو و لا تبجحنّ بعقوبة[27]؛
از عفو پشیمان مشو و از کیفر و مجازاتی که کرده ای، بر خود مبال.

ب) گشاده رویی و نزدیکی با مردم
حاکم در برخورد با مردم باید با گشاده رویی روبه رو شود و این یکی دیگر از ابعاد اخلاق اسلامی است که حضرت مراعات آن را وظیفه حاکم می داند و انجام آن را از محمد بن ابی بکر خواسته است[28] و به کارگزاران خویش در امور صدقه فرمان می دهد با چهره عبوس با مردم روبه رو نشوند.[29]
گشاده رویی یکی از عواملی است که می تواند از دگرگونی حال حاکم بعد از به قدرت رسیدن جلوگیری کند و او را از حالت قبلی که با مردم نشست و برخاست می کرد و با آنها نزدیک بود، خارج نکند. حاکم باید مراقب باشد برخورد او با مردم، با قبل از رسیدن به حکومت تفاوت نکند، بلکه به گونه ای رفتار کند که به مردم نزدیکتر شود:
فاِنّ حقاً علی الوالی اَلا یغیّر علی رعیته فضلٌ ناله و لا طول خُصّ به و اَنْ یزیده ما قَسمَ الله له من نعمه دُنوّاً مِن عباده و عطفاً علی اخوانه[30]؛
یکی از وظایف والی این است که مقام و نعمتی که به او رسیده، حال وی را نسبت به مردم تغییر ندهد، بلکه نعمت الهی، او را به بندگان خداوند نزدیکتر و مهربان تر کند.

ج) عیب پوشی از مردم
موقعیت اجتماعی حاکم او را در موقعیتی قرار می دهد که از اوضاع و احوال مردم آگاه است و قدرت دارد بر کارهای مخفی آنها مطلع شود و بر اعمال خوب و بد آنها آگاهی یابد. در این میان وظیفه ای سنگین بر دوش حاکم وجود دارد، نباید در پی یافتن اسرار مخفی مردم باشد و در این مورد وظیفه ای ندارد و اگر عیوبی از مردم برایش آشکار شد، باید تا حد امکان پرده پوشی کند و از پخش آن جلوگیری کند. حضرت علی علیه السلام وظیفه حاکم را تنها اصلاح اموری می داند که بر او آشکار می شود و باید حکم امور مخفی را به خداوند واگذار کند:
فاِنَّ فی الناس عیوباً، الوالی اَحق مَن سَتَرَها فلا تکشفنّ عمّا غاب عنک منها فاِنما علیک تطهیر ما ظهر لک و الله یحکم علی ما غاب عنک فاسْتُر العورة مااستطعتَ یستر الله منک ما تحب ستره من رعیتک[31]؛
در مردم عیوبی وجود دارد که حاکم سزاوارترین فردی است که باید در پوشاندن آنها بکوشد. در صدد مباش کارهای پنهانی آنها را بفهمی، زیرا تنها وظیفه داری در اصلاح آنچه برایت آشکار می شود، بکوشی و در موارد مخفی خداوند حکم می کند. تا می توانی عیوب را بپوشان، تا خداوند عیوبی را که دوست داری از مردم مخفی بماند، بپوشاند.
بدین ترتیب وظیفه حاکم در برابر سخن چینان و عیب جویان که به دنبال عیوب مردم هستند، آشکار می شود. او نباید با زودباوری، به تصدیق آنان مبادرت ورزد و بر اساس گفته های آنها به مجازات مردم اقدام کند، بلکه باید آنها را از اطراف خویش دور سازد.
اداره جامعه نیازمند آگاهی از امور بسیاری است که حاکم با دانستن آنها می تواند جامعه را به طور مطلوب اداره کند. از این رو حضرت یکی از وظایف حاکم را استمرار علم آموزی، جهت اصلاح امور مملکت می داند و از کارگزاران خویش پیگیری این امر را می طلبد:
و اَکثر مدارسة العلماء و منافثة الحکماء فی تثبیت ما صلح علیه امر بلادک و اقامة ما استقام به الناس قبلک[32]؛
با علما زیاد به گفتگو بنشین و با حکما و دانشمندان بسیار بحث و از آنها استفاده کن، تا آنچه امور مملکتت را اصلاح می کند، تثبیت کنی و آنچه را مردم، قبل از تو بر پا داشته اند، بر پا داری.
بدین خاطر، حضرت سفارش می کند حاکم شیوه حکومت حاکمان صالح پیشین را مطالعه و از آن استفاده کند:
و الواجب علیک ان تتذکر ما مضی لمن تقدمک من حکومة عادلة او سنة فاضلة[33]؛
بر تو لازم است همواره به یاد حکومت های عادلانه پیش از خود یا روش های پسندیده باشی.

ادامه دارد...

منبع : فصلنامه حکومت اسلامی، شماره 18

 

  جمله مديريتی              

نیروی شعور

ترس را از خود بران و با خود بگو

" من با نیروی شعور خود، قدرت انجام هر کاری را دارم "

ژوزف مورفی

 

  حدیث مديريتی             

 

سکوت

 

امام صادق علیه السلام فرمودند:

علیك بالصمت، تعد حلیما، جاهلا كنت او عالما،

 فان الصمت زین لك عندالعلما و سترلك عندالجهال.
عالم باشى یا جاهل، خاموشى را برگزین تا بردبار به شمار آیى؛

زیرا خاموشى نزد دانایان زینت و در پیش نادانان پوشش است.

مستدرک، ج 9، ص17

 

  طنز مديريتی              

کارمند فرز و چالاک

 

ساعت 6 بعد از ظهر، کارمند جوان بعد از انجام اضافه کاری در حال ترک کردن محل کار خود بود که مدیر خود را، در حالی که برگه ای در دست داشت و مقابل دستگاه کاغذ خرد کن ایستاده بود، دید.

مدیر تا او را دید صدایش زد و گفت :

- " آیا می توانی این دستگاه را راه بیندازی؟ خانم منشی امروز زودتر از حد معمول رفته و این کار مهم باید سریع انجام بشود "

کارمند جوان خوشحال از اینکه می تواند قابلیت خود را به مدیر نشان دهد، گفت: بله قربان، و دستگاه را روشن کرد و برگه را از دست مدیر گرفت و وارد دستگاه کرد.

پس از ناپدید شدن برگه، مدیر گفت:

- " احسنت، احسنت! خوب است، فقط یک کپی از آن کافی است ".

 

  حکايت مديريتی            

بازی زندگی

قاعده بازی زندگی:

فرض کنید زندگی همچون یک بازی است. قاعده این بازی چنین است که بایستی پنج توپ را در آن واحد در هوا نگهدارید و مانع افتادنشان بر زمین شوید. جنس یکی از آن توپ ها از لاستیک بوده و باقی آنها شیشه ای هستند. پر واضح است که در صورت افتادن توپ پلاستیکی بر روی زمین، دوباره نوسان کرده و بالا خواهد آمد، اما آن چهار توپ دیگر به محض برخورد، کاملا شکسته و خرد می شوند.

آن چهار توپ شیشه ای عبارتند از خانواده، سلامتی، دوستان و روح خودتان و توپ لاستیکی همان کارتان است.

كار را بر هیچ یک از عوامل فوق ترجیح ندهید، چون همیشه كاری برای كاسبی وجود دارد ولی دوستی كه از دست رفت دیگر بر نمی گردد، خانواده ای كه از هم پاشید دیگر جمع نمی شود،‌ سلامتی از دست رفته باز نمی گردد و روح آزرده دیگر آرامش نخواهد داشت.

 

  تکنیک های موفقیت         

راز های میلیونرهای خودساخته

 مجله الکترونیکی کشکول مدیریت

 

افراد ثروتمند و میلیونر خود ساخته، باهوش تر و برتر از شما نیستند. آنها از یک سری اسرار ویژه برای ثروتمند شدن بهره گرفته اند که شما نیز می توانید با پیروی از آنها حداقل کسب و کار خود را رونق بخشید.

 

1- رویاهای بزرگی در سر داشته باشید. افکار بزرگ، زندگی شما را متحول خواهد ساخت.

 

2- یک تصویر خاص از مقصد مسیر خود در ذهن تان ترسیم کنید. هر اندازه این تصویر مشخص تر و خاص تر باشد امکان دستیابی شما به آن بیشتر خواهد بود.

 

3- به گونه ای رفتار کنید که گویی شما مالک کسب و کارتان می باشید. ولو آنکه برای شخص و شرکت دیگری کار می کنید. این نگرش شما بذرهای موفقیت و استقلال شغلی را در سرنوشت شما خواهد کاشت.

 

4- شغل خود را دوست داشته باشید. چنانچه به آن علاقه مند نمی باشید آن را رها کنید. با "نه" گفتن به شغلی که تنها برای پول انجامش می دهید شغل دلخواه خود را همچون آهن ربا جذب خود خواهید کرد.

 

5- یک گروه خوش فکر تشکیل دهید. با افرادی که متعهد به ایجاد یک شغل بزرگ هستند جلسه تشکیل دهید. اندیشه ها و ایده های خود را با یکدیگر در میان بگذارید و از یکدیگر پشتیبانی کنید.

 

6-همواره ضوابط اخلاق کاری را رعایت کنید.

 

7- پیشرفت و بهبودی دائم و بی وقفه در شغل خود را سر لوحه اعمال خود قرار دهید. همیشه به علم خود بیفزایید.

 

8- به شغل خود بعنوان یک خدمت رسانی بنگرید. یاری رساندن به دیگران کسب و کار شما را رونق خواهد بخشید.

 

9- از تمام جزئیات و ریزه کاری های شغل خود آگاهی یابید. این پیشه شماست.

 

10- مترصد فرصت ها باشید. هر لحضه ممکن است بر در شما بکوبد. آیا شما آماده هستید؟

 

11- تناسب اندام خود را حفظ کنید. ذهن توانمند جسم نیرومندی پدید می آورد. بدن ضعیف، معلول ذهن ضعیف می باشد. سلامت جسمانی و روانی شما اساس موفقیت شما در زندگی می باشد.

 

12- زندگی خود را اولویت بندی کنید؛ ابتدا کارهای مهم تر را به انجام رسانید.

 

13- بیش از آنچه مشتری انتظار دارد به وی خدمت ارائه دهید. این عمل اعتماد سازی کرده و مشتریان شما را افزایش می دهد.

 

14- فرد منظبطی باشید. زندگی خود را از فعالیت ها و افرادی که موجبات پیشرفت و بالنگی شما را فراهم می آورند، پر کنید. فعالیت هایی که بر زندگی شما اثر منفی می گذارند را از خود دور سازید.

 

15- نخست به خودتان بپردازید. این نخستین قانون متمولان است. پس انداز را هیچگاه فراموش نکنید.

 

16- هر از چند گاهی، تنهایی را تجربه کنید. در زمان تنهایی به ندای درون و اندیشه های ذهن خود گوش فرا دهید و برنامه ریزی های خلاقانه کنید.

 

17- بسوی برتری گام بردارید. بهترین را ارج دهید و به کمتر از آن قانع نباشید.

 

18- صداقت و درستکاری بهترین سیاست است. خود و خواسته های خود را بشناسید و آنها را همیشه صادقانه بیان دارید.

 

19- در روند تصمیم گیری سریع عمل کرده و در تغییر آنها کند و آهسته باشید.

 

20- شکست گزینه شما نخواهد بود. تمام افکار شما باید بر موفقیت متمرکز باشد. شما باید موفق گردید.

 

21- در دستیابی به اهدافتان مصمم باشید. پافشاری سرسختانه اعتماد به نفس شما را تقویت کرده و شما را به پیروزی نهایی نزدیک می کند.

 

22- بر خلاف جریان آب شنا کنید. هیچگاه از ایده ها، عقاید و رویکردهای نو نهراسید.

 

23- بر روی فرصت ها تمرکز کنید و نه بر روی موانع.

 

24- سه عنصر ترس، پشت گوش اندازی و تنبلی را از زندگی خود دور کنید.

 

25- به خاطر داشته باشید اغلب افرادی که در کنار شما هستند از پیشرفت و ثروتمند شدن شما خوشنود نخواهند شد و ممکن است در این مسیر مرتبا شما را از دستیابی به اهدافتان دلسرد سازند. تنها به اهداف خود بیندیشید و به حرف های منفی آنها گوش نسپارید.

 

26- یاد بگیرید خودخواه باشید. خودخواهی به معنی نادیده گرفتن حقوق دیگران نیست؛ بلکه به مفهوم ارج نهادن به خواسته ها و آرزوهای خودتان و مقدم دانستن آنها بر خواسته های دیگران می باشد.

 

حال اگر فرد بد شانسی نباشید حتما پولدار می شوید...!

 

 منبع : Mag.riau.ac.ir

 

  نکات مدیریتی             

مقایسه كار مدیر و كارمند


ویژگی های مدیر :
 □با مردم و افكار و طرح سروكار دارد.
الهام می دهد، تربیت می كند، نظارت می كند.
راجع به افراد، تجهیزات تصمیم می گیرد.
كار كلیه زیردستان را تعقیب می كند.
بیشتر با وظایف متغیر و پیش بینی نشده.
وظایف متعددی دارد.
رضایت از او در گرو استفاده بهینه از منابع انسانی و فیزیكی است

ویژگی های كارمند :
 □ با لوازم، ابزار و مصالح سروكار دارد.
 □
محصول یا خدمت ارائه می دهد.
 □
طبق دستوركار معینی انجام می دهد.
 □
طرح و دستورات مرتبط با خود را تعقیب می كند.
 □
با كار عادی بیشتر سروكار دارد.
 
وظائفش محدود است.
 □
رضایت از او در گرو تحویل خدمات مطلوب است.

 

منبع : www.nww.co.ir

 

  مقاله مدیریتی             

ده اصل تغییر مدیریت

ترجمه :

دكتر مینا جمشیدی

 یزدان پوریوسفی

 

به زمانی برمی گردیم که مدیران اجرایی شرکت های بزرگ، به دنبال یک هدف ساده برای خود و سازمان هایشان بودند: ثبات. سهامداران نیز خواهان کسب منفعت، کمی بیشتر از میزان پیش بینی شده، بودند. از آنجایی که تعداد زیادی از بازارها تعطیل و یا توسعه نیافته بودند، رهبران فقط می توانستند براساس چارچوبی که اصلاحات ناچیزی را به همراه داشت عمل کنند. قیمت ها تحت کنترل بود، مردم دارای امنیت شغلی بودند و درنتیجه روند زندگی خوب و مطلوب بود.
اما امروزه شفافیت بازار، نیروی انسانی پویا، رونق سرمایه جهانی و ارتباطات سریع موجب گردیده است تا سناریوی قدیمی رضایت‌بخش با نگاه دقیق تری موردبررسی قرار گیرد. امروزه اکثر صنایع و تقریبا" تمامی شرکتها از غولهای صنعتی تا خرده پاهای تجاری بر روی هدف مشترک مدیریت یعنی تغییر که در گذشته به کلی از آن پرهیز می شد، تمرکز کرده اند.
برنامه تغییر، بیشترین مدیران اجرایی را با یک کشمکش ناآشنا و غریب مواجه کرده است. در اکثر برنامه های تغییر و تبدیل در شرکت های بزرگ، معمولا" مدیران و مشاورانشان همه توجه خود را به اتخاذ بهترین تدابیر و سیاستها معطوف می کنند، درحالی که به منظور کسب موفقیت، لازم است که به بعد انسانی تغییر مدیریت مطابق با فرهنگ سازمان، ارزشها و رفتارهای اعضای سازمان نیز توجه کنند. طرحها و برنامه ها به خودی خود ارزشی ندارند. ارزش آنها ازطریق عکس العمل مشترک هزاران و شاید ده ها هزار کارمندی مشخص می شود که مسئول طراحی، اجرا و زندگی در محیط تغییر یافته، هستند.
تغییرات با ساختاری درازمدت دارای چهار ویژگی به شرح زیر است درحالی که شرکتها در زمان اجرای برنامه تغییرات فقط به مسئله پاداش اشاره می کنند: مقدار (میزان تاثیر برنامه تغییر بر کل یا بخش اعظم سازمان)، اهمیت (مستلزم اعلام مستمر وضعیت در طول جریان برنامه تغییر است)، مدت زمان (زمانی که برای اجرای برنامه تغییر لازم است) و اهمیت تدابیر و سیاست ها.
برخی از مدیران ارشد به این مسئله واقف هستند و درمورد آن ابراز نگرانی می کنند. هنگامی که از آنها درباره این موارد پرسش می شود، مدیران درگیر در برنامه تغییر اظهار می دارند که آنها همیشه نگران نوع واکنش کارکنان در برابر برنامه تغییر هستند و هم اینکه چگونه می‌توانند تیم خود را ترغیب به انجام کارگروهی کنند. آنها همچنین نگران حفظ ارزشهای شرکت و ایجاد حس یکی بودن و فرهنگ مسئولیت پذیری نیز هستند. تیم های رهبری که در طراحی و برنامه ریزی، بعد انسانی را نادیده می گیرند اغلب شگفت زده می شوند که چرا بهترین برنامه ریزی های آنها به شکست می انجامد و از بین می رود.


1- به طور مستمر و منظم به بعد انسانی توجه کنید:

درهر تغییر و تبدیل قابل توجه و مهمی، حتما" باید اعضای سازمان مدنظر قرار گیرند. از مدیران جدید انتظار می رود که موجب پیشرفت، بروز تغییرات، توسعه مهارتها و تواناییها در سازمان گردند، درحالی که کارکنان در برابر این مسائل مقاومت نشان می دهند. رویارویی مدیر با این مسائل آن هم در یک محیط نامناسب که کارکنان واکنش درستی از خود نشان نمی دهند، نه تنها سرعت جریان برنامه را کاهش و روحیه را تضعیف می کند بلکه نتایج را به مخاطره می اندازد. برنامه تغییری که با فعالیت تیم رهبری شروع و با حمایت مدیران و سهامداران اصلی به پایان می رسد قطعا" بازدهی خوبی را به همراه خواهدداشت. گردآوری اطلاعات زیاد، تجزیه وتحلیل، برنامه ریزی و اجرای صحیح به اندازه طراحی مجدد سیاستها و سیستم لازم است. برنامه تغییر مدیریت باید کاملا" با مرحله برنامه ریزی و تصمیم گیری همسو گردد تا روند برنامه به صورتی بهتر و موثرتر به اجرا درآید و باید براساس ارزیابی واقعی درباره گذشته سازمان، آمادگی و ظرفیت سازمان برای پذیرش تغییر باشد.


2- آغاز از مراتب بالای سازمان:

از آنجایی که فلسفه برنامه تغییر بدین گونه است که موجب اغتشاش در بین اعضای سازمان درهمه سطوح می گردد لذا در هنگام بروز، همه چشم ها به سوی مدیرعامل و رهبران تیم دوخته خواهد شد تا از تقویت، حمایت و هدایت آنها برخوردار شوند. به منظور انگیزه دادن به اعضای سازمان و تشویق کردن آنها به بیان اظهارنظراتشان درباره برنامه تغییرات، در ابتدا رهبران خود می بایست پذیرای این نگرش جدید باشند. آنها باید با یک لحن و سبک ثابت، رفتارهای مطلوب را عنوان کنند. تیم های اجرایی که عملکرد و بازدهی شان به صورت گروهی مطلوب است برای کسب موفقیت در سازمان بهترین هستند. آنها خود را در مسیر برنامه تغییر قرار داده و مسئولیت اجرای برنامه را به عهده می گیرند. با درک کامل از فرهنگ و برنامه های تغییری که قصد معرفی آنها را دارند سعی در به الگو درآوردن آنها نیز می کنند. در یک شرکت حمل ونقل بزرگ، تیم اجرایی به منظور بهبود و گسترش بازدهی و عملکرد شرکت و کارکنانش دست به اقدام ابتکاری زد، قبل از اینکه مراتب تغییر در بخش مدیریتی مطرح گردد.
این ابتکار، صرفه جویی و پس انداز در هزینه های اولیه را به همراه داشت اما برنامه تغییر به کندی پیش می رفت زیرا کارکنان همواره درمورد دیدگاه و تعهد مدیران سازمان نسبت به برنامه تغییر پـــــرسش می کردند. اما ورود تیم رهبری به این جریان و تعهد و همسو شدن آنها با برنامه تغییر ابتکاری باعث گردید تا از سیر نزولی نتایج جلوگیری گردد.


3- مشارکت همه سطوح سازمان:

 از آنجایی که برنامه های تغییر از تعریف و شناسایی سیاستها و تعیین اهداف شروع و به طراحی و اجرای آنها می انجامد، بنابراین، بر سطوح مختلف سازمان تاثیرگذار است.
برنامه تغییر در سازمان باید ضمن معرفی رهبران در شرکت، از مشارکت همه سطوح به منظور به اجرا درآوردن برنامه تغییر نیز بهره گیرد که همان تغییر سلسله مراتب در سازمان از پایین به بالا است. در هر سطح از سازمان، کسانی که به عنوان رهبر معرفی و تربیت می شوند دیدگاه خود را باید با دیدگاه شرکت همسو گردانند و آمادگی لازم را درباره مأموریت محوله ازطرف سازمان کسب و برای اجرا و انجام برنامه تغییر، انگیزه لازم را اخذ کنند.
یک شرکت بیمه گر که همواره به دنبال کسب درآمد بود تصمیم گرفت تا عملکرد شرکت را تغییردهد و روش مشارکتی را به کار گیرد و شیوه آموزش و حمایت از همه گروهها در هر سطح از سازمان را به اجرا درآورد. در ابتدا سیاستها، دیدگاهها و اهداف توسط ۱۰ مدیر رده بالا تعیین گردید، سپس بیش از ۶۰ مدیرمیانی اصل مسئله تغییر را طراحی کردند و ۵۰۰ رهبر نیز اجرای برنامه را به عهده گرفتند. این ساختار در طول جریان برنامه تغییر به صورت ثابت باقی ماند و درنهایت موجب دو برابر شدن سوددهی شرکت بیش از میزان پیش‌بینی شده گردید. این شیوه همچنین روش بسیار مناسبی برای سازمانها است تا بتوانند رهبران موردنیاز آینده خود را شناسایی کنند.


4- رسمیت بخشیدن به برنامه تغییر:

افراد سازمان به صورت ذاتی دارای درک و شعور هستند و خواهند پرسید که لازمه گسترش تغییر چیست؟ آیا سازمان در مسیر درست و صحیح حرکت می کنند و آیا رهبران سازمان می خواهند شخصا" تغییرات را به وجود آورند؟ در اینجا آنها برای کسب پاسخ مناسب به رهبران سازمان می نگرند. نحوه رسمیت بخشیدن رهبران به برنامه تغییر و بیان دیدگاه هایشان درباره آن، فرصت های پرارزش و گران بهایی را برای تیم رهبری به همراه خواهد داشت تا بتوانند خود را بهتر هم با برنامه تغییر همسو سازند.

برای اجرای این امر لازم است مراحل زیر صورت می پذیرد:
-
 بیان علت قانع کننده که چرا بروز تغییرات لازم است؛
 -
اثبات و ابراز اعتقاد مبنی بر موفقیت آتی سازمان و حرکت تیم رهبری به سوی اخذ موفقیت؛
 -
تعیین وتهیه برنامه های راهبردی جهت هدایت رفتارها و تصمیم گیری ها.
سپس رهبران باید این پیام را برای مستمعان داخلی مختلف در سازمان تهیه کرده و برنامه تغییر را برای افراد توصیف کنند.
یک شرکت بسته بندی کالا که سال ها با مشکل افت درآمد مواجه بود تصمیم گرفت که به طور موثری در شرکت تغییر ایجاد کند. بنابراین، برای بقای شرکت تعدیل ۳۰ درصد نیروی کار را برگزید. تیم اجرایی در جلسات متعدد، حقیقت را این گونه بیان کرد که تعدیل نیرو تنها راه ممکن برای بقای شرکت است. رهبران با پذیرفتن اصل واقعیت و کمک به کارکنان به منظور درک لزوم این تغییر قادر شدند مدیران رده بالای سازمان را نیز متقاعد سازند تا از این برنامه تغییر که بزرگترین طرح تعدیل نیرو در سابقه شرکت بود پیروی کنند.
بعداز اجرای این طرح، افراد باقیمانده در شرکت به جای اینکه دچار تضعیف روحیه گردند مصمم شدند تا نهایت تلاش خود را درجهت پیشرفت شرکت به کار بندند.


5-  ایجاد حس مالکیت و مسئولیت پذیری:

رهبرانی که مسئولیت به اجرا درآوردن برنامه تغییرات بزرگ در سازمان ها را عهده دار می شوند باید تلاش زیادی در طول اجرای برنامه تغییر انجام دهند تا نیروی کار دچار کمترین میزان سرگشتگی گردند. لازمه انجام این کار بیش از یک توافق ساده مبنی بر پذیرش هدایت جریان تغییر توسط رهبران است. لازمه به اجرا درآوردن برنامه های تغییر بزرگ برای همه رهبرانی که خواستار قبولی مسئولیت اجرای برنامه تغییر در همه ابعاد هستند، این است که از حس مسئولیت پذیری بالایی برخوردار باشند. این حس مسئولیت پذیری اغلب با مشارکت افراد در شناسایی مشکلات، ارائه راه حل های مناسب به وجود می آید و به وسیله پاداشها و محرک ها تقویت می شوند. این پاداش ها می تواند ملموس باشد مانند پاداشهای مالی و یا جنبه غیرمادی داشته باشد مانند ایجاد حس دوستی و اعتماد.
یک سازمان حفظ سلامتی و بهداشت که الگوی سهیم کردن کارکنان و حمایت از آنها را مدنظر قرار داده بود اولین طرحی که برای سازمان جدید خود ارائه کرد مربوط به بخش منابع انسانی بود. تیم طراحی به مدت ۶ ماه با تیم مشاوران در ارائه طرح و برنامه همکاری کردند. بعداز اتمام برنامه ریزی، زمانی که جهت اجرا به تیم اجرایی سپرده شد رهبران اجرایی در مقابل انجام برنامه تغییر، مقاومت کردند. درحالی که در ابتدا بر سر اجرای برنامه تغییر به توافق رسیده بودند اما بعد به این نتیجه رسیدند که در مرحله طراحی و برنامه ریزی به اندازه کافی مشارکت نداشته اند. بنابراین، مرحله طراحی باید اصلاح می شد و تیم اجرایی با تیم برنامه ریزی همکاری می کردند تا بیشتر با تغییراتی که لازم بود انجام گیرد، آشنا شوند. ماحصل این همکاری این بود که برنامه تغییرات به سرعت انجام شد و رهبران اجرایی کارکردن تیمی را یاد گرفتند و حس همسوشدن و یکدست شدن را آموختند، چیزی که قبلا" تجربه نکرده بودند.

 

6- مطلع کردن کارکنان:

اغلب اوقات رهبران برنامه تغییر، اشتباها" بر این باورند که سایر کارکنان نیز مانند آنها درمورد علت بروز تغییرات واقف هستند. هنگامی یک برنامه تغییر موثر و مفید واقع خواهدشد که پیامهای لازم را به طور مرتب و به موقع به کارکنان اعلام کند. باید روند اطلاع رسانی درست و به موقع به کارکنان، به طور مداوم در طول جریان برنامه تغییر وجود داشته باشد و به بازخور کارکنان نیز توجه شود. گاهی اوقات برای انجام این امر لازم است که اطلاع رسانی ازطریق بیشتری صورت پذیرد.
در اواخر دهه ۱۹۹۰، چارلز روسوتی، رئیس اداره مالیات بر درآمد دیدگاه خود را این گونه عنوان کرد که اداره مالیات بر درآمد می‌تواند با مالیات دهندگان مثل مشتری رفتار و سازمان صرفا" خشک و مقرراتی را تبدیل به یک سازمان خدماتی درسطح جهان کند. او معتقد بود تفکر و عملکرد متفاوت بیش از ۱۰۰ هزار کارمند به چیزی بیش از سیستم اجرای برنامه تغییر نیاز دارد. رئیس اداره مالیات بردرآمد، عملکرد اطلاع رسانی در سازمان را ازطریق پست های صوتی روزانه مدیران و کارمندان ارشد، جلسات آموزش، نوارهای ویدیویی، روزنامه ها و جلساتی در ساختمان شهرداری به اجرا درآورد. اطلاع رسانی به موقع و مناسب و مداوم در رأس برنامه تغییر قرار داشت. نتیجه این امر، افزایش تعداد مالیات دهندگان از پایین ترین تعداد به بالاترین مقدار خود بود مانند تعداد مشتریان رستوران مک دونالد و اکثر خطوط هواپیمایی.


7-  بررسی و ارزیابی فرهنگ:

 برنامه های تغییر زمانی موفق خواهد بود که مسئله فرهنگ را در هر سطح از سازمان کاملا" مهم جلوه دهد . شرکت ها اغلب اشتباها" فرهنگ در سازمان را دیر موردارزیابی قرار می دهند و یا اصلا" به آن توجهی نمی کنند، درحالی که ازطریق بررسی فرهنگ در سازمان می توان به میزان آمادگی سازمان در پذیرش تغییر، زمان به صحنه آوردن مرحله مهمتر و مشکل تر برنامه تغییر، شناخت تعارض ها و تعیین شناخت و تاثیر رهبران پی برد. این علائم نشاندهنده ارزشها، باورها، رفتارها اصلی و کلیدی است که می‌بایست برای حدوث یک تغییر موفق گردهم آیند.
آنها این ابزارها از قبیل دیدگاههای جدید شرکت و ایجاد زیرساختها و برنامه هایی که برای پیشبرد یک تغییر لازم است را به عنوان یک خط مشی مشترک برای طراحی فاکتورهای ضروری یک تغییر به خدمت گرفتند.


8-  شناسایی صریح و دقیق فرهنگ:

هنگامی که فرهنگ درک و شناخته شد می بایست تمامی ابعاد و جنبه های برنامه تغییر نیز موردتوجه قرار گیرد. رهبران باید فرهنگ و رفتارهای اساسی و اصولی را تصریح کنند تا بتوانند به بهترین شکل، روش های نوین تجارت را حمایت و حفظ کنند و فرصتها را جهت به الگودرآوردن رفتارهای شایسته غنیمت شمارند و پاداشهای مناسب درخور رفتار، درنظر بگیرند. این کار، نیازمند گسترش خط مشی، تعریف و شناسایی کامل و روشن هدف نهایی یا فرهنگ دلخواه و برنامه ریزی جهت متحول شدن است.
فرهنگ یک شرکت آمیزه ای از بخش تاریخی، ارزش ها و باورهای صریح و رفتارها و نگرشهای مشترک است. برنامه های تغییر می تواند مستلزم ایجاد یک فرهنگ (در شرکتهای جدید یا شرکتهای چندمالکیتی)، تلفیق فرهنگ ها (در ادغام و تشکیل شرکت های بزرگ) و تقویت فرهنگها (شرکت های قدیمی و یا شرکت های تولیدی) باشد. باید نتیجه گرفت که همه سازمانها دارای مرکز فرهنگی هستند جایگاهی از تفکر، فعالیت، تاثیر و نفوذ یا شناسایی هویت شخصی که اغلب راه موثری در شروع فرهنگ تغییر است.
یک شرکت تولیدکننده کالاهای مصرفی با یک سری مارک های تجاری مهم معین کرد که واقعیت و حقیقت تجارت خواستار تمرکز بیشتر روی سودآوری و حصول منفعت نهایی است. علاوه بر طراحی مجدد استانداردها و محرکها، طراحی را ارائه کرد که موجب تغییر اصولی در فرهنگ یک سازمان می گردد و شروع تغییر از بخش بازاریابی و مرکز تاریخی شرکت است. این امر باعث شد که اشتیاق فراوان کارمندان فروش برای پذیرفتن فلسفه جدید که همانا هماهنگی فعالیتهای فروش و بازاریابی، ارائه طرحها و برنامه های محرک بود، توجیه پذیرتر باشد. می توان مشاهده کرد که توجه رهبران این فرهنگ به برنامه جدید موجب می گردد که سایر اعضای سازمان نیز به این خط مشی وارد گردند.


9- آمادگی برای مسائل غیرمنتظره و پیش بینی نشده:

روند هیچ برنامه تغییری دقیقا" براساس طرح های برنامه ریزی شده نخواهدبود. انسانها در برابر مسائل غیرمنتظره واکنش نشان می دهند. لازمه تغییر مدیریت موثر، مطالعه و ارزیابی مکرر و مستمر اثرات تغییر است و همچنین خواسته های اعضای سازمان و توانایی سازگاری آنها با موج بعدی تغییراست.
یک سازمان حفظ سلامتی و بهداشت آمریکایی تحت فشار رقابتی و مالی ناشی از ناتوانیش دربرابر عکس العمل به تغییرات در بخش فروش بود. بررسی نشان داد که علت این کمبود و نقصان در ساختار و نحوه اداره سازمان است. بنابراین، سازمان تصمیم گرفت عملکرد جدیدی را به اجرا درآورد. یک مدیرعامل جدید رهبری تیم را به عهده گرفت. گروه در ابتدا نسبت به این تغییر مشکوک بودند اما نهایتا" هنگامی که علت تغییر را متوجه شدند فعالیت خود را شروع کردند و از حمایت همه جانبه سازمان نیز برخوردار شدند. تدابیری جهت سرعت بخشی و توالی اجرای طرح ها اتخاذ شد اما اصول اولیه و بنیادین اجرای عملکرد به صورت دست نخورده و بدون تغییر باقی ماند.


10- گفتگو با اعضای سازمان:

 تغییر درنهاد سازمان و در افراد می تواند بروز کند. مردم ساعات زیادی از هفته را در محل کار سپری می‌کنند. بسیاری از آنها همکارانشان را خانواده دومشان می پندارند. افراد یا تیم ها لازم است بدانند که نحوه تغییر کارشان چگونه خواهدبود و سازمان از آنها چه انتظاراتی در خلال بروز تغییرات و بعداز آن دارد. عملکرد آنها چگــــونه موردارزیابی قرار می گیرد و معنای شکست و موفقیت ازنظر آنها و اطرافیان شان چیست. رهبران تیم می بایست تا حد امکان صادق و صریح باشند. مردم در برابر آنچه که می‌بینند و می شنوند واکنش نشان می دهند و خواستار مشارکت در برنامه تغییر سازمان هستند. سازمان برای کسب موفقیت در زمینه ترغیب کارکنان برای پذیرش تغییر در سازمان باید پاداش ها و مزایای مشهود مانند ترفیع، قدردانی و پاداش مالی را پیشنهاد کند. در طول روند تغییر تصدیق و تشویق کارکنان نیز عمل به تعهدات سازمان را قوت می بخشد.

 

برگرفته و ترجمه شده از وب سایت : www.strategy-business.com

منبع : ماهنامه تدبیر

 

  کلید هدایت               

گوهر اخلاص / چشمِ دل باز کن

پدید آورنده : محمد حسین عارفچه طبسی

چشم دل

بدان که هرچیزی که در عالم مشاهده کنی مبنی بر دو مقام است، چنان چه هر فرعی را اصلی و هر مجازی را حقیقتی و هر صورتی را معنا[یی] است. بلکه آن چه در دنیا ملاحظه می کنی ظاهری دارد و باطنی و چون این مطلب را ملتفت شدی، بدان که این چشمی که در صورتِ مملکتِ بدن انسان است و به این چشمْ ظواهر اشیا را می بیند غیر از این چشم، انسان چشم دیگری دارد که حقایق اشیا را می بیند و آن چشم را حکما و مُتشرّعینْ چشم معنوی و عرفا چشم دلش می گویند و این چشمْ زمانی باطن بین و وقتی حقایق بین می شود که صاحبش از علایق جسمانیه گسسته و از شهوات نفسانیه رهیده باشد.

;چشم دل باز کن که جان بینی

;آن چه نادیدنی است آن بینی

;گر به اقلیم عشق روی آری

;همه آفاق گلستان بینی

 

تاریکی چشم دل

در تعریف و توصیف چشم دل همین بس که سید موحّدان و قبله عارفان امیرمؤمنان علیه السلام فرمودند: تا خدا را ندیدم عبادتش نکردم [اما نه به چشم ظاهر بلکه به چشم دل].

یک چشم [دل] هم من و تو داریم که از زیادتی عصیانْ تاریک شده و از بسیاری طُغیانْ غبار آورده، مکدر گردیده و به این چشم معیوب می خواهم خدابین شوم و حقایق اشیا و عَرش و فرش و لوح و کرسی و قلم را ببینم.

;به چشم عشق توان دید روی شاهد عشق

;چگونه بینمش این چشم پُر هَوَسْ که مراست

 

مسخ باطن

ای عزیز! اگر پرده غفلت از پیش چشم دلت برداری و آیینه قلبت را از زنگ معصیت بِزُدایی، آن وقت خواهی دید که اغلب خلق به جای آن که کمر اطاعت خدا را بسته باشند شب و روز کمر بندگی و خدمت شیطان را بر میان بسته اند و اطاعتِ نفسِ اماره می کنند و این اشخاصْ ملعبه شیطان و مضحکه آن بی ایمان شده اند و باطن ایشان مسخ است هرچند این دو روزه دنیا به صورت انسان راه روند و فردای قیامت که صورتْ مطابقِ معنا شود و هر شی ء به حقیقت خود تجلّی می نماید، می آیند فوج فوج به مضمون [آیه شریفه] یَومَ یُنْفَخُ فِی الصُّوَرِ فَتأْتُونَ اَفْواجاً بعضی به صورت حیوان، برخی به هیئت درندگان محشور می شوند. از آن جمله می آورند قسم خورندگان به دروغ را و آن ها را وارد محشر می نمایند در حالتی که کورها محشور شده اند. آه از شومی این طایفه و از عقوبات ایشان.

 

اعمال خالی از حقیقت

[خداوند تعالی می فرماید:] ای پیغمبر! واگذار اشخاصی [را] که دین خود را به طریق بازی و صورت سازی گرفته اند و اعمالشان خالی از اخلاص و افعالشان خالی از خدا و [پر از] اسباب خودنمایی و ریا می باشد و زندگانی فانی و زخارف دنیا ایشان را فریب داده است. اگر کسی بنده دنیا نباشد و بصیرت کامل و چشم معنوی داشته باشد می بیند که جمیع اعمال غالب اهل این زمان و افعال بسیاری از این مردمانْ ساختگی و صورت سازی و خالی از اخلاص و خالی از خداست. میل به مقاصد غیر صحیحه نموده اند و عاشق و مجنون به لیلی دنیا و شیدا به سَلمای این عاریتْ سرا گردیده اند، لهذا آن چه در ظاهر از اقوال و اعمال و افعالشان بر وِفقِ شریعت نیاید و آن چه از اخلاقشان بر نهج طریقتْ جلوه ننماید و آن چه از ریاضات و حسناتشان بر سبیل حقیقت معلوم گردد، همگی ساختگی و بافندگی، حالِ خالی از حالْ، و تزویر و صورتِ صرف و غرور محض است و کمال بی شرمی این است که شب و روز دنبال دنیا می دوند و به واسطه اقبال دنیا زحمات می کشند و اسمش را آخرت و عُقبی و برای خدا می گذارند، غافل از این که هر قدر اعمالشان صورتی و ظاهری داشته باشد و آخرت نما باشد چون به جهت خدا نیست و خالی از حقیقت آخرت است بی شک همان دنیای صرف است.

 

عاقل نما

[اهل دنیا] سعی و اهتمام دارند که در این چند روزه که در دنیا هستند خانه و منزل داشته باشند که خرابی نداشته باشد، همسایگانِ اراذل و اوباش نداشته باشد، وسیع باشد، انواع درختان. و اقسام گل و ریاحین داشته باشد که فراغت بال با اهل حال تعیّش و زندگی نمایند. این اهتمام و سعی را از عقل می دانند، لکن در نزد صاحبان خِردْ چنین شخصی عاقل نما است و نه عاقلْ به جهت آن که عاقل کسی است که ملاحظه خرابی خانه را بکند که به زودی من خواهم مُرد، خانه ام خراب خواهد شد، و به خانه دیگر انتقال خواهم کرد پس مرا باید که به فکر خانه باقی دایمی باشم. امام سجاد علیه السلام می فرماید: اَبْکی لِظُلْمَةِ قَبری، اَبْکی لِضیقِ لَحْدی، اَبْکی لِسُؤال مُنْکَرٍ وَ نکیرٍ، برای تاریکی قبرم می گریم، برای تنگی گورم می گریم، برای سؤال منکر و نکیر گریه می کنم.

 

سرای نابودی

[دنیا] سرایی است که خَلَل خواهد یافت، خُنُک آن قوم که در بندِ سرای دگرند، [اهل دنیا] شب و روز فکر و خیالشان در ساختن خانه و پرداختن منزل است و اصلاً به خیال خانه قبر و منزل آخرت نمی باشند، و اگر گاهی به خیال بیفتد به سرعت از نظرش می رود، شیطانْ او را به خیالِ دنیا می اندازد و خانه دنیا، اسباب خانه می خواهد، فرش می خواهد، مونس می خواهد، رفیق می خواهد که هرکدام از این ها نباشد در حقیقت [برای او] زندان است، تلخ می گذرد، خانه قبر هم همین طور است هرگاه اسبابش درست نباشد به میّت چه می گذرد، بلکه صد برابر بدتر می گذرد از برای کسی که اسبابش را پیش نفرستاده باشد. گفت:

;برگ عیشی به گور خویش فِرِست

;کس نیارَد ز پس، تو پیش فرست

 

ندای قبر

خانه دنیا ساکت است، هیچ گفتگویی با صاحبش ندارد، و چون فنا در خودش می داند ساکت است لکن خانه قبر که اول منزلی است از منازل عُقبی که دار باقی است ناطق است. هر روز با صاحبش در تکلم است. اگر کسی گوش معنوی داشته باشد، هر روزه صدای خانه قبر را می شنود. معصوم علیه السلام می فرماید: [قبر] هر روز چند بار ندا می کند: اَنَا بَیْتُ الظُلْمَة، فاحمِلوا اِلَیَّ سِراجاً، یعنی ای صاحبان قبر، من خانه تاریکم چراغی برای خودتان همراه بیاورید.

 

چراغ قبر

فرموده اند [که]: چراغ خانه قبر آن قطره های اشکی است که از خوف خدا در دل های شب یا اوقات دیگر از چشم صاحبش جاری می شود که در حقیقت هر قطره اش گوهری گران بها بلکه قندیلی می شود از نور و در ظلمت خانه قبر می آویزند، خوشا به سعادت شب زنده داران.

 

منبع : نشریه گنجینه، آبان 1383، شماره 44، صفحه 47

 

دانستنیها                          

پخت غذا در ظروف آلومینیومی باعث بیماری آلزایمر می ‌شود

 

 شاید شما هم تا به حال از مادرتان شنیده‌اید كه: " آن قابلمه روحی را بده به من" و حتما مثل خیلی از جوان‌‌های دیگر احساس باسوادی به شما دست داده و فكر كرده‌اید اصل و نسب این قابلمه از روی است و مادرتان به اشتباه آن را روحی تلفظ می‌كند. اما در این مورد، شما هم اشتباه می ‌كنید.

این ظروف به‌ طور عمده از جنس آلومینیم هستند و برای سلامت انسان هم ضرر دارند. دكتر كشاورز در این زمینه می‌گوید: اگر جنس این ظروف از روی بود كه جای خوشوقتی بود، چون در آن صورت كمی از آن وارد غذا می‌شد و جذب بدن می‌شد. این عنصر برای بدن بسیار مفید است. اما نگهداری مواد غذایی ترش اسیدی یا شور در ظروف آلومینیومی و یا طبخ غذا در این ظروف موجب خروج آلومینیم از ظرف و ورود آن به غذا می‌شود. یبوست، اختلالات گوارشی، پوكی استخوان و آلزایمر از مهم‌ترین عوارض ناشی از مصرف آلومینیوم است.

نتایج یك تحقیق داخلی بر روی ظروف آلومینیومی نشان می‌ دهد كه در اثر پخت غذا در این ظروف، یون‌هایی آزاد و به غذا اضافه می‌شوند كه موجب بروز بیماری‌هایی مانند آلزایمر، راشیتیسم و عوارضی همچون غش، كم‌خونی مفرط و اختلال در هنگام راه‌رفتن می‌شود. بر پایه نتایج این تحقیق، هرچه مدت زمان پخت در این ظروف بیشتر شود، میزان یون‌های آزاد شده نیز افزایش می‌یابد. همچنین استفاده از اسیدهای خوراكی مثل سركه، آب لیمو و آب غوره در غذا موجب افزایش آزاد شدن یون‌ها می‌شود.

البته این خطرات فقط مخصوص ظرف آلومینیومی نیست.‌ كارشناسان همچنین معتقدند در طبخ غذا از ظروف مسی هم نباید استفاده كرد. نرم بودن فلز مس و ورود آن به غذا باعث می‌شود كه در طولانی‌مدت فرد دچار مسمومیت شده و مس اضافی روی احشاء و اندام داخلی بدن اثرات سوئی بگذارد.

بعضی از كارشناسان عقیده دارند، ظروف استیل بهترین نوع ظروف برای پخت غذا هستند و در صورت استفاده از ظروف مسی، باید این ظروف قلع‌اندود باشند. دكتر كشاورز در این زمینه می‌گوید: البته جذب آهن فلزی از طریق سیستم گوارش پایین است. اما همان اندازه آهنی كه از این طریق وارد غذا ‌می‌شود و جذب می‌شود، نكته مثبتی در استفاده از این ظروف است.

به گفته دكتر خداداد، فوق تخصص بیماری‌های گوارشی و كبدی، تا كنون در ایران چندین مورد بیماری ذخیره‌ای مس كبد گزارش شده كه علت آن ناشی از استفاده ی ظروف مسی است. وی در این زمینه می ‌گوید: عمده‌ترین علت بروز این بیماری استفاده از ظروف مسی به هنگام پختن غذا یا داغ كردن شیر یا انتقال شیر در این نوع ظروف (از تولیدكننده به مصرف ‌كننده) است. این ظروف باعث اضافه‌شدن مس در غذای روزانه ی افراد می‌شود كه این مس اضافی در كبد ذخیره می‌شود و باعث از كار افتادن كبد فرد و در نهایت مرگ شخص می ‌شود.

آلومینیم یكی از فلزاتی است كه به نظر می‌رسد با بیماری آلزایمر ارتباط داشته باشد ،مطالعات نشان می‌دهد كسانی كه آلومینیم در رژیم غذایی آنها به واسطه استفاده از ظروف پخت آلومینیمی وارد می‌شود ‪۶/۸ برابر بیماری آلزایمر در آنها بیشتر دیده می‌شود.

محققان دانشگاه علوم پزشكی رفسنجان با بررسی آثار آلومینیم خوراكی بر موش‌های صحرایی دریافتند كه ورود آلومینیم به همراه غذا می تواند سبب اختلال در متابولیسم كربوهیدرات شود كه بصورت افزایش در قند خون ناشتا و نارسایی در گلوكز بروز می ‌كند.

ظروف پخت آلومینیمی كه بیشتر از آن استفاده می‌كنند علاوه بر اینكه سبب بروز آلزایمر می ‌شوند آهن قابل جذب مواد غذایی را كاهش می‌دهند.

شاید همه گیر بودن ظروف آلومینیومی شما را به تعجب وادارد كه با وجود این عوارض چطور این ظروف همه جا بكار می‌رود این هم از مواردی است كه آلودگی در بطن خانه‌های ما رسوخ كرده و ما از آن غافل هستیم و به سادگی از كنار آن می‌گذریم . بسیاری از زنان مواد غذایی را در ظروف منجمد كرده و غذا را در ظرف‌های آلومینیمی طبخ می ‌كنند .

آلومینیم محلول در آب آثار خطرناكی را سبب می‌شود و هنگام پخت غذا كه آب و آلومینیم در كنار هم قرار می‌گیرند.

بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت ،هنگام پخت غذاهای اسیدی آلومینیم در اسیدهای اكسیدناپذیر حل شده از ظرف آزاد می‌شود و به داخل مواد غذایی راه پیدا می‌كند.

تنفس كردن و تماس پوستی با آلومینیم نیز بسیار خطرناك است اگر فردی برای مدت زمان طولانی در تماس با غلظت زیادی از آلومینیم باشد از دست دادن حافظه ،سستی ،بیحالی و لرز شدید بروز می‌یابد.

فریبا ابراهیمی كارشناس مسوول آزمایشگاه شیمی مواد غذایی معاونت غذا و داروی وزارت بهداشت ،درمان و آموزش پزشكی در گفت و گو با خبرنگار ایرنا افزود: ظروف آلومینیمی به دلیل اینكه خود آلومینیم در ساخت آن بكار می رود، در اثر عوامل مختلف وقتی غذا در آن به مدت طولانی پخت می‌شود بوسیله غذا جذب بدن می‌شود.

وی افزود: در مواد غذایی كه گوجه فرنگی و یا از چاشنی‌هایی مانند سركه و آبلیمو در ظروف آلومینیمی پخت می‌شوند مقدار مهاجرت یونهای آلومینیم از ظرف به داخل مواد غذایی افزایش می‌یابد.

ابراهیمی تصریح كرد: خود آلومینیم حتی در موادی مانند سبزیجات و منابع حیوانی وجود دارد و وقتی هنگام پخت از ظروف آلومینیمی جدا می‌شود بر مقدار غلظت عناصر موجود در آلومینیم افزوده شده واز طریق گوارش ،جذب كلسیم و فسفات شده و باعث پوكی استخوان ،راشیتیسم ،بیماریهای زخم معده ، روده ،خشكی دهان ،یبوست ،تغییر رنگ در دهان می‌شود .

وی تصریح كرد: جذب آلومینیم در مغز افراد باعث ایجاد آلزایمر می‌شود و اگر مقدار جذب بیشتر باشد در فراموشی تاثیرگذار است .

ابراهیمی به مردم توصیه كرد از ظروف آلومینیمی برای پخت غذا استفاده نكنند و این ظروف فقط برای نگهداری مواد خشك مناسب هستند.

 

نتایج یک تحقیق :

مضرات پخت طولانی مدت غذا در ظروف آلومینیومی

پخت غذا در ظروف آلومینیومی برای مدت طولانی برای بدن انسان مضر است.

این طرح تحقیقی با هدف بررسی میزان یون‌های آزاد شده ناشی از پخت غذا و ظروف فلزی و غیرفلزی و تأثیر آن بر مواد غذایی اجرا شد كه نتایج آن نشان داد در اثر پخت غذا در ظروف آلومینیومی، یون‌هایی آزاد و به غذا اضافه می ‌شوند كه موجب بروز بیماری‌هایی مانند: آلزایمر، راشیتیسم و عوارضی همچون غش، كم خونی مفرط، كما و اختلال در هنگام راه رفتن، می‌شود.

در این تحقیق نتایج بررسی عناصر سنگین و سمی ناشی از فلزات ظروف آشپزخانه نشان داد هر چه مدت زمان پخت بیشتر شود میزان یون‌های آزاد شده نیز افزایش می‌یابد و همچنین استفاده از اسیدهای خوراكی در غذا مثل سركه، آبلیمو، آب‌غوره در غذا موجب افزایش آزادشدن یون‌ها می‌شود. خانواده‌ها در صورت استفاده از ظروف آلومینیومی، از این ظروف برای پخت غذاهایی كه زمان پخت كمتری نیاز دارند استفاده كنند.

 

منبع :

طعام اسرار

rasaane.blogfa.com

www.iranmania.com

  مباحث فرهنگی            

روز بهزیستی و تأمین اجتماعی

پدید آورنده : الهام صابری

 

بیست و پنجم تیر هر سال، روز بهزیستی و تأمین اجتماعی نام گذاری شده است. سازمانی که مبنای به وجود آمدنش کمک به تأمین حداقل هزینه زندگی خانواده های نیازمند و بی سرپرست و ایجاد زمینه های مناسب برای خودکفایی آنان بوده است. نام گذاری چنین روزی، از میزان اهمیت آن در نظام جمهوری اسلامی خبر می دهد. با آرزوی موفقیت برای خدمت گزاران پرتلاش آن، شرح کوتاهی از وظایف و عملکرد این دو نهاد ثمربخش را از نظر می گذرانیم.

 

سازمان بهزیستی

بهزیستی، سازمانی فرهنگی، اجتماعی و امدادی است که به منظور گسترش رحمت الهی در جامعه و حفظ ارزش ها و کرامات والای انسانی، مجموعه خدماتی را ارائه می دهد. این سازمان برای کمک به قشرهای محروم و انسان هایی که بنا به دلایل محیطی، اجتماعی، اقتصادی و ارثی و نیز داشتن مشکلات جسمی، روانی، عاطفی، گرفتار مشکلات و دچار عدم تعادل شده اند، تأسیس شده است. بهزیستی با کمترین حمایت های دولتی و با تکیه بر مشارکت مردمی و همکاری سازمان ها، در راه گسترش خدمات توان بخشی، امدادی، بازپروری و کمک به تأمین حداقل نیازهای گروه های کم درآمدی که قادر به توانایی و خودکفایی اقتصادی نیستند، فعالیت می کند.

 

بهزیستی از منظر اسلام

در آموزه های آسمانی دین مبین اسلام، پیوسته به احسان و دست گیری از کسانی سفارش شده که به کمک و یاری نیازمند هستند. آزمون همه انسان ها در این دنیا با فقر و ضعف نیست، بلکه بعضی با ثروت و قدرت مالی یا توانمندی جسمانی آزموده می شوند. در دین اسلام نیز ملاک قبولی در آزمون های الهی، میزان اخلاص در کمک است.

احسان و دست گیری از مستمند، توفیق الهی است که تنها نصیب عده ای می شود که سزاوار لطف پروردگارند. دستی که معبد نیکی و مجرای امداد باشد، دست خداست که از آستین خلق بیرون آمده است و بهزیستی و کمک رسانی به هر شیوه ای که امکان آن فراهم شود، لطفی است که شامل حال نیکوکاران گردد. امام باقر علیه السلام در مورد نتیجه نیکوکاری می فرماید: نیکوکاری و صدقه پنهانی، فقر را از بین می برد، عمر را زیاد و هفتاد مرگ بد و ناگوار را دفع می کند.

 

وظایف سازمان بهزیستی

بی تردید، سلامت جسم و جان و روان، زیربنایی ترین عامل پیشرفت و تکامل جامعه است. امروزه برای دست یابی به این هدف، با اجرای برنامه های پیش رفته بهداشتی و بهزیستی در بسیاری از کشورهای توسعه یافته، افراد ناتوان جامعه از دوران شیرخوارگی تا سالخوردگی تحت مراقبت قرار دارند تا سلامتشان تأمین شود. یکی از وظایف سازمان بهزیستی، کمک به تأمین نیازهای افراد و خانواده های بی سرپرست و ایجاد زمینه های مناسب برای خودکفایی آنان است. این سازمان، ساختاری است که به طور علمی به بررسی نارسایی ها و مشکلات اجتماعی می پردازد و از نیروی متخصصان و کارشناسان علوم اجتماعی و بهداشتی برخوردار است و معضل های اجتماعی را از ریشه درمان کند و از بین ببرد.

 

زنان و کودکان بی سرپرست

از مهم ترین برنامه های سازمان بهزیستی، سرپرستی و کمک مالی به زنان و کودکان بی سرپرست است. در هر جامعه افرادی هستند که جزو گروه های آسیب دیدگان اجتماعی شمرده می شوند. در این میان، باید فرزندان بی سرپرست، بدسرپرست یا محروم از پدر و مادر را جزو این گروه قرار داد. همچنین زنان آبرومند و بی سرپناهی هستند که برای تأمین مخارج زندگی تحت پوشش این سازمان قرار گرفته اند. این گروه نیز که هم نیازمند کمک مالی برای گذران زندگی خود هستند و هم به برنامه های مشاوره ای در زمینه تربیت و تعلیم فرزندان و مشکلاتشان نیاز دارند، از برنامه های سازمان بهزیستی بهره مند می شوند.

 

بهزیستی و طرح درمان اعتیادTC

طرح درمان اعتیاد اجتماع مدارTC ، یکی از خدمات سازمان بهزیستی کشور برای مددجویان نیازمند است. در این شیوه، دارو درمانی وجود ندارد و محور و هدف درمان، تغییر در شیوه زندگی و بازتوانی و توان بخشی در شخص بر اساس یادگیری اجتماعی و قواعد زندگی اجتماعی است. TCبرنامه درمانی درازمدت است که با نظام نظارتی قوی برای معتادان طراحی شده و به شکل کاملاً علمی جای گزین مراکز بازپروری پیشین در کشور گردیده است. از دید این نوع درمان، سم زدایی کافی نیست و می تواند آغازی برای بازگشت دوباره به اعتیاد باشد. در درمان اجتماع مدار TC، به درمان همه جنبه های رفتاری، شناختی، هیجانی و جسمانی معتاد می پردازند و از بیمار خواسته می شود آن گونه رفتار کند که باید باشد، نه به صورتی که اکنون رفتار می کند.

 

تأمین اجتماعی

مفهوم تأمین اجتماعی، بیشتر با مفهوم هایی چون رفاه اجتماعی، بیمه های اجتماعی، خدمات اجتماعی، تعاون اجتماعی و تعادل اجتماعی هم معناست و در برخی موارد نیز به معنای واژه هایی چون کمک اجتماعی و معاونت متقابل هم سوست. انسان نیز بر اساس طبیعت و نیاز خود، زندگی اجتماعی را برگزیده است.

بنابراین، جامعه انسانی مجموعه ای به هم پیوسته است و فطرت انسان و نیازمند اجتماعی، آنان را به پیوند و وابستگی به نیروهای فکری، عملی و علمی یکدیگر دعوت می کند. بر همین اساس، انسان هیچ گاه از رابطه با دیگران بی نیاز نیست و در همه حال به یاری دیگران نیاز دارد. پس هرگاه این رابطه و پیوند با تعهد و احساس مسئولیت متقابل همراه باشد، اثر نیک و ارزنده ای در بهبود وضعیت اجتماع ایجاد می کند. در روایتی از امام صادق علیه السلام آمده است که فرمود: مؤمنان در نیکی کردن، مهربانی و دل سوزی در مورد یکدیگر، همچون تن واحدند که اگر جایی از آن دردمند شود، باقی اعضا در بیداری و سوز آن هم دردی می کنند.

 

تأمین اجتماعی؛ تجربه تاریخی انسان

انسان به کمک فطرت و خردی که خداوند به او بخشیده، در طول تاریخ به بسیاری از حقیقت ها پی برده و در کنار پیشرفت علمی، به پیشرفت های اجتماعی رسیده است. تأمین اجتماعی، یکی از دستاوردهای تجربی بشر است. در طول تاریخ، بشر دریافته که گسترش فقر در جامعه، به افزایش ناهنجاری های اجتماعی مانند دزدی، بزه کاری، جرم و جنایت یا تکدی گری می انجامد و آسیب آن به همه افراد جامعه می رسد. بنابراین در دو قرن اخیر، انسان ها برای رفع نیاز طبقات کم درآمد جامعه، به فکر چاره افتادند. با تکامل تدریجی اندیشه بشر در طول تاریخ و آگاهی او به حقوق خود، تأمین اجتماعی عمومی شکل گرفت تا حداقل سطح زندگی را برای همه افراد جامعه فراهم آورد.

 

تأمین اجتماعی، آرمان پیامبران

تأمین اجتماعی در مفهومی گسترده، یکی از هدف های اساسی پیامبران الهی بوده است. پیامبران در کنار دعوت انسان به بندگی خداوند، آنها را به رعایت عدل، پرهیز از ثروت اندوزی و کمک به نیازمندان دعوت کرده اند. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در نکوهش ثروتمندان بی تفاوت می فرماید: وای بر توانگران (به دلیل رسیدگی نکردن به) نیازمندان.

در دین اسلام، انسان از کرامت الهی برخوردار است. نعمت های الهی حق همه انسان هاست و در انحصار هیچ فرد یا گروهی نیست. از تمرکز ثروت که به فقر دیگر انسان ها می انجامد، نهی شده است و همه انسان ها در مورد وضع معیشتی دیگران مسئول هستند. بنابراین، یکی از معیارهای ارزش رفتار و عملکرد افراد در جامعه، میزان کوششی است که فرد در راه رفع فقر و نابسامانی های هم نوعان خود انجام می دهد. حضرت علی علیه السلام در این باره می فرماید: بهترین برادران تو کسی است که تو را در مال خویش شریک کند و بهتر از او کسی است که تو را از دیگران بی نیاز سازد.

 

دو اصل تأمین اجتماعی

تأمین اجتماعی صرف نظر از نظام اقتصادی حاکم بر جامعه، همواره مورد توجه ویژه دولت ها و ملت ها در سراسر جهان بوده است. اقدامات متعدد برای دست یابی کارگران به حقوق خویش، انواع حمایت از بی سرپرستان، ناتوانان و اقشار آسیب پذیر را می توان مصداق روشنی از زمینه تأمین اجتماعی دانست. اندیشمندان مسلمان، تأمین اجتماعی را تأمین کامل وسایل زندگی عموم افراد دانسته اند که دو اصل اساسی دارد: اصل کفالت همگانی و اصل سهیم بودن جامعه در درآمدهای عمومی.

 

اولویت های تأمین اجتماعی

اولویت ها در تأمین اجتماعی اسلام دو قسم است: یکی اینکه چه کسانی در تأمین اجتماعی بر دیگران مقدمند و دیگر اینکه تأمین اجتماعی از سوی چه کسی اولویت بیشتری دارد. در قسم اول، قاعده کلی میزان آسیب پذیری و محرومیت است و در قسم دوم، صاحبان ثروت و مکنت، مسئولیت بیشتری برای تأمین اجتماعی دارند؛ زیرا سرمایه های مالی، در واقع امانت هایی است که خداوند در اختیار انسان قرار داده است و بندگان خدا نیز همگی خانواده خداوند به شمار می روند. بنابراین، هرگاه بندگان خدا دچار کمبود و نداری شدند، آنان که از سرمایه بیشتری برخوردارند، به حکم جانشینی و امانت داری، موظف به برطرف ساختن نیازهای کم درآمدان جامعه هستند. پس اگر آنان حق امانت داری را خود ادا نکردند، حکومت اسلامی حق دارد تا آن جا که صلاح بداند، آنها را به انجام وظیفه تکلیف کند.

 

منبع : نشریه گلبرگ،  تیر 1386، شماره 88 ، صفحه 78

 

  تست خودشناسی            

 

تست خودشناسی

 

 

 

نیمکره راست مغز شما فعال تر است یا نیمکره چپ؟

 

شخصیت ما در واقع تحت تاثیر میزان اثر متقابل نیمكره‌های مغز بر هم است. در افراد مختلف این تاثیر متفاوت است، چون بعضی نیمكره چپ مغزشان بهتر كار می‌كند و بعضی دیگر نیمكره راستشان و با توجه به همین برتری توانایی‌های مختلفی شكل می ‌گیرد.

مغز از وسط به 2 نیمكره تقسیم شده است كه هر كدام مجموعه‌ای نسبتا مجزایی از عملیات را انجام می‌دهند. البته 2 نیمكره مغز اطلاعاتی مانند مشاهدات حسی را از طریق رابطی ضخیم به نام جسم پینه‌ای كه آنها را به هم متصل می‌كند با هم مبادله می‌كند. نیمكره راست مغز عضلات سمت چپ بدن را كنترل می‌كند، در حالی كه نیمكره چپ، عضلات سمت راست بدن را كنترل می‌كند. به دلیل این نحوه ارتباط عصبی است كه آسیب به یك طرف مغز بر نیمه مخالف بدن اثر می‌گذارد. پروفسور استفن ویلسون از یونیورسیتی كالج لندن می‌گوید: عدم تقارن مغز برای كاركرد درست مغز ضروری است. این عدم تقارن به 2 طرف مغز امكان می‌دهد كه تخصصی شوند، ظرفیت پردازش‌شان را افزایش دهند و از موقعیت‌هایی كه باعث تعارض 2 طرف مغز هنگام تلاش برای بر عهده گرفتن كنترل كاری می‌شود، پرهیز كنند. اما از طرف دیگر برحسب اینكه كدام نیمكره مغزتان فعال‌تر باشد نوع توانمندی‌ها، علایق و رفتارهایتان متفاوت است و می‌توانید كارهای خاصی را بهتر انجام دهید. از سویی دیگر، اگر به نیمكره‌های مغزتان در طول زمان فرصت پیشرفت ندهید امكان دارد از قابلیت‌های فوق‌العاده آنها كاسته شود. موضوع بررسی وظایف نیمكره‌های مغز و چگونگی تقویت و پرورش قابلیت‌های آنها یكی از آن مسائلی است كه سال‌هاست از سوی پژوهشگران مورد مطالعه قرار گرفته است.

این تست به شما نشان می‌دهد کدام نیمکره از مغزتان فعالیت بیشتری دارد و در نتیجه آن شخصیت شما متمایل به كدام سمت است تا با توجه به آن بتوانید انتخاب‌های بهتری در زندگی داشته ‌باشید. چون مثلا اگر شخصیت تحلیلگر داشته‌ باشید احتمالا هنرمند موفقی نخواهید شد، پس بهتر است خیلی تلاش نکنید.  یا اگر شخصیتی کل‌گرا داشته‌باشید بهتر است خیلی سراغ کارهای مدیریتی نروید چون چندان ثمری نخواهد داشت.
 
 1. آیا خودتان‌ را متخصص‌ تلقی‌ می‌كنید؟
 الف- بله
 ب- خیر
 ج- در برخی‌ از زمینه‌ها
 
 2. یادآوری‌ اسم‌ اشخاص‌ برایتان‌ راحت‌تر است‌ یاچهره‌ آنها؟
 الف-  چهره‌ اشخاص‌
 ب-  اسم‌ اشخاص‌
 ج - هر دو به‌ یك‌ اندازه‌
 
 3. در مواجهه‌ با شكست‌، كدام‌ یك‌ از گزینه‌های ‌زیر، طرز برخوردتان‌ را بهتر نشان‌ می‌دهد؟
 الف- ناامید شدن‌، دست‌ كشیدن‌ از آن‌ كار و امتحان‌كردن‌ چیزی‌ جدید
 ب- سعی‌، تلاش‌ و كوشش‌ دوباره‌ و دوباره‌
 ج- شكست؛‌ نابود كننده‌ روح‌ و روان‌ است‌
 
 4. كدام‌ یك‌ از صفات‌ زیر، بیشتر از بقیه‌ وصف‌حالتان‌ است؟
 الف-  شهودی‌ و درونی هستم
 ب-  اهل‌ مطالعه‌ و سنجیده‌ هستم
 ج-  دقیق‌ هستم
 
 5. كدام‌ یك‌ از گزینه‌های‌ زیر، بیشتر با شماهمخوانی‌ دارد؟
 الف-  دوست دارم‌ قوانین‌ و مقررات‌ خاص‌ خودم‌ را رعایت‌كنم‌.
 ب-  از عمل كردن‌ به‌ قوانین‌ و مقررات‌ راضی‌ و شاد هستم‌.
 ج- گاهی‌ اوقات‌، قوانین‌ و مقررات‌ دست‌ و پاگیرمی‌شود و عصبانی
ام‌ می‌كند.
 
 6. زمانی‌ كه‌ در یك‌ جلسه‌ گفت‌وگو یا سخنرانی‌حضور دارید، كدام‌ یك‌ از گزینه‌های‌ زیر بیشتر برای شما صدق‌ می‌كند؟
 الف-  بیشتر اوقات‌ حواسم‌ پرت‌ می‌شود و به‌موضوعات‌ دیگری‌ فكر می‌كنم‌.
 ب-  به‌ راحتی‌ حواسم‌ را روی‌ مسئله سخنرانی‌ متمركز کنم‌.
 ج-  فقط اگر موضوع‌ را جالب‌ تلقی‌ كنم‌، می‌توانم‌حواسم‌ را روی‌ آن‌ متمركز كنم‌.
 
 7. آ یا خودتان‌ را شخص‌ منظمی‌تلقی‌ می‌كنید؟
 الف -  به‌ هیچ‌ وجه‌
 ب -  بله‌، كاملا
 ج بله، نسبتا
 
 8. هرچند وقت‌ یك‌‌بار‌ به‌ دنبال‌ حدس‌ وگمان‌های‌ شخصی‌ خود می‌روید؟
 الف-  هر وقت‌ كه‌ بتوانم‌
 ب-  به‌ ندرت‌
 ج-  گاهی‌ اوقات‌
 
 9. اگر یك‌ دفعه‌، هوس‌ امتحان‌ كردن‌ یك‌ كار و سرگرمی‌ خلاقانه‌ جدید، مثل‌ نقاشی‌ یا سفالگری‌ به‌سرتان‌ بزند، چه‌ می‌كنید؟
 الف-  آن‌ را امتحان‌ می‌كنم‌ و بعد آن‌ رابه‌ عنوان‌ یكی‌ از سرگرمی‌های‌ بی‌شمار دیگرم‌ توسعه می‌دهم‌.
 ب-  به‌ احتمال‌ زیاد، فقط به‌ آن‌ فكر می‌كنم‌ و فراتر نمی‌روم‌.
 ج-  چند‌ مرتبه‌ آن‌ را امتحان‌ می‌كنم‌ و بعد ‌سراغ‌ سرگرمی‌ دیگری‌ می‌روم‌.
 
 10. در مدرسه‌ و دوران‌ تحصیل‌، سركلاس‌ كدام‌ یك‌ از درس‌های‌ زیر، بیشتراحساس ‌راحتی ‌می‌كردید؟
 الف-  هنر
 ب-  ریاضیات‌
 ج-  جغرافی‌
 
 11. هر چند وقت‌ یك‌ بار، دوست دارید مبلمان‌ وتزیینات‌ منزلتان‌ را عوض‌ كنید؟
 الف-  بیش‌ از 3‌ مرتبه ‌ ظرف‌ 5 سال‌
 ب-  هر 5 سال‌، یك‌ مرتبه‌
 ج-  ظرف‌ هر 5سال‌، 2 تا 3‌ مرتبه‌
 
 12. وقتی‌ مشغول‌ شنیدن‌ اخبار از تلویزیون‌هستید، كدام‌ یك‌ از موضوعات‌ زیر، بیشتر از همه ‌توجه‌ شما را به‌ خود جلب‌ می‌كند؟
 الف-  مسیر‌ و موضوعات‌ مربوط به‌ طبیعت و محیط زیست
 ب-  سیاسی‌
 ج-  ورزشی‌
 
 13. كدام‌ یك‌ از گروه‌های‌ زیر بیشتر با روحیات‌شما سازگار هستند؟
 الف-  شخصی‌ كه‌ از قوه‌ تخیل‌ زنده‌ و پرشوری‌برخوردار است‌.
 ب-  شخصی‌ كه‌ بلند پرواز و جاه‌‌طلب‌ است‌.
 ج-  شخصی‌ كه‌ از عقل‌ سلیم‌ و شعور خوبی‌برخوردار است‌.
 
 14. نظرتان‌ در مورد هنر مدرن‌ چیست‌؟
 الف -  آن‌ را جالب‌ و مهیج‌ تلقی‌ می‌كنم‌.
 ب -  اهمیت‌ زیادی‌ به آن نمی‌دهم.
 ج -  گاهی‌ می‌توانم‌ آن‌ را جدی‌ تلقی‌ كنم‌ و گاهی‌بی‌اعتنا از كنارش‌ می‌گذرم‌.
 
 15. هر چند وقت‌ یك‌بار، به‌ افكار و اندیشه‌های‌خصوصی‌ خودتان‌ پناه‌ می‌برید؟
 الف-  به‌ وفور
 ب-  خیلی‌ به‌ ندرت‌
 ج-  گاه‌ و بیگاه‌
 
 16. زمانی‌ كه‌ وارد یك‌ سالن‌ یا تالار می‌شوید،در حالی‌ كه‌ بلیت رزرو شده‌ ندارید، ترجیح می‌دهید روی‌ صندلی‌ كدام‌ سمت‌ بنشینید؟
 الف-  سمت‌ چپ‌
 ب-  سمت‌ راست‌
 ج-  فرقی‌ نمی‌كند
 
 17. به‌ نظر شما، مزیت‌ بازنشسته‌ شدن‌ چیست‌؟
 الف-  برخورداری‌ از وقت‌ بیشتر برای‌ آغاز فعالیت‌های‌ جدید بی‌شمار دیگر.
 ب-  برخورداری‌ از وقت‌ بیشتر برای‌ همنشینی‌ بااقوام‌ و دوستان‌.
 ج-  راهی برای خروج‌ از برنامه‌ یكنواخت‌، منظم‌ و كسل‌كننده‌ كاری‌
 
 18. كدام‌ یك‌ از صفات‌ زیر، بیشتر از بقیه‌ با شماسازگار است‌؟
 الف-  پیچیده‌
 ب-  واقع‌ بین‌
 ج-  عادی‌ و گاهی‌ منحصربه‌ فرد
 
 19. در حال‌ حاضر، كدام‌ یك‌ از حالات‌ زیر بیشتربا روحیه‌ شما سازگار است؟
 الف -  متفكر، جدی‌ و دقیق‌
 ب -  تحت‌ فشار روحی
 ج -  پركار، پر مشغله‌ و پرجنب‌ و جوش‌
 
 20. آیا قادرید به‌ طور تقریبی‌ بگویید كه‌ چندروز را بدون‌ نگاه‌ كردن‌ به‌ ساعت‌ پشت‌ سرگذاشته‌‌اید؟
 الف-  راستش‌ درست‌ نمی‌دانم‌، چون‌ گاهی‌ زمان‌ رابه‌ كلی‌ فراموش‌ می‌كنم‌.
 ب-  بله‌، به‌ راحتی‌
 ج -  گاهی‌ اوقات‌
 
 21. در صورت‌ مواجهه‌ با كدام‌ یك‌ از موارد زیر، به‌ شدت‌ سر خورده‌، ناامید و عصبانی‌ می‌شوید؟
 الف- زمانی‌ كه‌ وقت‌ كافی‌ برای‌ انجام‌ كارهایی‌ كه‌دوست‌ دارم‌، نداشته‌ باشم‌.
 ب- زمانی‌ كه‌ در رأس‌ امور مربوط به‌ حرفه‌ام‌ قرارنداشته‌ باشم‌.
 ج-  زمانی‌ كه‌ پیشرفت‌ها، موفقیت‌ها، دستاوردها و كوشش‌هایم نادیده‌ گرفته‌ شود.
 
 22. در مورد این‌ جمله‌: بزرگ‌ترین‌ معلم‌ و راهنما، تجربه‌ است، نظرتان‌ چیست‌؟
 الف-  كاملا با آن‌ موافق‌ هستم‌
 ب-  اصلا موافق‌ نیستم‌
 ج-  موافقم‌
 
 23. در شریط مطلوب‌، كدام‌ یك‌ از گزینه‌های‌زیر را ترجیح‌ می‌دهید؟
 الف- حرفه‌ای‌ كه‌ كاملا غیرقابل‌ پیش‌‌بینی‌ و توأم‌ باتجربیات‌ بی‌ شمار و جدید باشد.
 ب-  داشتن‌ یك‌ حرفه‌ مشخص‌ و یكنواخت‌
 ج- حرفه‌ای‌ كه‌ فرصت‌ یادگیری‌ چیزی‌ جدید را دراختیارتان‌ قرار دهد.
 
 24. آیا تصور می‌كنید توضیح‌‌دهنده‌ خوبی‌ هستید؟
 الف-  بله
 ب-  خیر
 ج-  در حد متوسط
 
 25. هنگام‌ انجام‌ كدام‌ یك‌ از موارد زیر،بیشتر احساس‌ راحتی‌ به‌ شما دست‌ می‌دهد؟
 الف- حین‌ انجام‌ یك‌ كار تخصصی‌تر مثل‌ كاركردن‌ با موتور ماشین‌تان‌ به‌ منظور تعمیر آن‌
 ب- حین‌ نوشتن‌ یك‌ نامه‌ یا گزارش‌
 ج- حین‌ انجام‌ یك‌ كار دستی‌ مثل‌ نقاشی‌

 

 

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

 

حالا می ‌توانید بفهمید چه ‌تیپ‌ انسانی هستید
 

حالا جواب‌هایتان را با هم جمع کنید تا امتیازتان بهدست بیاید. برای هر سؤال، به گزینه الف 2 امتیاز ، به گزینه ب صفر امتیاز و به گزینه ج یك امتیاز دهید.

 

امتیاز 35 تا 50
 

شما كل ‌نگر هستید

این‌ امتیاز نشان می‌دهد شما یك‌ شخص‌راست‌ مغز هستید، یعنی دوست دارید مسیر‌ را به‌ طور كلی‌ مجسم‌ و ادراك‌ كنید. به‌ عبارت دیگر، به‌ جای‌ مشاهده‌ جزییات‌ سازنده‌ و تشكیل‌ دهنده‌، می‌خواهید تصویر اصلی‌ و بزرگ‌ را ببینید.

 



 امتیاز 16 تا 34
 

همیشه تعارض دارید

امتیاز شما نشان
دهنده این‌ است‌ كه‌ از تعادلی‌متناسب‌ بین‌ 2 نیمكره‌ چپ‌ و راست‌ مغزتان ‌برخوردارید؛ یعنی  هیچ‌ نیمكره‌ای‌ بردیگری‌ غلبه‌ و سلطه‌ ندارد.این نشان‌دهنده این است که شما بیشتراز یك‌ شخص‌ راست‌ مغز یا چپ‌ مغز، از كشمكش‌ها وتضادهای‌ درونی‌ رنج‌ می‌برید. همچنین درمواجهه‌ با مشكلات‌، تعبیر و تفسیر اطلاعات‌ باموانعی‌ روبه‌رو می‌شوید. یعنی گاهی‌، جزئیاتی‌ كه‌ برای ‌نیمكره‌ راست‌ مغز، مهم‌ هستند، به‌ واسطه‌ نیمكره‌چپ‌ نادیده‌ گرفته‌ می‌شوند و برعكس‌. از جنبه‌ مثبت‌، نقطه‌ قوت‌ این‌ اشخاص‌ در این ‌است‌ كه‌ آنها هنگام‌ حل‌ یك‌ مشكل می‌توانند همزمان‌ تصویر اصلی‌ و جزئیات ‌ضروری‌ را ادراك‌ كنند.

 



 امتیازکمتر از 16
 

شما جزئی نگر هستید

این امتیاز نشان می‌دهد شما عمدتا یك ‌شخص‌ چپ‌ مغز هستید. نیمكره‌ چپ‌ مغز، تحلیل‌گراست‌ و میل دارد به‌ شیوه‌ای‌ خطی‌ و جزء جزء اطلاعات را بررسی کند. به‌ عبارت‌ دیگر، از بخش‌های‌ كوچك‌ شروع‌ كرده‌ و به‌ بالا می‌رود، درحالی‌ كه‌ شخص‌ راست‌‌مغز برعكس‌ عمل‌ کرده و ابتدا تصویر اصلی‌ و بزرگ‌ را مجسم‌ می‌کند. شما می‌توانید حسابدار و برنامه‌دهنده خوبی باشید.
 


 

نیمكره راست غالب
 

هنرمندهای بی برنامه كلی ‌گرا
 

         معمولا موسیقی راك را خیلی دوست دارند و به راحتی می‌توانند هنگام مطالعه موسیقی گوش كنند یا تلویزیون ببینند.

         به‌ كند و كاو در آداب‌، مناسك‌، تشریفات‌، آیین‌‌ علاقه‌ خاصی ‌دارند.

         این افراد دوست دارند از این‌ شاخه‌ به آن شاخه بپرند و تغییر شغل دهند و این‌ یك‌ نقطه‌ ضعف ‌محسوب‌ می‌شود، زیرا‌ گاهی اوقات‌ فرد خودش ‌را باكارهای‌ متعدد ناتمامی‌ مواجه‌ می‌بینید.

         نیمه راست مغز كمك می‌كند تا تصاویر دیداری درك شود و فرد آنچه را می‌‌بیند تشخیص دهد. در واقع شاید درك تصاویر در آنها قوی‌تر باشد.

         در اولویت‌بندی مشكل دارند. معمولا  یكباره و بدون اندیشه اقدام به كاری می‌كنند.این افراد شخصیتی هنرمند دارند و یكی از دل مشغولی‌هایشان می‌تواند موسیقی، نقاشی یا... باشد.

         می‌توانند ورزشكارهای خوبی باشند، علاوه بر اینكه نویسنده‌های خوبی هم برای داستان‌های علمی و تخیلی می‌شوند.

         معمولا حوصله خواندن دستورالعمل را ندارند و ترجیح می‌دهند، كارهای خودشان را بدون هیچ مسیر مشخصی انجام دهند.

         دوست دارند به جای توجه به جزییات سازنده، تصویر اصلی و بزرگ را ببینند، درواقع نیمكره راست از تمام جزییاتی كه به دست می‌آورد یك الگوی كلی می‌سازد تا بتواند مسیر را به‌طور كامل مجسم كند.

         فعالیت‌هایی مانند تخیل، توهم، درك فضایی اجسام و موسیقی در نیمكره راست قرار دارد.

         به‌دنبال نقطه نگرش‌های جدید هستندو به‌طور كلی خلاقیت بالایی دارند.

         وقایع عجیب و راز آمیز برایشان خیلی جالب است.

         هنگام صحبت كردن چگونگی بیان برایشان خیلی مهم است تا جایی كه می‌توان گفت حتی از مضمون برایشان مهم‌تر است.

         حافظه تصویری خوبی دارند و به راحتی با یادداشت یا ترسیم موضوعات،  دیگر آن را فراموش نمی ‌كنند.

 


 

نیمکره چپ غالب
 


همه چیز طبق برنامه
 

         این افراد خیلی اهل برنامه‌ریزی و انجام دادن كارها طبق برنامه هستند.

         اینها عقیده دارند برای تصمیم گرفتن نباید احساسات را دخالت داد.

         ریاضیات و علوم همیشه برای این افراد جالب است و و دوست دارند ایده‌ها را به ترتیب و منظم پشت سر هم بچینند.

         تحقیق و پژوهش برایشان جالب است و عقیده دارند هركاری را باید طبق دستورالعمل خاص آن كار انجام داد.

         بیشتر ترجیح می‌دهند مطالب و داستان‌های واقعی بخوانند و هیچگاه نمی‌توانند یك نویسنده خوب علمی تخیلی شوند.

         موسیقی كلاسیك را نسبت به دیگر انواع موسیقی ترجیح می‌دهند.

         وسواسی و منظم هستند و جزییات كار برایشان مهم‌تر از نتیجه و چشم‌انداز است. 

         دنبال علل مادی و واقعی قضایا هستند، نه تحلیل‌های متافیزیكی و خیالی.

         این‌ نیمكره‌ مسئول‌ و كنترل‌‌كننده زبان‌، بررسی‌های‌ علمی‌، عقلانیت و خردمندی‌ است.‌

         برای به یاد آوردن از واژه‌ها سود می‌برند و اسامی را به‌جای چهره‌ها به یاد می‌سپارند.

         تلفظ‌های سخت و فرمول‌های ریاضی را به سهولت به یاد می‌سپارند.

         نیمكره چپ مسئول منطق و محاسبات دقیق ریاضی است. هنگامی كه شما یك واقعیت را به یاد می‌آورید، مغز چپ است كه آن را از حافظه بیرون می‌كشد.

         بدون اینكه كاسه صبرشان لبریز شود، می‌توانند به سخنرانی‌های طولانی گوش دهند.

         مدام به امروز و گذشته فكر می‌كنند.

         هنگام سخن گفتن به ندرت از اشارات و حركات دست استفاده می‌كنند.

         كارها و برنامه‌ریزی‌هایشان حساب شده،  عملگرا،  واقعبینانه و دقیق است.

         بیشتر دوست دارند تنها كارهایشان را پیش ببرند. همراه بودن با افراد غیرجدی هنگام كار آنها را آزرده می‌كند.

         این نیمکره همیشه به دنبال فهم چگونگی انجام کارهاست و به همین دلیل بیشتر اوقات افراد دارای نیمکره چپ قوی تر سوال‌هایشان را با "چگونه" شروع می‌کنند و نه با "چرا".

 



 
راههایی برای تقویت نیمکرهها

 

گاهی کودک شوید


برای پرورش نیمكره راست مغز باید به یاد داشته باشید كه اگر همیشه بخواهید جدی و عاقلانه رفتار كنید، اگر بخواهید حق اشتباه كردن را از خود بگیرید، اگر بخواهید همه كارهایتان مورد پسند دیگران باشد و اگر بخواهید هر كاری را از روش معمولش انجام دهید، دست این نیمكره را برای ترقی می‌بندید. برای تقویت نیمكره راست لازم است نگاهی كلی
گرایانه را جایگزین نگاه جزیی‌گرایانه كنید. چه اشكالی دارد به خودتان اجازه دهید گاهی كودك شوید و دنیا را كودكانه ببینید. از اشتباه كردن نترسید. به نمایشگاه‌های نقاشی و كنسرت‌های موسیقی سر بزنید. در انجام هر كار و حل هر پرسشی به چند راه و چند پاسخ متفاوت بیندیشید. به رؤیاهایتان احترام بگذارید و فرصتی را به آنها اختصاص دهید و حتی اهداف‌تان را در رؤیاهایتان متصور شوید. داستان بخوانید و بعد سعی كنید آن را مثل فیلم با تصویر در رؤیاهایتان ببینید. در طبیعت بگردید و از آن لذت ببرید و هنرهایی مانند نقاشی و طراحی یا موسیقی را بیاموزید.

 

 

خودتان را سركوب نكنید


اگر نیمكره چپ قدرتمندی داشته باشید اما بخواهید از ریاضی، فلسفه و مهم‌تر از همه نظم و ترتیب در زندگی‌تان غافل شوید و اگر به جای جزیی‌نگری، كل‌نگر شوید، نیمكره چپ خود را سركوب كرده‌اید. برای آنكه نیمكره چپتان را قوی كنید، باید به ریاضی و فلسفه برگردید، در طبیعت گردش كنید و از حس شنوایی‌تان برای بیشتر و بهتر لذت بردن كمك بگیرید. هر كار و مسئله‌ای را به بخش‌های كوچك‌تر برای حل مشكلات تقسیم كنید، چون توانایی شما در جزیی‌نگری بیشتر از كلی‌نگری است. جدول و پازل حل كنید و برای هر روزتان برنامه‌ای مدون بنویسید. برای حفظ كردن از فیش‌برداری استفاده كرده و فن بیان و سخنرانی را تمرین كنید.

 

اعمال نیمكره‌های راست و چپ ‌مغز

 

منبع : www.bartarinha.ir

 

  عبادت و بندگی             

اسرار نماز در كلام امام خمینی(ره) 1

حميد گل مراد زاده

 

مقدمه :

قال علی ـ علیه السّلام ـ : الله الله فی الصلوه فَانّها عمود دینكم.

سخن گفتن درباره‌ نماز كه دریچه‌ عروج به عالم قدس و معنویت است در توان هر كسی نیست. شایسته ‌تر آن است كه بیان حقیقت این نشانه‌ بزرگ الهی و ستون دین مبین اسلام را به زبان و بیان واصلان این طریق، واگذاریم.

در این نوشتار برآنیم كه دیدگاه و روش حضرت امام خمینی ـ رحمه الله علیه ـ، این نمازگزار حقیقی را درباره‌ نماز از گفتار و كردار او بیان كنیم. با نگاهی به آثار مكتوب امام ـ رحمه الله علیه ـ و مشاهده‌ عینی شاهدان احوال ایشان، می‌توان گفت كه در دیدگاه ایشان، نماز در میان عبادات به مثابه اسم اعظم و بلكه خود اسم اعظم[1] در میان دیگر اسماء الهی.

افزون بر آن، دیدگاه حضرت امام ـ رحمه الله علیه ـ نسبت به نماز در حقیقت حكایت مسافر و طریق سفر است. در این میان، مهم‌ترین مسأله بیان نماز و تفسیر آن بر اساس سفر معراج پیامبر اسلام ـ صلّی الله علیه و آله ـ (تطبیق دادن جریان سفر نماز با سفر معراج) است. بنابراین، دیدگاه امام ـ رحمه الله علیه ـ به نماز، دیدگاهی عرفانی است؛ به گونه‌ای كه مراحل اسفار اربعه‌ی عرفانی و احوال سالك و مسافر طریق وصل حق را در طول حیات و سلوك وی در یك ركعت نماز واقعی بیان می‌كند. خلاصه آنكه نماز مؤمن خود معراج و سفری واقعی است كه حالت‌ها و مراتب و مقامات خاص خود را دارد. سالكان این طریق نیز به تناسب حال و مقام خویش، از حقیقت این سفر آگاه می‌شوند. از نظر امام ـ رحمه الله علیه ـ توحید به معنای واقعی آن ـ كه مقصد اصلی دعوت پیامبران است ـ در نماز محقّق می‌شود.

در این گفتار، دیدگاه امام خمینی ـ رحمه الله علیه ـ در چند عنوان آمده  است.

توصیف و تعریف نماز از دیدگاه امام خمینی ـ رحمه الله علیه ـ :

ابتدا برای آگاهی از دیدگاه امام خمینی ـ رحمه الله علیه ـ نمونه‌هایی از توصیف‌های آن نمازگزار حقیقی را درباره‌ی نماز بیان می‌كنیم، شاید بتوان گفت كامل‌ترین سخن ایشان درباره‌ی نماز این جمله است كه می‌فرمایند: سرمایه‌های سعادت عالم آخرت و وسیله‌ی زندگانی روزگارهای غیر متناهی نماز است.[2]

تعبیر دیگر ایشان، عبارت نسخه‌ی جامعه است، نسخه‌ای كه پروردگار برای رهایی جان قدسی انسان از قفس طبیعت، تجویز كرده است. ایشان می‌فرمایند: معلوم می‌شود كه حقیقت این عبادت الهی و نسخه‌ی جامعه كه برای خلاصی این طایرهای قدسی از قفس تنگنای طبیعت به كشف تام محمّدی ترتیب داده شده و به قلب مقدسشان نازل گردیده ...[3]

در سخنی دیگر بیان می‌كنند كه این نسخه‌ی كامل تركیب قدسی الهی است و همانند دیگر افعال و احكام الهی بر پایه‌ی حكمت و قوانین حضرت حق بنا نهاده شده است. ایشان می‌فرمایند: نماز كه یكی از تركیبات قدسیه است كه بیدّی الجلال و الجمال فراهم آمده است و تسویه شده است ...[4]

پس از آنكه حضرت آدم و حوا ـ علیهما السلام ـ از جوار پروردگار به عالم خاك هبوط كردند، یزدان مهربان دریچه‌ی ذكر خویش را به روی آدم و حوا گشود و مركبی فراهم كرد تا آنان این فاصله را با مراتب و منازلش از مبدأ طبیعت تا مقصد قرب الهی بپیمایند.

خداوند همان گونه كه پیامبر خود را به معراج قربش برد و حقایق ملك و ملكوت را به او شناساند، حضرت آدم ـ علیه السّلام ـ و همه‌ی فرزندان او را كه دور افتادگان از عالم قدس‌اند به واسطه‌ی نماز به محضر انس خویش بار داد. امام ـ رحمه الله علیه ـ در این باره می‌فرمایند: نماز، مركب سلوك و براق سیر الی الله است.[5]

و نیز می‌فرمایند: براق سیر و رفرف عروج اهل معرفت، نماز است.[6]

حضرت امام ـ رحمه الله علیه ـ در تعبیری براق (اسبی است كه پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ را به معراج رساند) و رفرف را درباره‌ی نماز بسیار به كار برده‌اند. نكته‌ی مهم آن است كه قدرت و توان این مركب و میزان بهره‌مندی از آن، به ظرفیت و توان معنوی سالك و راكب آن بستگی دارد. حضرت امام ـ رحمه الله علیه ـ در ادامه می‌فرمایند: و هر كسی از اهل سیر و سلوك الی الله را نمازی مختصّ به خود او و حظ و نصیبی است از آن، حسب مقام خود ...[7]

هنگامی كه دریافتیم نماز نسخه‌ی جامعه‌ی الهی برای انسان است، جایگاه نماز در بین عبادت‌های دیگر آشكار می‌شود. آیات و اخبار، مشهورترین مرتبه نماز را عمودیت آن برمی‌شمارند. حدیث امام علی ـ علیه السّلام ـ در ابتدای مقاله، گویای این مرتبه و لوازم ویژه است. امام خمینی ـ رحمه الله علیه ـ با اشاره به این نكته می‌فرمایند: ... نماز كه در بین عبادات و مناسك الهیه، سمت جامعیت و عمودیت دارد ...[8]

یا این كه:

و در جمع عبادات، خصوصاً نماز كه سمت جامعیت دارد و منزله‌ی آن در عبادات، منزله ی انسان كامل است و منزله‌ی اسم اعظم، بلكه خود اسم اعظم است ...[9]

راز این جامعیت همان است كه در حدیث پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ بیان شده است: لانَّ الصلاه تسبیحٌ و تهلیلٌ و تحمیدٌ و تكبیرٌ و تمجیدٌ و تقدیسٌ و قولٌ و دعوه[10] زیرا نماز هم تسبیح است و هم تهلیل و هم ستایش و هم تكبیر و هم تقدیس و هم گفتار است و هم خواستن.

یكی دیگر از تعابیر امام ـ رحمه الله علیه ـ درباره‌ی نماز معجون الهی و حبل متین است. ایشان می‌فرمایند: اگر روزگار به عارفی ربانی مهلت دهد، می‌تواند تمام منازل سائرین و معارج عارفین را از منزلگاه یقظه تا اقصای منزل توحید از این معجون الهی و حبل متین بین خلق و خالق خارج كند.[11]

حقیقت و واقعیت نماز از دیدگاه امام خمینی ـ رحمه الله علیه ـ :

مطلب اساسی در شناخت هر پدیده‌ای، شناخت حقیقت آن است. درباره‌ی نماز نیز شناخت حقیقت آن از اساسی‌ترین اموری است كه هر مسلمان باید بدان آگاه باشد. امام خمینی ـ رحمه الله علیه ـ حقیقت نماز را سفری می‌داند كه مبدأ آن بیت نفس و الی الله و فی الله و من الله است: از آن چه مذكور شد از سرّ صلوه كه حقیقت آن عبارت است از سفر الی الله و فی الله و من الله است...[12]

همچنین ایشان در این باره می‌فرمایند: ... و آن عبارت است از حصول معراج حقیقی و قرب معنوی و وصول به مقام فنای ذاتی كه در اوضاع به سجده‌ی ثانیه كه فنای از فنا است و در اذكار به ایاك نعبد كه مخاطبه‌ی حضوری است، حاصل می‌شود.[13]

نكته‌ی دیگر درباره‌ی حقیقت نماز، این است كه نماز را غیر از این ظاهر باطنی است؛ یعنی حقیقت نماز، همان باطن آن است: نماز بلكه جمیع عبادات را غیر از این صورت و قشر و مجاز، باطن و لُب و حقیقتی است و این از طریق عقل معلوم است و از طریق نقل، شواهد كثیره دارد.[14]

در حدیثی آمده است كه فردی شقی به نام رزام مولی خالد بن عبدالله درباره‌ی حدود نماز از امام صادق ـ علیه السّلام ـ پرسش می‌كند. ایشان در پاسخ می‌فرمایند: نماز چهار هزار حدّ دارد كه تو نمی‌توانی یكی از آنها را ادا كنی. حضرت امام ـ رحمه الله علیه ـ با بیان این حدیث، آن را دلیلی بر وجود باطن و حدود باطنی نماز می‌داند. و استنباط می‌كند كه: اگر این چهار هزار حدّ كه جناب صادق ـ علیه السّلام ـ فرمودند از حدود ظاهر و آداب صوریه بود، نمی‌فرمودند: تو یكی از آنها را (هم) ادا نمی‌كنی و وفا نمی‌نمایی؛ زیرا كه معلوم است كه همه كس می‌تواند به آداب صوریه نماز قیام كند.[15]

ایشان، تغییر حالت ائمه ـ علیهم السّلام ـ در نماز بر اثر خوف و خشیت خداوندی، دلیلی بر اثبات بعد باطنی نماز می‌دانند. باطن نماز نیز همانند ظاهر آن، آداب و شرایطی دارد كه اقامه‌ی آنها حقیقت نماز را محقّق می‌كند. حضرت امام ـ رحمه الله علیه ـ می‌فرمایند: از برای نماز غیر این صورت، حقیقتی است و غیر از این ظاهر، باطنی است و همان طور كه صورت آن را آداب و شرایط صوریه‌ای است، باطن آن را نیز آداب و شرایطی است كه شخص سالك باید آنها را مراعات كند.[16]

مسأله‌ی دیگر دربار‌ه‌ی حقیقت نماز این است كه اصل نماز، یك ركعت است ‌و این سفر معنوی در طی این ركعت محقّق می‌گردد. امام ـ رحمه الله علیه ـ می‌فرمایند: باید دانست كه اصل صلاه، یك ركعت و بقیه‌ی ركعات آن از فرایض و نوافل برای اتمام همان یك ركعت است.[17] سپس به بیان حدیثی از امام رضا ـ علیه السّلام ـ در این باره می‌پردازند.

واپسین نكته درباره‌ی حقیقت نماز این است كه بر اساس نظر امام ـ رحمه الله علیه ـ نماز اقامه‌ی توحید‌های سه‌گانه (توحید ذات، افعال و صفات) است. ایشان می‌فرمایند: بدان كه اهل معرفت، قیام را اشاره به توحید افعال دانند، چنان چه ركوع را به توحید صفات و سجود را به توحید ذات اشاره دانند.[18] از این بیان می‌توان نتیجه گرفت كه اقامه‌ی نماز واقعی، اقامه‌ی توحید واقعی است و اقامه‌ی توحید مستلزم نفی هر چه غیر اوست، حتّی خواسته‌های نفسانی.

از این رو، حضرت امام ـ رحمه الله علیه ـ پس از این كه مهم‌ترین احوال نماز را در قیام و ركوع و سجود می‌بینند و آن ها را مقوّم اقامه‌ی توحید می‌شمارند، در ادامه می‌فرمایند: پس گوییم كه چون صلاه معراج كمال مؤمن و مقرّب اهل تقوی است. متقوّم به دو امر است كه یكی، مقدمه‌ی دیگری است. اول، تركیب خودبینی و خودخواهی كه آن حقیقت و باطن تقوی است.

 

پی نوشت :

[1] . آداب الصلوه، امام خمینی ـ رحمه الله علیه ـ ، ص 9.

[2] . آداب الصلوه، ص 45.

[3] . اسرار نماز یا معراج السالكین و صلوه العارفین، امام خمینی ـ رحمه الله علیه ـ ، ص 10.

[4] . اسرار نماز، ص 17.

[5] . همان، ص 7.

[6] . همان، ص 6.

[7] . اسرار نماز، ص 6.

[8] . آداب الصلوه، ص 9.

[9] . آداب الصلوه، ص 9.

[10] . بحار الانوار، ج 82، روایت، 56، باب 1، ص 231.

[11] . اسرار نماز، ص 57.

[12] . اسرار نماز، ص 118.

[13] . همان، ص 15.

[14] . همان، ص 9.

[15] . اسرار نماز، ص 11.

[16] . آداب الصلوه، صص 55 ـ 56.

[17] . اسرار نماز، ص 16.

[18] . آداب الصلوه، ص 146.

 

** نماز و دانشگاه، ج 1، ص 349

 

منبع : namaz.namaz.ir

 

  لينک های هفته             

وب سایت فرهنگی امامیه

 

مجله مدیریت و سازمان

 

مرکز تخصصی نماز

 

شعر ناب
مجموعه شعر شاعران پارسی زبان

 

فالگو - فال و طالع بینی

 

تصاویری از حملات حیوانات به انسان ها

 

Optics Express The International Electronic Journal of Optics 

متن كامل مقالات به همراه آرشيو مقالات  به صورت دسترسی آزاد